Dış Ticarette Gümrük Uygulamaları
Gümrük Mevzuatı ve Uygulamaları
Gümrük Nedir ?
Bir ülkeye giren ve kanunların tanıdığı istisnalar dışında kalan mal ve eşyadan
sınırlarda, istasyonlarda, hava ve deniz limanlarında alınan vergi ve resimlerdir
GÜMRÜĞÜN AMAÇLARI NELERDİR?
- Devlet Hazinesine Gelir Sağlamak
- Yerli Sanayiyi dış rekabetten korumak
- Ülkeye giren malları
- Ülkeden çıkan malları kontrol altında tutmaktır.
Neler Gümrük Denetimine tabidir?
Türkiye Cumhuriyeti Toprakları, Karasuları, İç suları Hava sahasını kapsayan yerler Gümrük bölgesine giren insan, Gümrük bölgesine giren eşya Gümrük Bölgesine giren taşıtlar gümrük denetimine tabidir.
Gümrük denetimi nasIl tamamlanır?
Gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak hükümlere uyulmasını sağlamak üzere
Eşyanın muayenesini, Belgelerin varlığının, Belgelerin gerçekliliğinin kanıtlanmasını, Fatura hesaplarının, Diğer yazılı belgelerin tetkikini, Nakil araçlarının kontrolünü, bagajların ve kişilerin yanlarında yada üstlerinde taşıdıkları eşyanın kontrolünü yapmak sureti ile tamamlanır.
GÜMRÜK UYGULAMASI 4 ANA UNSURDAN OLUŞUR
- Tarife
- Kıymet
- Menşe
- Gümrükçe Onaylanmış İşlem veya Kullanım
TARİFE
TARİFE MEVZUATI
- DGÖ tarife cetveli, izahname (4 cilt), Eşya fihristi (2 cilt), sınıflandırma kararları
- AB Numaralandırma Cetveli
- Ülkemizde
- BKK eki 10 rakam cetvel ve 12 rakamlı tebliğden oluşan tarife cetveli
- 4 cilt izahname
- 1 cilt eşya fihristi
- Muhtelif sınıflandırma kararları (DGÖ ve ulusal)
TARİFE DİLİ = G.T.İ.P
- -- (2) Fasıl
- --.--(4) Pozisyon
- ----.-- (6) Alt Pozisyon
- ----.-- --(8) AB Numaralandırma Sistemi
- ----.----.--(10) Bakanlar Kurulu Kararı numarası
- ----.----.----(12) İstatistiki açılım (Tebliğ)
- Örnek: 8429.51.99.90.11
( Loder Yükleyiciler-Kulesi 360 derece dönebilen makine ve cihazlar)
TARİFE UYGULAMASI
- Bağlayıcı tarife bilgisi
- AB uygulamasıyla paraleldir
- 6 yıl geçerlidir
- Tarife sorgusu
- Tarife belirleme yetkisi
- Merkezde Gümrükler Genel Müdürlüğü
- Taşrada gümrük muayene memurları
KIYMET
- Eşyanın gümrük vergisine esas kıymeti; maliyet, taşıma masrafı (navlun) ve sigortadan oluşur (CIF)
- Kıymet 6 kıymet belirleme yönteminin sırasıyla uygulanmasıyla tespit edilir
- Bir önceki yöntem bitmeden bir sonraki yönteme geçilmez
- Döviz beyannamenin tescil tarihindeki MB kurdan Türk Lirasına çevrilir
KIYMET BELİRLEME YÖNTEMLERİ
- Ödenen bedel yöntemi
- Aynı eşyanın satış bedeli yöntemi,
- Benzer eşyanın satış bedeli yöntemi,
- Eşyanın ithal ülkesindeki satış fiyatına dayalı indirgeme yöntemi,
- Eşyanın ihraç ülkesindeki üretim maliyetine dayalı hesaplama yöntemi,
- Geri dönüş yöntemi
TERCİHSİZ MENŞE
- Bir eşyanın o ülke malı olduğunu ifade eder
- Kuralları DGÖ tarafından konur
- Tercihli menşe kurallarının uygulanamayacağı tüm durumlarda uygulanır
- Dış Ticaret Politikası önlemlerinde bu kural uygulanır
- Üretimin aşamalı olduğu durumda son ülke esas alınır (amaç sapması dışında)
TERCİHLİ MENŞE
- İndirimli vergi uygulanmasını sağlar
- Özel anlaşmasında yer alan menşe kuralları uygulanır.
- ATR, Euro-1 belgesiyle ispatlanır.
- ECO , EFTA ve STA Anlaşmaları kapsamı eşya için geçerlidir.
Eşya,
Bir gümrük rejimine tabi tutularak,
Bir serbest bölgeye konularak,
Türkiye Gümrük Bölgesi dışına yeniden ihrac edilerek,
İmha edilmesi ile, Gümrüğe terk edilmesi sureti ile gümrükte onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmuş olur.
GÜMRÜKÇE ONAYLANMIŞ İŞLEM VE KULLANIM
SERBEST DOLAŞIMA GİRİŞ REJİMİ
Türkiye Gümrük Bölgesine gelen eşyanın serbest dolaşıma girişi; Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması, Eşyanın ithali için öngörülen diğer işlemlerin tamamlanması Kanunen ödenmesi gereken vergilerin tahsilidir.
TRANSİT REJİMİ
İthalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş eşya ile ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınması, transit rejimi hükümlerine tabidir.
Gümrük idareleri, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde;
a) Yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye,
b) Yabancı bir ülkeden Türkiye'ye,
c) Türkiye'den yabancı bir ülkeye,
d) Bir iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe,
Taşınmasına izin verir.
Taşıma işlemi;
a) Transit rejimi hükümleri kapsamında,
b) Bir TIR karnesi kapsamında,
c) Transit belgesi olarak kullanılan bir ATA karnesi kapsamında
d) Devletler Arasındaki Sözleşme ile öngörülen form kapsamında,
e) Posta kolileri dahil olmak üzere posta yoluyla,
f) Bir Türk limanından başka bir Türk limanına veya Türkiye Gümrük Bölgesi dışındaki bir limana deniz veya hava yoluyla taşınan eşya, özet beyan kapsamında,
g) Antrepolardan veya gümrük idaresince konulmasına izin verilen yerlerden çıkarılarak transit edilecek eşya, transit beyanname kapsamında, yapılır.
Eşyanın ve belgelerinin bu rejim hükümlerine uygun olarak varış gümrük idaresine sunulması üzerine transit rejimi sona erer.
Transit rejimi uygulamasında, ekonomik etkili bir gümrük rejimine tabi eşyanın taşınmasına ilişkin özel hükümler saklıdır. Müsteşarlık, transit eşyanın cinsine, niteliğine ve taşımanın özelliğine göre veya Türkiye'nin uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan yükümlülükleri çerçevesinde, bu bölümdeki madde hükümlerine bağlı kalmaksızın transit rejimine ilişkin düzenlemeler yapılması konusunda yetkilidir.
EKONOMİK ETKİLİ GÜMRÜK REJİMLERİ
Dahilde İşleme Rejimi
Hariçte İşleme Rejimi
Antrepo Rejimi
Geçici İthalat
Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi
EKONOMİK ETKİLİ GÜMRÜK REJİMLERİ
Dahilde işleme rejimi
İhraç ürünleri üretmek için gerekli olan ve dışarıdan ithal edilen, bu yüzden de ithali gümrük vergisine tabi ara mallara ya da girdilere gümrük muafiyeti getiren bir ihracatı teşvik sistemidir.
EKONOMİK ETKİLİ GÜMRÜK REJİMLERİ
Hariçte işleme rejimi
Serbest dolaşımda bulunan eşyanın
* daha ileri safhada işlenmek,
* tamir edilmek veya yenilenmek üzere geçici olarak
Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere ihraç edilmesi bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin gümrük vergilerinden tam veya kısmi muafiyet uygulanmak suretiyle ve ticaret anlaşmaları çerçevesinde bazı işlem görmüş ürünler için konulmuş / konulacak olan gümrük vergi muafiyeti içeren hükümler saklı kalmak kaydıyla yeniden serbest dolaşıma girmesi ve standart değişim sistemi kapsamında ithali ile ilgili faaliyetleri kapsamaktadır.
EKONOMİK ETKİLİ GÜMRÜK REJİMLERİ
Antrepo rejimi
a) İthalat vergilerine ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmamış ve serbest dolaşıma girmemiş eşyanın
b) Gümrük antreposuna alınması halinde ihracata ilişkin önlemlerden yararlanabilecek ihraç eşyasının, bir gümrük antreposuna konulmasına ilişkin hükümleri belirler.
EKONOMİK ETKİLİ GÜMRÜK REJİMLERİ
Geçİcİ İthalat
Serbest dolaşımda olmayan eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına olanak sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir.
EKONOMİK ETKİLİ GÜMRÜK REJİMLERİ
Geçici İthalat
Geçici İthalat Rejimi çerçevesinde, eşyanın tam muafiyet ya da kısmi muafiyet kapsamında geçici ithal edilmesi mümkündür.
Tam muafiyet : Geçici ithal edilen eşyanın vergileri teminata bağlanmakta ve söz konusu eşyanın yurt dışı edilmesi durumunda alınan teminat iade edilmektedir.
Kısmi muafiyet : Geçici ithal edilen eşyadan ise Türkiye Gümrük Bölgesinde kaldığı her ay için söz konusu eşyanın serbest dolaşıma girmiş olması halinde alınacak vergilerin %3’ü tahsil edilmekte ve eşyanın yurt dışına gönderilmesi durumunda tahsil edilen vergiler geri verilmemektedir.
EKONOMİK ETKİLİ GÜMRÜK REJİMLERİ
Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi
Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın,
Türkiye Gümrük Bölgesinde, ithalat vergilerine veya ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, niteliğini veya durumunu değiştiren işlemlere tabi tutulmaları ve bu işlemlerden elde edilen ürünlerin tabi oldukları gümrük vergileri üzerinden serbest dolaşıma girmeleri, gümrük kontrolü altında işleme rejimi hükümleri uyarınca yapılır.
Elde edilen bu tür ürünler işlenmiş ürün olarak adlandırılır.
İHRACAT REJİMİ
l. İhracat rejimi, serbest dolaşımda bulunan eşyanın ihraç amacıyla Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkışına ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir. İhracat, ticaret politikası önlemleri ve gerektiği takdirde ihracat vergileri de dahil olmak üzere çıkış işlemlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasıyla gerçekleştirilir.
2. Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilecek eşya, ihracata ilişkin gümrük beyannamesi ile yetkili gümrük idaresine beyan edilir.
3.Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkacak eşyanın gümrük beyannamesine tabi olmayacağı hal ve şartlar yönetmelikle belirlenir.
4.Müsteşarlık, gerektiğinde ihraç eşyasının cinsine, niteliklerine ve ihracatın özelliğine göre ihracatın daha kolay yapılmasını sağlayacak usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
İTHALAT REJİMİ
İthalat ; Herhangi bir malın yurt dışından gümrük sınırlarından geçerek yurda sokulması. Dış alım.
İthalat işlemi, gümrük ve kambiyo rejimine göre malın bedeli ve varsa gümrük vergileri ödenmekle tamamlanır.
İşlenmiş İthalat Rejimi Kararı
İthalat Rejimi Kararına Ek Kararlar
İthalat Rejim Kararı Eki Listeler
İthalat Tebliğleri
İthalat Yönetmeliği
GÜMRÜKÇE ONAYLANMIŞ İŞLEM VEYA KULANIMINDAN ÖNCEKİ İŞLEMLER
- Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine gelişi
- Eşyanın gümrüğe sunulması
- Özet beyan verilmesi
- Gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanım belirleme zorunluluğu
- Geçici depolama
Gümrük Beyannamesi
Gümrük Beyannamesinde Bulunması Gereken Bilgiler
Gönderen/İhracatçı
Alıcı
Mali Müşavir/Serbest Muhasebeci
Beyan Sahibi Temsilci
Çıkış /İhracat Ülkesi
Menşe Ülke
Gideceği Ülke
Çıkış aracı kimliği Kayıtlı olduğu ülke
Teslim Şekli
Sınırı geçecek hareketli aracın kimliği ve kayıtlı olduğu ülke
Yükleme Yeri
Finansal Bankacılık verileri
Döviz ve toplam fatura bedeli
Sınırdaki taşıma şekli
Çıkış Gümrük idaresi
Kapların ve eşyanın tanımı
Brüt ağırlığı (kg)
Net Ağırlık
Sorumlu
Gümrük Terimleri
Mahreç
Mahreçe iade
Konşimento
Çeki Listesi
Manifesto
Elleçleme
Kolcu
Supalan
Antrepo
Ambar
Gümrük uyuşmazlIkları
* Gümrük işlemleri sırasında
* Gümrük denetim elemanlarının gerçekleştirdiği denetimler sonucunda
ortaya çıkmaktadır
Gümrük işlemleri sırasında
Eşyanın gümrük kıymetine ilişkin ihtilaflar;
Eşyanın menşe beyanına ilişkin ihtilaflar;
Eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonuna ilişkin ihtilaflar,
Kullanılmış ve eski eşya ithalinde ortaya çıkan ihtilaflar,
Kota ve gözetime tabi eşya ithalinde ortaya çıkan ihtilaflar,
Standardizasyon kontrolüne tabi eşyanın ithalinde ortaya çıkan ihtilaflar,
Royalti ve lisans ödemelerinde ortaya çıkan ihtilaflar
GÜMRÜK UYUŞMAZLIKLARI
Gümrük işlemleri sırasında
Taşımacının beyanında
Antrepo işlemlerinde
İthalat işlemlerinde
İhracatta işlemlerinde
Geçici muafiyet ve dahilde işleme işlemlerinde
Gümrük uyuşmazlIklarI
Gümrük denetim elemanlarının gerçekleştirdiği denetimler sonucunda
Gümrük müdürlüklerinde gerçekleştirilen denetimler.
Risk analizleri çerçevesindeki sektör denetimleri.
Gümrük müşavirleri bazında gerçekleştirilen denetimler.
İhbar ve şikayet üzerine gerçekleştirilen denetimler
Ortaya çıkarılan bir ihlale ilişkin denetimlerin genele yayılması
Çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarından gelen istekler doğrultusunda gerçekleştirilen denetimler.
GÜMRÜK SUÇLARI
İthalat işlemlerinde
İhracat işlemlerinde
Antrepo işlemlerinde
Taşımacılıkta
Yolcu işlemlerinde
Sınır kaçakçılığı
Kaynak : Neylan EGE (Başartan Gümrük Müşavirliği) tarafından derlenmiştir.
