Avrupa Birliği Programları

AB PROGRAMLARI (BİRLİK PROGRAMLARI) NEDİR?:

Birlik Programları belirli bir süre için Birlik politikaları ile ilgili belirli alanları kapsayacak şekilde AB üye ülkeleri ve aday ülkeler arasında işbirliğini teşvik etmek üzere uygulanan faaliyetler bütünüdür.

Vatandaşların, işletmelerin, sivil toplum kuruluşlarının, kamu kurumlarının Birlik Programlarına katılım imkanı mevcuttur. Aday ülkelerin mevzuatın uyumu ve uygulanması alanındaki çalışmalarına da Birlik Programları önemli katkılar yapmaktadır.

Birlik Programları, Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi'nin onayı ile yürürlüğe girmekte ve programa ilişkin teklif çağrılarını (ihale) yayımlayan ilgili Komisyon Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Programların bütçesi ise katılımcı ülkeler tarafından yapılan ödemeler ve AB bütçesinden sağlanan tahsis ile oluşturulmaktadır.

Programların önemli bir bölümü için başvurular doğrudan Avrupa Komisyonuna gönderilmekte ve değerlendirme bağımsız uzmanlar tarafından yapılmaktadır. Merkezi olmayan bazı programlar için ise katılımcı ülkede bulunan ulusal ajanslar yoluyla başvuru ve değerlendirme yapılmaktadır.

Birlik Programlarının temel amacı işbirliğinin geliştirilmesi olduğu için, başvuruların büyük çoğunluğunda farklı ülkelerden ortakların olması şarttır. Program bütçesinden sağlanan mali desteklerin önemli bölümü yatırım içermeyen projelere (kültürel faaliyetler, personel değişimi, araştırma projeleri, bilgi paylaşım projeleri gibi) verilmektedir.

TÜRKİYE'NİN KATILIM SAĞLADIĞI BİRLİK PROGRAMLARI:

Avrupa Birliği politikalarına destek sağlayacak önemli alanlarda ve belirli süreler için uygulanan çeşitli Birlik Programları bulunmaktadır.

Ekonomik ve sosyal birliğini hedefleyen 27 ülkeden oluşan AB'de çeşitli alanlarda işbirliğini teşvik etmek ve ilgili alanlardaki uygulamaları yakınlaştırmak için çeşitli Birlik Programları bulunmaktadır. Üye ülkelerin hepsi için zorunlu olan bu Birlik Programlarının önemli bir bölümü aday ülkeler ve Balkan Ülkeleri gibi AB'nin yakın olduğu ülkelere de açık bulunmaktadır.

Türkiye'de aday ülke sıfatı ile bu Birlik Programlarına katılım sağlamaktadır.

Türkiye'nin aday ülkelere açık olan Birlik Programlarına katılım prosedürü şu şekilde gerçekleşmektedir:
   •   Avrupa Komisyonu ya da ilgili Kurum/Kuruluşumuz Birlik Programına katılım için niyet beyan eder,
   •   Programın konusu ile ilgili Kurum/Kuruluş ile söz konusu Birlik Programı'na katılım ABGS tarafından koordine edilir,
   •   Programa katılıma ilişkin gereken altyapı oluşturulur,
   •   Katılımın resmi belgesi olan Mutabakat Zaptı (MoU), Türkiye ve Avrupa Birliği arasında imzalanır,
   •   Katılım Bakanlar Kurulu Kararınca onaylanır ve Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla süreç başlar.

Türkiye'nin katılım sağladığı Birlik Programları şunlardır:
(Program logolarına tıklayarak ilgili program internet sayfasına erişebilirsiniz)

1) Hayatboyu Öğrenme Programı (AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı):

Birlik düzeyinde mesleki eğitim de dahil olmak üzere öğrenme faaliyetlerini yaşam boyu bir aktivite haline getirmeyi amaçlamaktadır.

2) Gençlik Programı (AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı):

Bilgi, eğitim ve fırsatlar sağlayarak, gençlerin ve gençlik çalışanlarının çıkarları için çalışmaktadır

3) Araştırma ve Teknolojik Gelişme Alanında Yedinci Çerçeve Programı (TÜBİTAK):

AB'nin sivil Ar-Ge alanındaki temel destek programıdır. Ar-Ge, Ar-Ge altyapıları ve araştırmacı destekleri de dahil olmak üzere geniş bir destek portföyü bulunmaktadır.

4) Rekabet Edebilirlik ve Yenilik Programı (Girişimcilik ve Bilgi Toplumu) (Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile DPT Müsteşarlığı):

Girişimcilik - Program, KOBİ'lerin yenilikçi ve yüksek kaliteli ürünler geliştirmelerini desteklemek üzere tasarlanmıştır.
Bilgi Toplumu - Rekabetçi ve yenilikçi bir bilgi toplumunun gelişiminin hızlandırılması, tek Avrupa bilgi alanının geliştirilmesi, bilgi ve iletişim teknolojilerinin topluma yaygınlaştırılması ve etkin kullanımının sağlanması amaçlanmaktadır.
Avrupa Parlementosu ve Konseyin 2006/1639/EC sayılı Karar ile kurulmuştur. Program rekabet edebilirlik ve yenilik alanlarını kapsamakta ve KOBİ(Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler) ihtiyaçlarına özel önem atfedilmektedir. 1.1.2007 - 31.12.2013 dönemini kapsayan programın amacı işletmelerin rekabet gücünün artırılması, eko-yeniliği de kapsayacak şekilde yeniliğin tüm biçimlerinin desteklenmesi, sürdürülebilir, rekabetçi, yenilikçi ve kapsayıcı bir bilgi toplumunun geliştirilmesinin hızlandırılması, ulaştırmayı da kapsayacak şekilde tüm sektörlerde yeni/yenilenebilir enerji kaynaklarının ve enerji verimliliğinin desteklenmesidir.
Program 3 özel alt programdan oluşmaktadır:

A- Girişimcilik ve Yenilik Programı (EIP)
B- Bilgi Toplumu Teknolojileri Politikası Destek Programı (ICT PSP)
C- Akıllı Enerji Avrupa Programı (IEE)

Program bütçesi 3,62 milyar avrodur. Program aday ülkelerin katılımına açıktır. Program bütçesinin % 60'ı Girişimcilik ve Yenilik Programına; % 20'si Bilgi Toplumu Teknolojileri Politikası Destek Programına; % 20'si Akıllı Enerji Avrupa Programına ayrılmıştır. Spesifik programlardan birine, ikisine veya programın tamamına katılma imkanı mevcuttur. Faydalanıcılara ilişkin olarak açık bir hüküm bulunmamakla birlikte, ilgili mevzuatta her bir spesifik alan altında gerçekleştirilecek olan birbirinden çok farklı eylemlerden bulunmaktadır.

Eylemlerin bazıları şunlardır: KOBİ'lerin kurulması ve geliştirilmesi için finansmana erişim, işbirliği, yenilik, eko-yenilik, girişim ve yenilik kültürü, girişim ve yenilik konusunda ekonomik ve idari reform, KOBİ gelişim ve yenilik aracı, KOBİ garanti aracı, KOBİ kapasite aracı, tek Avrupa bilgi alanı, bilgiye yatırım yoluyla yenilik, kapsayıcı bilgi toplumu, enerji verimliliği ve mantıklı kullanım, yeni ve yenilenebilir kaynaklar, paylaşım, taşıma alanında enerji.

Ayrıntılı bilgi için:
Türkiye, "Rekabet Edebilirlik ve Yenilik Programı"nın 3 alt bileşeninden 2'sine, "Girişimcilik ve Yenilik" (EIP) ve "Bilgi Toplumu Teknolojileri Politikası Destek" (ICT PSP) programlarına katılmaktadır. EIP alanındaki sorumluluğu Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (bağlantı için tıklayınız), ICT PSP alanındaki sorumluluğu Devlet Planlama Teşkilatı (bağlantı için tıklayınız) üstlenmektedir.

Avrupa Komisyonu İşletmeler ve Sanayi Genel Müdürlüğü (bağlantı için tıklayınız)
Bilgi Toplumu ve Medya Genel Müdürlüğü (bağlantı için tıklayınız)
Enerji Genel Müdürlüğü (bağlantı için tıklayınız)

5) Progress Programı (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı):

Program 5 bölümden oluşmaktadır: istihdam, sosyal koruma ve içerme, çalışma şartları, ayrımcılıkla mücadele ve çeşitlilik, toplumsal cinsiyet eşitliği.

AB'nin sosyal politika ve istihdam alanındaki mevzuatına ilişkin uygulamaların projeler vasıtası ile desteklenmesini ve böylece üye ve aday ülkelerde bu alandaki uygulamaların geliştirilmesini sağlamak amacıyla, 2007 - 2013 dönemi arasında uygulanacak tek bir yapı olarak oluşturulmuştur. Program kapsamında bu alanlardaki proje teklifleri mali açıdan desteklenecektir. Bir önceki Birlik Programları'nda olduğu gibi, PROGRESS Programı çerçevesinde açılan proje tekliflerine uygun olarak, ilgili alanlarda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB), ilgili ve bağlı kuruluşları da başvuruda bulunabileceği gibi kamu istihdam servisleri, yerel ve bölgesel idareler, sosyal taraflar, sivil toplum kuruluşları, ulusal istatistik ofisleri, medya paydaşları gibi kurum ve kuruluşlar da anılan Programdan faydalanabileceklerdir.

Program 5 bölümden oluşmaktadır: istihdam, sosyal koruma ve içerme, çalışma şartları, ayrımcılıkla mücadele ve çeşitlilik, toplumsal cinsiyet eşitliği. Bütçesi 743,25 milyon avrodur.

Ayrıntılı bilgi için:
Türkiye, Progress Programına katılmakta ve sorumluluğu da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Avrupa Birliği Koordinasyon Daire Başkanlığı tarafından üstlenilmektedir.

Programın internet sayfası (bağlantı için tıklayınız)

( Progress Programı Internet Sayfası )

6) Kültür Programı (Kültür ve Turizm Bakanlığı):

Programın genel amacı, Avrupa vatandaşlığı oluşumunu teşvik ederek ve programda yer alan ülkelerde ortak kültürel alanı temel alan sanatçılar, kültürel aktörler ve kültür kurumları arasındaki kültürel işbirliğini arttırarak Avrupalılar tarafından paylaşılan kültürel alanın geliştirilmesini sağlamaktır.

7) 2007-2019 Yılları İçin Avrupa Kültür Başkentleri Eylemi

Avrupa kültürünün korunması ve Avrupa kimliğinin güçlendirilmesini amaçlamaktadır.

8) Fiscalis 2013 Programı (Maliye Bakanlığı):

Genel amacı iç pazarın vergilendirme sisteminin ülkeler arası işbirliğini güçlendirerek düzenli olarak işlemesini sağlamak ve iyileştirmektir.

9) Gümrük 2013 Programı (Gümrük Müsteşarlığı):

Programın amacı gümrük alanında iç pazarın etkin biçimde işlemesine yönelik olarak üye ülkelerin çabalarının desteklenmesidir .

Program sayesinde ilgili kamu kurum ve kuruluş personeli, ana gümrük konuları, geliştirilmeye çalışılan projeler (karma eğitim (blended learning) kapsamında araç araması, konteynır incelemesi, yetkilendirilmiş yükümlü konularında e-öğrenme (e-learning), customs blueprints), işbirliği, kuş gribi, nakit kontrolleri vb. konular ile ilgili gerçekleştirilen seminer, toplantı ve çalışma gruplarına aktif olarak katılım sağlamaktadır. Ayrıca, bir alt program niteliğinde olan Değişim (Exchange) Programı kapsamında mevzuatta uyum sağlanmış alanlarda uygulamayı da uyumlaştırabilmek amacıyla Gümrük Müsteşarlığı personeli, diğer ülkelerin gümrük idarelerinin de kabul etmesiyle, çeşitli alanlarda incelemelerde bulunmak üzere kısa süreli ziyaretler gerçekleştirebilmekte; yine, diğer ülkelerin gümrük idaresi personelinin de incelemelerde bulunmak üzere Türk Gümrük İdarelerini ziyaret edebilmesine imkan sağlanmaktadır. Program bütçesi 133 milyon avrodur.

Ayrıntılı bilgi için:
• Türkiye, Gümrük 2013 Programına katılmakta ve bu alandaki sorumluluğu Gümrük Müsteşarlığı üstlenmektedir (bağlantı için tıklayınız).
• Avrupa Komisyonu Vergilendirme ve Gümrük Birliği Genel Müdürlüğü (bağlantı için tıklayınız).

BİRLİK PROGRAMLARI LİSTESİ:

1. Hayatboyu Öğrenme Programı
2. Gençlik Programı
3. Araştırma ve Teknolojik Gelişme Alanında Yedinci Çerçeve Programı
4. Rekabet Edebilirlik ve Yenilik Programı
5. Progress Programı
6. Kültür Programı
7. 2007 - 2019 Yılları İçin Avrupa Kültür Başkentleri Eylemi
8. Fiscalis 2013 Programı
9. Gümrük 2013 Programı
10. EURATOM Yedinci Çerçeve Programı
11. Güvenli İnternet Programı
12. ISA (Birlikte Çalışabilirlik) Programı
13. Tüketici Politikası Alanında Topluluk Eylemi
14. Marco Polo II Programı
15. Pericles Programı
16. Vatandaşlar için Avrupa Programı
17. Medya 2007 Programı
18. Medya Mundus
19. Güvenlik ve Özgürlüklerin Korunması (Çerçeve Program)
20. Temel Haklar ve Adalet (Çerçeve Program)
21. Dayanışma ve Göç Hareketleri Yönetimi (Çerçeve Program)
22. Sivil Koruma Mali Aracı
23. LIFE + (Çevre Mali Aracı)
24. Kamu Sağlığı Programı
25. Erasmus Mundus Programı
26. Hercule II Programı

İlgili Bağlantılar:

AB 7.Çerçeve Programı hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.

AB Çerçeve Programları (FP7)

7. Çerçeve Programı (7.ÇP)

Temelde amacı sosyal ve ekonomik kalkınmayı sağlamak üzere bilimsel ve teknolojik araştırma kapasitesini arttırmak olan AB Çerçeve Programları dünyanın en büyük sivil Ar-Ge programıdır. Türkiye ile birlikte toplam 40 ülkenin katılım sağladığı ve 2007-2013 yıllarını kapsayan 7. Çerçeve Programı’nın (7.ÇP) bütçesi 50,5 Milyar Avro olarak belirlenmiştir. Türkiye’deki koordinasyonu TÜBİTAK tarafından yürütülen bu önemli Programla ilgili ayrıntılı bilgiye www.fp7.org.tr adresinden ulaşılabilir.

7.Çerçeve Programı temelde 5 alt programdan oluşmaktadır. Bunlar;

Üstteki iki program olan İşbirliği ve Fikirler alt başlıklarıyla araştırma ve teknoloji geliştirme projelerine fon sağlanırken alttaki programlarla, bu araştırmaları hayata geçirebilmek için gerekli olan diğer unsurlara, yani araştırmacı ve araştırma altyapısı unsurlarına destek verilmektedir.

“İşbirliği” alanında çok-uluslu, çok-ortaklı ve güdümlü –konusu ve kapsamı AB tarafından belirlenmiş– araştırma ve teknoloji geliştirme projeleri desteklenirken, “Fikirler” alanında ise bunun tam tersine, bireysel ve bağımsız –konusu ve kapsamı araştırmacı tarafından belirlenmiş– araştırma projeleri fonlanmaktadır.

Böylelikle, amaç ve destek araçları tamamen farklı fakat birbirini bütünleyecek şekilde tasarlanmış bu 5 alt programın işlevleri aşağıdaki şekille özetlenebilir;

İşbirliği Özel Programı Avrupa’da ekonomik ve toplumsal katma değer yaratacak "projelere" mali destek sağlar. Sunulacak proje konusunun, AB tarafından belirlenmiş ve 7.Çerçeve Programı Çalışma Programları’nda açıkça belirtilen öncelikli alanlara uygun olması gerekmektedir. Ayrıca, projelerin uluslararası ortaklı ve yenilikçi araştırma ve teknoloji geliştirme projeleri olması da önemlidir. Bu sebeple, İşbirliği Özel Programı projelerinin, en az 3 farklı AB üyesi ülke veya ortak ülkeden en az 3 farklı kuruluşun bir araya gelerek oluşturdukları konsorsiyumlar üzerinden sunulması gerekmektedir.

Fikirler Özel Programı ile tamamen araştırmacı-güdümlü, bireyler veya bireysel takımlar tarafından yürütülen ve sunulduğu alandaki mevcut bilimsel paradigmaların sınırlarında veya ötesindeki fikirlere ait akademik araştırma projeleri fonlanmakta, proje başına 500,000 ila 3,500,000 Avro arasında destek sağlanmaktadır.

Kişiyi Destekleme Özel Programı (Marie-Curie Burs ve Destek Programı) ile sanayi ve akademinin araştırmacı istihdamını, araştırmacıların Avrupa içinde ve dışında dolaşımlarını, sanayi-akademi işbirliğini, araştırma merkezleri arasında personel değişimlerini ve tersine beyin göçünü destekleyerek Avrupa’nın tüm dünyadaki araştırmacılar için bir cazibe merkezi haline getirilmesi amaçlanmaktadır. Bu alandaki projelere, minimum katılımcı sayısı, aranan özellikler ve destek miktarları proje türüne göre değişmektedir.

Kapasiteler Özel Programı kapsamında, araştırma altyapılarının geliştirilmesi ve en uygun kullanımının sağlanması, KOBİ’ler yararına olan araştırmaların teşviki, toplumun ve bilimin birbirine yakınlaştırılması, uluslararası bilim ve teknoloji işbirliklerinin oluşturulması ve bölgesel araştırma ve inovasyon kümelenmelerinin geliştirilmesi gibi hususların desteklenmesi planlanmaktadır.

Ortak Araştırma Merkezleri (Joint Research Centres-JRC), Avrupa Birliği politikalarının oluşmasına, gelişmesine, uygulanmasına ve izlenmesine bilimsel araştırmalar aracılığıyla destek sağlamak amacıyla AB’nin bilim ve teknoloji referans merkezi olarak çalışır. JRC, AB araştırmacılarına; doktora ve doktora sonrası burslar, kıdemli bursiyerlik, kurumsal işbirliği, Çerçeve Programı projelerinde işbirliği, ulusal uzman pozisyonları, çalıştaylar ve eğitimler gibi fırsatlar sunar.

7.Çerçeve Programı ile ilgili önemle altı çizilmesi gereken bazı hususlar şunlardır;

•    Programa dâhil olan aday ülke kuruluşları, üye ülke kuruluşları ile aynı hak ve yükümlülüklere sahiptir. Dolayısıyla, ülkemiz ile AB üyesi ülkeler arasında programdan faydalanma konusunda herhangi bir fark bulunmamaktadır.

•    7.Çerçeve Programı’na gerçek veya tüzel kişiler başvurabilirler. Bu kapsamda, üniversiteler, araştırma merkezleri, kamu kurumları, sanayi kuruluşları ve sivil toplum örgütleri 7.Çerçeve Programı’na proje sunabilecek kuruluşlardır. Ayrıca, KOBİ’lerin de sunulacak projelerde yer almasına veya proje sunmalarına büyük önem verilmektedir.

•    7.Çerçeve Programı sadece Ar-Ge’nin geliştirilmesine değil Ar-Ge hazırlığı için gerekli çalışmalar, toplantılar, network çalışmaları, bilgi toplama, görüş alışverişi, uzman toplantıları vb. hazırlık çalışmalarını da desteklemektedir.

7.Çerçeve Programı alt başlıkları ve tematik alanları aşağıda sunulmaktadır:

Alt Başlıklar	Tematik Alanlar
İşbirliği Özel Programı	- Sağlık - Gıda, Tarım, Balıkçılık ve Biyoteknoloji - Bilgi ve İletişim Teknolojileri - Ulaştırma - Nanobilimler - Enerji - Çevre (iklim değişikliği dahil) - Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler - Uzay - Güvenlik
Fikirler Özel Programı	- Başlangıç Düzeyindeki Bağımsız Araştırmacı Desteği - İleri Düzey Araştırmacı Desteği
Marie-Cruie Burs ve Destek Programı	- Bireysel Burslar - Sanayi-akademi Ortaklığı - Araştırma Eğitim Destekleri - Özel Etkinlikler - Araştırma İstihdam Fırsatı
Kapasiteler Özel Programı	- Araştırma Altyapılarına Destek - Bilgi Bölgeleri - Toplumda Bilim - KOBİ Yararına Araştırmalar - Araştırma Potansiyeli - Uluslararası İşbirliği - Araştırma Politikalarının Gelişimine Destek
Ortak Araştırma Merkezleri	- Araştırma Merkezlerine Destek

Ayrıntılı bilgi için:

AB 7.Çerçeve Programı hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.

7.ÇP'nin İngilizce karşılığı "Seventh Framework Programme" ( FP7) olarak geçmektedir. Aşağıdaki bağlantılardan da faydalanmak mümkündür.
7. Çerçeve Programları Avrupa Komisyonu Portalı
7. Çerçeve Programı Açık Çağrıları

Fasıl 25) Bilim ve Araştırma

Bilim ve Araştırma Faslı kapsamında üye devletlerin, Araştırma ve Teknoloji Geliştirme alanındaki Topluluk hedef ve aktivitelerine yönelik uygulama kapasitelerini sağlamaları beklenmektedir. Fasıl, AB mevzuatının ulusal yasalara aktarılmasını gerektiren bir fasıl değildir.
"Bilim ve Araştırma" faslı kapsamındaki uygulama kapasitesi, Türkiye'nin araştırma alanındaki Topluluk Programları'na (Çerçeve Programı) etkin katılımı için gerekli koşulların mevcut olması ile ilgilidir.

Bir diğer husus da Avrupa Araştırma Alanı ile entegrasyonun performansıdır. Aday ülkelerden, bu Fasıl altında Avrupa Araştırma Alanına entegrasyonlarını sağlama yolunda adımlar atması ve AB'nin bilim ve araştırma hedefleri yolunda ilerleme sağlamaları beklenilmektedir.

Mevcut Durum ve Fasıl Kapsamında Yapılan Çalışmalar:

25 no'lu müzakere başlığı olan "Bilim ve Araştırma"Faslı, 12 Haziran 2006 tarihinde müzakereye açılmış ve yine aynı gün geçici olarak kapatılmıştır.

Türkiye'de bilim, teknoloji ve yenilik alanında son yıllarda sağlanan siyasal sahiplenmenin ve ulusal mutabakat ve stratejik yaklaşımla oluşturulan ivmenin, milli güç unsurlarını destekleyerek AB sürecine de kuvvet kattığı değerlendirilmektedir. Zira kapanmış tek fasıl olan Bilim ve Araştırma'daki performansımızın diğer alanlar için de bir gösterge niteliği taşıdığı düşünülmektedir.

Son beş yılda Türkiye, bir yandan kendi doğal gelişim sürecini hızlandırırken, bir yandan da AB'nin temel stratejilerini göz önünde bulundurarak kendisine en uygun kalkınma stratejisini oluşturmuştur. Araştırma ve Geliştirme'ye (Ar-Ge) büyük yatırımlarda bulunmuş ve bu çalışmalar kısa sürede meyvelerini vermeye başlamıştır. Türkiye, 2002-2007 yılları arasında, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'dan Ar-Ge'ye ayrılan yüzdenin artışı sıralamasında 23 AB ülkesini geride bırakarak 5. sıraya yerleşmiştir. 2003'ten 2008'e Ar-Ge harcamaları 2.5 kat artmış ve 2008 verilerine göre Türkiye'de yaklaşık 7 Milyar TL Ar-Ge harcaması yapılmıştır.

2003'te %24 olan özel sektör Ar-Ge harcamaları payı da, 2008'de %44'lere kadar artmış bulunmaktadır. Ülkemiz, hızla, bu alandaki AB ortalamalarını da yakalamak üzere emin adımlarla ilerlemektedir.

Bilim ve teknoloji alanındaki bu ilerlemeleri gerçekleştirecek asli unsurun insan gücü olduğunu kavramış olan Türkiye, bu bağlamda, 2002'den 2007'e kadar olan süreçte araştırmacı sayısını %107 oranında artırarak Avrupa sıralamasında artış hızına göre ilk basamağa yerleşmiştir.

Ulusal Bilim ve Araştırma kapasitesini artırmak amacıyla bugüne kadar 57 adet -çeşitli tematik alanlara özel- araştırma merkezi kurulmuştur. Bu altyapıların, Avrupa'daki muadilleri ile entegre edilmesi hedeflenmektedir.

Türkiye ayrıca, Avrupa Araştırma Alanı organları içerisindeki rolünü daha aktif hale getirmek için çalışmakta, bu amaçla, tüm CREST (Scientific and Technical Research Committee) faaliyetlerine etkin bir şekilde katılım sağlamaktadır. Avrupa Araştırma Alanı'nın yönetişiminden sorumlu kurum ve kuruluşlara gözlemci sıfatıyla davet edilen tek aday ülke de yine Türkiye'dir.

Bu bağlamda, AB Araştırma ve Geliştirme için 7.Çerçeve Programı'nın ilk üç yılı için (2007-2009) ödenmiş olan 60 Milyon Avro'luk ulusal katkı payına karşılık 70 Milyon Avro geri dönüş sağlanmıştır. Bu geri dönüşün 7.5 Milyon Avro'ya yakın kısmı KOBİ'lere sağlanan fonlardan oluşmuştur. Projelerin, tamamen bilimsel ve teknik mükemmeliyet esaslarına dayalı rekabetçi değerlendirme süreçleri neticesinde desteklendiği bu, dünyanın en büyük bütçeli sivil araştırma programı kapsamında Türk kuruluşları, 400 civarında projede (üniversiteler, kamu kurumları, özel sektör) yer almaktadır. Yer alınan projelerin toplam portföy büyüklüğü 900 Milyon Avro seviyelerine ulaşmış olup, bu bütçeler kapsamında kuruluşlarımız yurtdışından ortakları ile, yeni nesil uçakların komposit gövde tasarımlarının geliştirilmesi, gıda kurutmada alternatif teknolojiler, yenilikçi sınır güvenliği uygulamaları, karbon salınımı düşük geleceğin kara araçları gibi birçok projeyi yürütmektedirler.

Raporlar:
Türkiye'nin Bilim ve Araştırma Alanında Attığı Önemli Adımlar-Ağustos 2010
Yenilikçilik Birliği Bilgi Notu - Avrupa Birliği 2020 Stratejisi'nin Ar-Ge ve Yenilik Boyutu

Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Bünyesinde İlgili Daire Başkanlığı:
Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı
Başkan      : A. Deren DOĞAN YAVUZ
Telefon      : (312) 218 15 68
Faks          : (312) 218 15 81
E-posta    : dyavuz@abgs.gov.tr

Fasıl Koordinatör Kurum Bilgileri:
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI
Müst.Yrd.   : Büyükelçi Ayşe SEZGİN
Telefon      : (312) 292 11 53
Faks          : (312) 285 94 63

İlgili Alt Komite Toplantıları:
23 - 24 Kasım 2000 Ankara
2 - 3 Mayıs 2001 Brüksel
30 - 31 Mayıs 2002 Ankara
18 Şubat 2004 Brüksel
6 Haziran 2005 Ankara
17 Ocak 2007 Brüksel
9 Şubat 2009 Brüksel
9 Şubat 2010 Ankara

Tarama Toplantıları:
Tanıtıcı Tarama Toplantısı Sunuşları (20 Ekim 2005)
Ayrıntılı Tarama Toplantısı Sunuşları (14 Kasım 2005)
Tarama Toplantılarında Avrupa Komisyonunun Sorularına Verilen Cevaplar
Tarama Raporu    (PDF Format - 37 KB)

İlgili Projeler:

Proje Yılı/No	Proje Adı	Faydalanıcı Kuruluş	Bütçe (Milyon€)	Projenin Durumu
TR 080217	Araştırma ve Geliştirme Kapasitesinin Güçlendirilmesine Destek Projesi	TÜBİTAK	2.25	Devam Ediyor

Örnek AB 7.Çerçeve Programı Projeleri

(Fasıl 20) İşletme ve Sanayi Politikası

FASLIN KAPSAMI

AB’nin işletme ve sanayi politikası, temel olarak genel politikaların belirlenerek rekabet edebilirliğin artırılabilmesi hedefine yönelik işletme politikası, sanayi politikası ve sektörlere yönelik spesifik tedbir ve politikaların yer aldığı üç adet politika setinden oluşmaktadır. Fasıl altındaki mevzuat, komisyon bildirimleri, önerileri ve zirve kararları ile ortaya konan politika prensiplerinden oluşmaktadır.

Bu politika prensipleri, yapısal uyumun sağlanması, işletmelere yönelik en iyi iş ortamının yaratılması, iç ve dış yatırımların artırılması, KOBİ’lerin geliştirilmesi ve Ar-Ge, girişimcilik ve yenilikçilik faaliyetlerinin desteklenmesini amaçlamaktadır. Bu boyutuyla işletme ve sanayi politikası, farklı alanlarda oluşturulan politika setlerini yatay olarak kesmektedir. Bu fasıl altındaki temel hedef, ölçek, sektör, yasal statü ve yeri ne olursa olsun tüm iş çevresi için, AB’nin sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu olarak işletmelerin kurulabileceği, yaşayabileceği ve girişimcilik ruhunun geliştirilebileceği iş ortamının oluşturulması ve bu işletmelerin rekabet gücünün artırılmasıdır.

AB’de işletmeler, ekonomik büyüme ve iş yaratılmasının itici gücü olarak kabul edilirler ve AB, girişimciliği, yenilikçiliği ve rekabet edebilirliği, küçük ve orta ölçekli işletmelere özel önem vererek desteklemektedir. Avrupa çapında kuvvetli bir sanayi tabanının yaratılması ise Avrupa ekonomisinin temel dinamiklerinin korunması doğrultusunda özel öneme sahiptir. Sürdürülebilir ve istikrarlı bir ekonomik yapı ve istihdamın artırılabilmesi için sanayi en önemli alan olarak kabul edilir.

İşletme ve sanayi politikası kapsamında yer alan sektörel politikalar ise, spesifik sektörlerin rekabet analizlerinin yapılmasını, farklı sektörlere yönelik problemlerin çözülmesini hedefleyen özel girişimlerin başlatılmasını amaçlamaktadır. Bu sektör spesifik girişimler yüksek düzey grupların oluşturulmasını, politika forumlarını, çalışmalarını ve uzman panellerini ve ağ yaratma faaliyetlerini kapsamaktadır.

Fasıl kapsamında bulunan mevzuat yukarıda aktarıldığı gibi daha çok uyulması zorunlu olmayan mevzuattan oluşmaktadır. Ancak, üye devletlerin uyumlaştırmak zorunda oldukları, 2000/35/EC Ticari İşlemlerde Geç Ödemeler ile Mücadele direktifi bu fasıl kapsamında yer almaktadır.

Kurucu Anlaşmalarda İşletme ve Sanayi Politikası:

Maastricht Antlaşmasının 1993 yılında yürürlüğe girmesi ile sanayinin rekabet edebilirliği Avrupa bütünleşmesi gündeminin en önemli amaçlarından birisi haline gelmiştir. AB’nin kurucu anlaşması olan Maastricht’in 3. maddesi Birlik faaliyetlerinin arasında Birlik sanayisinin rekabet edebilirliğinin geliştirilmesi olduğunun altını çizmektedir. Bununla birlikte, Maastricht Antlaşmasının 130. maddesi daha sonraki konsolide edilmiş haliyle 157. madde olan sanayi başlığı altında Birlik ve üye devlet sanayilerinin rekabet edebilirliği için gerekli şartların sağlanmasının zorunlu olduğunu vurgulanmaktadır. Söz konusu madde Lizbon Antlaşması ile korunmuş ancak küçük bazı değişiklikler ile 173. madde altındaki sanayi başlığı ile düzenlenmiştir. Buna göre, açık ve rekabetçi bir piyasa ortamında Birlik ve üye devletler düzeyindeki sanayi politikaları aşağıda sıralanan amaçlara hizmet etmek zorundadır:

Sanayinin yapısal değişikliklere uyumunun hızlandırılması,

Birlik çapında teşebbüslerin özellikle KOBİ’lerin girişim gerçekleştirmesini ve geliştirilmesini cesaretlendirecek ortamın yaratılması,

Teşebbüsler arasında işbirliğinin geliştirilmesini sağlayacak ortamın yaratılması,

Yenilikçilik, Ar-Ge ve teknoloji politikalarının sanayi potansiyellerinden daha iyi yararlanılması.

Bununla birlikte, anılan maddeye göre üye devletler bu faaliyetlerinde Komisyon ve diğer üye ülkelerle temas ve koordinasyon halinde sanayi politikalarını oluşturacak ve uygulayacaklardır. Komisyon bu süreçte, üye ülkeler arasında koordinasyon sağlayacak inisiyatifleri gerçekleştirebilecektir. Bu inisiyatifler, yukarıda örnek verildiği üzere, koordinasyona yönelik yol haritalarının oluşturulması, indikatörlerin belirlenmesi, iyi örneklerin paylaşılması ve izleme ve değerlendirmenin yapılabilmesi yönünde çalışmaların yapılmasını kapsamaktadır.

NOT: AB, işletmelerin gelişimine büyük önem vermektedir. Ancak, işletmelere yönelik desteklerini finansal kurumlar ve kuruluşlar, mali işbirliği araçları ve topluluk programları aracılığı ile kullandırmaktadır.

AB destekleri konusunda daha detaylı bilgi için lütfen Avrupa İşletmeler Ağı’na bakınız. BBISC (Karadeniz); EMN (Marmara); BSN-MED (Akdeniz); GAPSUN (Doğu ve Güney Doğu Anadolu); EBIC-EGE (Ege); IST BUSINOVA (Trakya); BSN Anatolia (Orta Anadolu)

AB-Türkiye Mali işbirliğine ilişkin bilgi almak için lütfen tıklayınız. (ABGS-Mali İşbirliği Başkanlığı)

AB Topluluk Programlarına ilişkin detaylı bilgi için lütfen tıklayınız. (ABGS-Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı)

Girişimcilik ve Yenilik Programı (EIP) 2011 yıIı çalışma programı için lütfen tıklayınız.

1. LİZBON SÜRECİ

2000 yılının Mart ayında gerçekleştirilen Lizbon Zirvesinde, hükümet/devlet başkanları, “2010 yılına kadar AB’ni dünyanın rekabet gücü en yüksek, dinamik, bilgiye dayalı ekonomisi haline getirmek, tam istihdam sağlamak, sürdürülebilir bir ekonomik büyümeyi ve sosyal bütünleşmeyi sağlamak” hedefi ile Lizbon Stratejisini uygulamaya koymuşlardır. Lizbon Stratejisi, daha sonra gerçekleştirilen farklı zirve toplantıları ile üç sütun üzerine oturtulmuştur.

Ekonomik sütun, rekabet edebilir, dinamik ve bilgi tabanlı bir ekonomiye geçiş için gerekli altyapının oluşturulmasını amaçlamaktadır. Bu sütun altında temel olarak bilgi toplumu gerekleri doğrultusunda değişime uyum sağlanması, araştırma geliştirme ve yenilikçilik faaliyetlerinin artırılması yönünde çalışmaların gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir.

Sosyal sütun altında, beşeri kaynaklara yatırım ve sosyal dışlanma ile mücadele edilerek, Avrupa sosyal modelinin modernleştirilmesi amaçlanmaktadır. Üye devletlerin istihdam için aktif bir politika belirlemeleri, eğitim ve mesleki eğitim faaliyetlerine odaklanarak bilgi topluma geçişi kolaylaştırma yönünde çalışmalar yapması beklenmektedir.

Çevre sütunu, Haziran 2001 yılında yapılan Göteborg zirvesinde Lizbon Gündemine eklenmiştir. Uygun bir makro ekonomik politika bileşimi uygulayarak sağlıklı bir ekonomik görünüm ve olumlu büyüme perspektiflerinin sürdürebilir kılınmasına odaklanmıştır.

Lizbon Stratejisi kapsamında üye ülkelerin kaydettikleri gelişmeler, genel ekonomik arka plan, istihdam, yenilik ve araştırma, eğitim ve öğretim, ekonomik reform, sosyal uzlaşma ve çevre genel başlıkları altındaki yapısal göstergeler temelinde değerlendirilmiştir.

2005'te yapılan Mart Zirvesi öncesinde, Avrupa Komisyonu tarafından Lizbon Stratejisi gözden geçirilmiş ve bazı öneriler ile stratejinin yenilenmesi teklif edilmiştir. Mart 2005 zirvesinde Avrupa Komisyonu’nun önerileri benimsenerek, AB'nin en önemli siyasi öncelikleri olarak, güçlü ekonomik büyüme ve istihdam hedefleri kabul edilmiştir. Bu hedeflere ulaşmak için üye ülkelerin sürece katılımının önemi vurgulanarak, AB kurumları ile üye ülkelerin ortak çalışması yaklaşımı benimsenmiştir. Bu bağlamda üye ülkelerin, Lizbon hedeflerine yönelik eylemlerini belirleyecekleri birer ulusal reform programı hazırlamasına karar verilmiştir. Haziran 2005'te yapılan AB Konseyi'nde ise ulusal reform programlarının temelini oluşturacak yol gösterici ilkeler belirlenmiştir. Buna ek olarak, AB düzeyinde yapılacak 100 eylemi içeren Topluluk Lizbon Eylem Planı da Avrupa Komisyonu tarafından Temmuz 2005'de benimsenmiştir.

Yeni Lizbon Stratejisini uygulamasında kullanılacak iki araç ise AB düzeyinde, en etkin biçimde gerçekleştirilebilecek eylemler için Topluluk Lizbon Eylem Planı ve üye ülkelerce her ülkenin belirledikleri alanlardaki sorunların çözümlerine götüren Ulusal Reform Programları olarak belirlenmiştir.

Daha detaylı bilgi için lütfen tıklayınız.

2. AVRUPA 2020 SÜRECİ

Avrupa Komisyonu 3 Mart 2010 tarihinde, Lizbon Stratejisinin yerini alacak olan Avrupa 2020 Stratejisini kabul etmiştir.

Avrupa 2020 Stratejisi, temel olarak günümüz koşullarına uygun bir sürdürülebilir büyüme modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır. Komisyon büyümeye yönelik üç öncelik belirlemiştir: akıllı, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme. Strateji, AB ve ulusal düzeyde bu üç temel alanda gerçekleştirilecek somut faaliyetlerle uygulanacaktır.

Avrupa 2020 Stratejisi, belirlediği akıllı, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme öncelikleri kapsamında istihdam, eğitim, sosyal içerme, Ar-Ge ve iklim ve enerji konularında birbirini destekleyen 5 hedef belirlemiştir.

2020 yılı için AB hedefleri aşağıda sıralanmaktadır:

i.     20-64 yaş arası nüfusun istihdam oranının %69 seviyesinden %75’e çıkarılması,
ii.   GYİH’nin %3’ünün Ar-Ge’ye ayrılması hedefinin gerçekleştirilmesi; özel sektörün Ar-Ge’ye yatırım yapması için koşulların iyileştirilmesi ve yenilikçilik takibi için yeni bir gösterge oluşturulması,
iii.   Sera gazı salımının 1990 yılına kıyasla en az %20, şartlar elverişli ise %30 oranında azaltılması, AB’nin enerji tüketiminde yenilenebilir enerjinin payının %20’ye yükseltilmesi ve %20 oranında enerji verimliliği.sağlanması,
iv.   Okulu erken bırakanların oranının %15’ten %10 seviyesine düşürülmesi, 30-34 yaş arası yüksek öğrenim mezunu nüfus oranının %31 seviyesinden en az %40 seviyesine yükseltilmesi,
v.   20 milyon insanın yoksulluktan kurtarılarak, ulusal yoksulluk sınırı altında yaşayan AB vatandaşlarının sayısının %25 azaltılması.

Sözü edilen bu hedeflerin gerçekleştirilmesi amacıyla 7 girişimin hayata geçirilmesi öngörülmektedir. Bu girişimler “Yenilikçilik Birliği”, “Gençlik Hamlesi”, “Dijital Gündem”, ”Kaynakları Verimli Kullanan Avrupa”, “Küreselleşme Çağı için Sanayi Politikası”, “Yeni Beceri ve İşler için Gündem” ve “Yoksulluğa Karşı Avrupa Platformu”dur.

Strateji 2010-2020 yılları arasında AB ekonomisi için yapısal problemleri ele alan ve üst düzey hedefleri belirleyen temel referans metni olacaktır.

Avrupa Komisyonu, 2020 Stratejisi önceliklerini kullanarak, belirlenen hedeflere ulaşılabilmesi için üç öncelik alanında toplam 7 ana girişim başlatmayı öngörmektedir.

2.1. Akıllı Büyüme

Öncelik alanlarından akıllı büyüme, bilgi ve yenilikçiliği gelecekteki büyümenin anahtarı olarak görmekte ve Birlik içindeki eğitim kalitesini iyileştirme, araştırma çalışmalarını güçlendirme ve bilgi transferini sağlama yoluyla yenilikçi fikirlerin ekonomik büyüme, istihdam yaratıcı ürün ve hizmetlere dönüştürülmesini hedeflemektedir.

i. Yenilikçilik alanında “Yenilikçilik Birliği” (Innovation Union) girişimi

ii. Eğitim, mesleki eğitim ve hayat boyu öğrenme alanında “Gençlik Hamlesi” (Youth on the move) girişimi

iii. Dijital toplum alanında “Avrupa için Dijital Gündem” (A Digital Agenda for Europe) girişimi

2.2. Sürdürülebilir Büyüme

Sürdürülebilir büyüme, enerji ve kaynakların verimli kullanımı, sürdürülebilir ve rekabet edebilir bir ekonomik büyüme olarak tanımlanmıştır. Bu yaklaşım AB’yi düşük karbonlu ve kaynaklar açısından daralmış bir dünyada çevresel azalmayı (environmental degragation) engelleyici, biyo-çeşitliliği koruyucu ve kaynakların israfını önleyici bir noktada konumlandıracaktır. Ulaşılması amaçlanan temiz ve verimli enerji hedefinin, petrol ve gaz ithalatını azaltması ve enerji alanından tasarruf edilen bu kaynağın ekonomik büyüme ve yeni istihdam olanaklarının yaratılmasında kullanılması öngörülmektedir. Bu alandaki temel öncelik alanları “rekabet edebilirlik”, “iklim değişikliği” ve “temiz ve verimli” enerjidir.

iv. İklim değişikliği ve temiz ve verimli enerji kullanımı alanında “Kaynakları Verimli Kullanan Avrupa” (Resource Efficient Europe) girişimi

v. Rekabet Edebilirlik alanında “Küreselleşme Çağı İçin Sanayi Politikası” (An Industrial Policy For The Globalisation Era) girişimi

2.3. Kapsayıcı Büyüme

Kapsayıcı büyüme önceliği kapsamında, değişimin yönetilmesi ve uyumlu bir toplum yaratılabilmesi için yüksek düzeyli istihdam sağlamak, yeteneklere yatırım yapmak, yoksulluk ile mücadele ve işgücü pazarının, mesleki eğitim ve sosyal korunma sistemlerinin modernize edilmesi amaçlanmaktadır. Bu önceliğe göre ekonomik büyümenin getirilerinden toplumun bütün kesimlerinin faydalandırılması uyumlu bir toplum oluşturmak için ön şart olarak kabul edilmektedir. “Kapsayıcı Büyüme” alanında, istihdam, beceriler ve yoksulluk ile mücadele eylem alanları olarak belirlenmiştir.

vi. İstihdam ve beceriler alanında “Yeni beceriler ve işler için gündem” (An agenda for new skills and jobs) girişimi

vii. Yoksullukla mücadele alanında “Yoksulluğa karşı Avrupa platformu”

Avrupa 2020 hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.

3. AVRUPA BİRLİĞİ’NDE KOBİ’LERE YÖNELİK POLİTİKALAR

3.1.Küçük İşletmeler İçin Avrupa Şartı (European Charter for Small Enterprises)

Küçük İşletmeler İçin Avrupa Şartı 19-20 Haziran 2000 tarihli Feira Avrupa Konseyi Zirvesi'nde kabul edilmiştir. Bu şartın kabul edilmesinin amacı; Avrupa ekonomisinin büyümesinde KOBİ'lerin önemli rolünü göz önünde bulundurarak politika oluşturanların KOBİ'lerin gelişmesine yönelik konular üzerinde odaklanmasını sağlamaktır.

Küçük İşletmeler İçin Avrupa Şartı, Lizbon hedeflerine ulaşılabilmesi için AB’nin rekabet edebililiğinin ve üretim kabiliyetinin temeli olarak görülen girişimciliğin desteklenmesi, özellikle bilgiye dayalı ekonomi alanında yenilikleri ekonomik değer haline getirecek işletmelerin desteklenmesi için bürokrasinin azaltılması ve mevzuatın basitleştirilmesi, bilgi ve iletişim teknolojilerinin küçük işletmeler tarafından kullanımının sağlanması ve en iyi iş desteğinin verilmesi gibi iş ortamının iyileştirilmesi hususlarını kapsamaktadır.

AB'de KOBİ’ler; AB ekonomik faaliyetlerinde önemli bir rol oynamaları ve istihdam, yenilik, iş fikirleri yaratma ve sosyal ve bölgesel entegrasyonda temel itici güç olmaları nedeniyle büyük önem taşımaktadırlar. Bu çerçevede, "Önce küçük olanı düşün (Think small first)", politikası, AB işletmeler politikasının odak noktasını teşkil etmektedir.

Türkiye, Küçük İşletmeler İçin Avrupa Şartı’nı kabul ettiğine ilişkin Maribor Deklarasyonu’nu diğer aday ülkelerle birlikte 23 Nisan 2002 tarihinde imzalamıştır.

Küçük İşletmeler İçin Avrupa Şartı'nda, küçük işletmelerin Avrupa ekonomisinin belkemiğini oluşturduğu belirtilmekte ve küçük işletmeler ve girişimciler için mümkün olan en iyi iş ortamının oluşturulması gereği vurgulanmaktadır. Avrupa Şartı, küçük işletmeleri desteklemek ve teşvik etmek üzere, üye ve aday ülkelerin ve Komisyonun faaliyette bulunacağı 10 anahtar alanı kapsamaktadır. Bu alanlar;

Girişimcilik için eğitim ve öğretim,

Hızlı ve ucuz iş kurma,

Daha iyi mevzuat ve düzenlemeler,

Becerilerin geliştirilmesi (availability of skills),

On-line sistemlerine girişlerin iyileştirilmesi,

İç pazarın imkanlarından daha fazla yararlanılması,

Vergilendirme ve finansal konularda iş ortamının iyileştirilmesi,

KOBİ’lerin teknoloji kapasitelerinin desteklenmesi,

Başarılı e-iş modellerinin uygulanmasını teşvik etmek ve küçük işletmelere en üst kalitede iş destek hizmeti sağlamak,

AB ve ulusal seviyede KOBİ’lerin daha etkin ve daha güçlü temsil edilmesi.

Her yıl Komisyon, Şartın kapsadığı alanlarda üye ülkeler ve Komisyon tarafından kaydedilen ilerlemeler hakkında bahar zirvesine rapor sunmuştur; ülkemizde Küçük İşletmeler İçin Avrupa Şartı’nın yürütülmesi çalışmaları KOSGEB koordinasyonunda ilgili tüm kurum ve kuruluşların katılımıyla sürdürülmüştür.

3.2. Avrupa Küçük İşletmeler Yasası (A Small Business Act for Europe)

AB Küçük İşletmeler Yasası (A Small Business Act For Europe-SBA) 25 Haziran 2008 tarihi itibariyle yürürlüğe konulmuştur. AB Küçük İşletmeler Yasası daha önce uygulamada olan Küçük İşletmeler İçin Avrupa Şartının yerini almıştır. Belge ile AB, KOBİ’lerin Avrupa ekonomisinin merkezinde olduğunu kabul eder, Birlik ve üye ülkeler için politika çerçevesini belirler, işletmelerin gelişimine yönelik 10 adet ilkeyi ortaya koyar;

Girişimcilerin ve aile işletmelerinin zenginleşeceği ve ödüllendirileceği bir iş ortamı yaratmak,

İflas tehdidiyle karşılaşan dürüst girişimcilere ikinci bir şans tanınması,

“İlk önce küçük olanı düşün” ilkesine uygun kurallar geliştirilmesi,

Kamu idaresinin KOBİ ihtiyaçlarına karşılık verir hale getirilmesi,

Kamu politika araçlarının KOBİ ihtiyaçlarına göre adapte edilmesi, KOBİ’lerin kamu alımlarında yer almalarının kolaylaştırılması ve devlet yardımı imkanlarının KOBİ’ler için daha verimli (iyi) kullanılması,

KOBİ’lerin finansmana erişimlerinin kolaylaştırılması ve ticari ödeme işlemlerinin zamanında yapılmasını destekleyici bir yasal mevzuat ve iş ortamının geliştirilmesi,

KOBİ’lerin Tek Pazar’ın imkânlarından daha fazla yararlanmasının sağlanması,

KOBİ’lerin yeteneklerinin ve her türlü yenilikçilik faaliyetinin yükseltilmesinin sağlanması,

KOBİ’lerin çevre ile ilgili zorlukları fırsata dönüştürmesine imkan verilmesi,

KOBİ’lerin büyüyen pazarlardan yararlanmasını teşvik etmek, desteklemek.

Bu ilkelerin yanısıra belgeyi somutlaştırmak adına “Think Small First-Önce Küçük Olanı Düşün” prensibi çatısında 4 yeni mevzuat önerisi getirir;

Yeni devlet yardımlarında uygulanan Blok Muafiyetler: KOBİ’ler için yeni muafiyet alanları ve yardım miktarlarının belirlenmesi ve basitleştirilmesi,

Avrupa Özel Şirket Tanımı-Status for European Private Company (SPE): Tüm üye ülkelerde işletmenin kurulumu ve işletimi için tek uygulamanın belirlenmesi,

KDV ile ilgili düzenleme: Yerel hizmet veren tedarikçi KOBİ’lere yönelik KDV avantajının getirilmesi,

Geç Ödemeler Direktifi: Ticari işlemlerde KOBİ’nin parasını garanti altına almaya veya alabilmesine yönelik uygulamalar.

Küçük İşletmeler Yasası hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.

4. REKABET EDEBİLİRLİK VE YENİLİK ÇERÇEVE PROGRAMI

AB'nin Rekabet Edebilirlik ve Yenilik Çerçeve Programı (CIP), Avrupa’daki işletmelerin rekabet edebilirliklerinin artırılması amaçlamaktadır. Bu program, yenilikçilik faaliyetlerini desteklemekte, finansman kaynaklarına erişim olanaklarını iyileştirmekte ve bölgesel bazda iş destek hizmetleri sunmaktadır. Program, bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BİT) genele daha iyi yayılmasını ve kullanılmasını teşvik etmekte ve bilgi toplumunun gelişimine yardımcı olmaktadır. Program ayrıca, yenilenebilir enerji kaynaklarının daha fazla kullanımını ve enerji verimliliğini de teşvik etmektedir.

CIP programı üç alt programa ayrılmıştır. Bu programların her birinin kendine ait hedefleri bulunmaktadır ve bu programların her biri işletmelerin rekabet gücünün yanı sıra BİT ya da sürdürülebilir enerji gibi kendi alanlarını ilgilendiren konularda işletmelerin yenilikçilik kapasitelerine katkı yapmayı amaçlamaktadır.

Toplam bütçesi 3,6 milyar Avro olan CIP Programı’nın 3 alt bileşeni bulunmaktadır. Ülkemiz bu üç alt bileşenden ikisine katılım sağlamaktadır.

1) Girişimcilik ve Yenilik Programı (EIP-Entrepreneurship and Innovation Programme) 2,1 milyar Avro bütçeli Girişimcilik ve Yenilik Programı’nın (EIP) hedefleri şunlardır;

Risk sermayesi ve kredi garanti enstrümanları kanalıyla KOBİ‘lerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması, Bölgesel merkezlerden oluşan bir ağ olan Avrupa İşletmeler Ağı aracılığıyla iş ve yenilikçiliğin desteklenmesi girişimcilik ve yenilikçiliğin teşvik edilmesi,

Eko-yenilikçiliğin desteklenmesi,

Girişimciliği ve yenilikçiliği teşvik eden politikaların desteklenmesi.

Alt Programın koordinasyonu Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından gerçekleştirilmektedir.

2) Bilgi ve İletişim Teknolojileri Politikaları Destek Programı (ICT-Information Communication Technologies Policy Support Programme): 728 milyon Avro bütçeli Programın amaçları şunlardır;

BİT ve BİT’ne dayalı ürün ve hizmetler alanında Avrupa’da ortak bir bilgilendirme alanı oluşturmak ve bu ürün ve hizmetler konusunda Avrupa iç pazarını güçlendirmek

BİT’nin geniş kesimlerce benimsenmesi ve BİT’ne yatırım yapılması sağlanarak yenilikçiliği teşvik etmek

Daha katılımcı bir bilgi toplumu oluşturmak ve kamu hizmetleri alanında daha verimli ve etkin hizmetler geliştirerek yaşam kalitesini yükseltmek.

Alt Programın koordinasyonu Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından yürütülmektedir.

3) Avrupa Akıllı Enerji ve Teknoloji Programı (IEE-Intelligent Energy Europe Programme). 727 milyon Avro bütçeli Programın amaçları şunlardır;

Enerji verimliliğini ve enerji kaynaklarının akılcı kullanımını pekiştirmek

Yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklarını ve enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesini teşvik etmek

Ulaştırma alanında enerji verimliliğini ve yeni enerji kaynaklarını geliştirmek

Söz konusu bileşene ülkemiz tarafından katılım sağlanmamıştır. Konuyla ilgili çalışmalar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından sürdürülmektedir.

Daha detaylı bilgi için tıklayınız. EN / TR

5. FASIL MÜZAKERELERİNE İLİŞKİN BİLGİ
Türkiye-AB Müzakere sürecinin 20. Faslını oluşturan İşletme ve Sanayi Politikası faslının tarama toplantıları 2006 yılı baharında yapılmış, fasla ilişkin nihai tarama sonu raporu Türk tarafına 18 Eylül 2006 tarihinde iletilmiş ve faslın müzakerelere açılmasına ilişkin karar ise 29 Mart 2007 tarihinde hükümetler arası konferans ile tebliğ edilmiştir.

5.1.Kapanış Kriterleri

AB tarafının ortak tutum belgesine göre, 2003 yılı tarihli Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesinin, yenilenmiş Lizbon Stratejisi ve 9. Kalkınma Planı göz önünde bulundurularak revize edilmesi faslın teknik kapanış kriterini oluşturmaktadır.

5.2.Bugüne Dek Yapılan Çalışmalar

Revize sanayi stratejisi belgesinin hazırlama çalışmaları fasıl koordinatörü olan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı sorumluluğunda sürdürülmüştür.

Strateji metni, 7 Aralık 2010 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu tarafından onaylanmıştır. Strateji metni, 5 Ocak 2011 tarihinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından kamuoyuna tanıtılmış ve 27 Ocak 2011 tarihinde resmi gazetede yayınlanmıştır.

Diğer taraftan, fasla ilişkin olarak gerçekleştirilen önemli hususlar aşağıda yer almaktadır:

AB müktesebatına uyum amacıyla Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik 2005 yılında yayımlanmıştır.

Avrupa Komisyonu tarafından talep edilen KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı (KSEP) 2007 yılında, iki yıl yürürlükte olmak üzere revize edilmiştir. Halen, KSEP’in 2010 yılı ve sonrası için geçerli olabilecek şekilde revize edilmesi çalışmaları sürdürülmektedir.

Girişimcilik politikalarının etkin uygulanması için iş ortamının iyileştirilmesi bu başlık altında önemli bir yer tutmaktadır. İş ortamının geliştirilmesine yönelik Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Koordinasyon Kurulu çalışmaları Avrupa Komisyonu tarafından yakından izlenmektedir.

Fasıl kapsamında önemle ele alınan Türkiye’nin bir dış yatırım ajansı kurması hususu, 2006 yılında Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım ajansının kurulması ve 2007 yılında işler hale getirilmesi ile gerçekleştirilmiştir.

2007 yılında başlamış olan “Rekabetçilik ve Yenilikçilik Çerçeve Programı (Competitiveness and Innovation framework Programme-CIP) altında bulunan Girişimcilik ve Yenilikçilik Programına (Entrepreneurship and Innovation Programme -EIP) ve Bilgi ve İletişim Teknolojileri Politikaları Destek Programına (ICT-Information Communication Technologies Policy Support Programme) ülkemiz tarafından katılım sağlanmaktadır. Ülkemiz, CIP Programı çerçevesinde oluşturulan “Avrupa işletmeler Ağı’na (Enterprise Europe Network)” 7 konsorsiyum ile katılım sağlamaktadır.

2000/35/EC sayılı Geç Ödemeler ile Mücadele Direktifine 13 Ocak 2011 tarihinde kabul edilen 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesi ile 1 Temmuz 2012 tarihi itibari ile uyum sağlanılmış olacaktır.

6. TÜRKİYE SANAYİ STRATEJİSİ BELGESİ: AB ÜYELİĞİNE DOĞRU (2011-2014)

İşletme ve Sanayi Politikası faslının kapanış kriteri olan Sanayi Stratejisi Belgesi (AB Üyeliğine Doğru) 2011-2014, 27 Ocak 2011 tarih ve 27828 sayılı mükerrer resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Belgenin içeriği

Mevcut durum

Vizyon

Stratejik Hedefler

Temel Sanayi Politikası Öncelikleri

Yatay Sanayi Politikası Alanları

Sektörel Sanayi Politikası Alanları

Uygulama, İzleme ve Koordinasyon Mekanizması

Türkiye için uygulanacak stratejinin uzun dönemli vizyonu “Orta ve yüksek teknolojili ürünlerde Avrasya’nın üretim üssü olmak” olarak belirlenmiştir. Bu uzun dönemli vizyon kapsamında 2011-2014 yıllarını kapsayan Türkiye Sanayi Stratejisi’nin genel amacı, “Türk Sanayisinin rekabet edebilirliğinin ve verimliliğinin yükseltilerek, dünya ihracatından daha fazla pay alan, ağırlıklı olarak yüksek katma değerli ve ileri teknolojili ürünlerin üretildiği, nitelikli işgücüne sahip ve aynı zamanda çevreye ve topluma duyarlı bir sanayi yapısına dönüşümü hızlandırmak” olarak belirlenmiştir.

Bu vizyona ve genel amaca yönelik olarak;

Orta ve yüksek teknolojili sektörlerin üretim ve ihracat içindeki payının arttırılması,

Düşük teknolojili sektörlerde katma değeri yüksek ürünlere geçişin sağlanması,

Becerilerini sürekli geliştirebilen şirketlerin ekonomideki ağırlığının arttırılması,

şeklinde üç temel stratejik hedef tespit edilmiştir.

Türkiye Sanayi Stratejisi’nin genel amacını ve dolayısıyla stratejik hedefleri gerçekleştirmek üzere, 9. Kalkınma Planında yer alan öncelikler ve Türk sanayisinin güçlü ve zayıf yönleri ile sahip olduğu fırsatlar ve karşı karşıya kaldığı tehditler göz önünde bulundurularak bazı temel sanayi politikası öncelikleri ile yatay ve sektörel olmak üzere çeşitli politika alanları tespit edilmiştir. Yatay ve sektörel sanayi politikası alanlarına ilişkin olarak belirlenen politikalar eşgüdüm içinde hayata geçirilecektir.

Strateji metnine göre, kamu kurum ve kuruluşları bu süreçte yatay sanayi politikası alanlarında aktif olarak iyileştirmeler yapmak suretiyle tüm sektör genelinde verimlilik artışlarına katkı yapacaktır. Bu kapsamda, 8 yatay sanayi politikası alanında kamu proaktif bir rol üstlenecek ve özel sektörün verimliliği önündeki engellerin kaldırılmasını hedefleyecektir. Söz konusu yatay sanayi politikası alanları aşağıdaki gibidir:

Yatırım ve iş ortamı,

Uluslararası ticaret ve yatırım,

Beceri ve insan kaynağı,

Küçük ve Orta Büyüklükte İşletmelerin (KOBİ) finansmana erişimi,

Firmaların teknolojik gelişimi,

Altyapı sektörleri ve girdi maliyetleri,

Çevre,

Bölgesel kalkınma.

Diğer taraftan, strateji metninde sektörlere yönelik tedbir ve öncelikler de bulunmaktadır. Buna göre, sektörler özelinde uygulanacak olan politikaların başarısı, sanayi stratejisinin başarısının en temel belirleyicilerindendir. Türkiye’nin sanayi vizyonuna ulaşılabilmesi için, sektörlerin rekabet gücünü kısıtlayan engellerin tespit edilerek, bu engelleri ortadan kaldırmaya yönelik politikaların hayata geçirilmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda, sektörel rekabet gücü analizleri altı ana başlık altında incelenmektedir. Bahse konu sektörel rekabet gücü analizleri, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın koordinasyonunda, Bakanlık Sektörel Teknik Komiteleri ve TOBB Sektör Meclisleri ile işbirliği halinde oluşturulan sektörel rekabet gücü raporları temel alınarak hazırlanmıştır.

Bilgi ve teknoloji,

Rekabet,

Yasal düzenlemeler,

Çevre ve enerji,

Dış rekabet edebilirlik ve ticaret,

İstihdam ve coğrafi boyut.

Strateji metni için tıklayınız. Eylem Planı için tıklayınız.

AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ BÜNYESİNDE İLGİLİ BAŞKANLIĞI:

Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı

Başkan: A. Deren Doğan YAVUZ
Telefon: (312) 218 15 68
Faks: (312) 218 15 81
E-posta: dyavuz@abgs.gov.tr

FASIL KOORDİNATÖR KURUM BİLGİLERİ:

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı

Müst.Yrd.: Niyazi İLTER
Telefon: (312) 219 62 94
Faks: (312) 219 68 17

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı

Müst.Yrd.: Cüneyd DÜZYOL
Telefon: (312) 294 62 10
Faks: (312) 294 62 77

Tarama Toplantıları:
Tanıtıcı Tarama Toplantısı Sunuşları (27-28 Mart 2006)
Ayrıntılı Tarama Toplantısı Sunuşları (4-5 Mayıs 2006)
Tarama Toplantılarında Avrupa Komisyonunun Sorularına Verilen Cevaplar
Tarama Raporu

Alt Komite Toplantıları:

7 Aralık 2000 - Brüksel

16 Mayıs 2001 - İstanbul

17 Temmuz 2002 - Brüksel

31 Ekim 2003 - Ankara

19 Nisan 2005 - Brüksel

28 Kasım 2006 - Ankara

26 Kasım 2007 - Brüksel

25 Kasım 2008 - Ankara

24 Kasım 2009 - Brüksel

30 Kasım 2010 - Ankara

İlgili Projeler:

Fasıl 19) Sosyal Politika ve İstihdam

Fasıl ile ilgili Genel Bilgi:
İstihdamın artırılması, çalışma ve yaşama koşullarının iyileştirilmesi, uygun seviyelerde sosyal koruma sistemlerinin oluşturulması, sosyal ortaklarla diyalog tesis edilmesi, sürdürülebilir bir istihdam yapısı için insan kaynaklarının geliştirilmesi, sosyal dışlanma ve yoksullukla mücadele edilmesi, kadın ve erkekler için eşit fırsatlar sağlanması faslın kapsamını oluşturmaktadır.

Bu çerçevede, faslın alt konuları arasında, iş hukuku, iş sağlığı ve güvenliği, kadın ve erkek arasında eşit muamele, ayrımcılıkla mücadele, sosyal diyalog, istihdam, sosyal içerme ve sosyal koruma yer almaktadır.

Faslın Müzakerelerine ilişkin bilgi:
Sosyal Politika ve İstihdam faslının müzakerelere açılabilmesi için Alman Dönem Başkanlığında (19 Ocak 2007) iki adet açılış kriteri bildirilmiştir.

Bunlardan ilki, sendikal hakların AB standartları ve ilgili ILO Konvansiyonları ile uyumlu olmasının (özellikle örgütlenme, grev ve toplu sözleşme hakkı açısından) sağlanmasıdır. Bu amaca hizmet etmek üzere, Türkiye’nin mevcut kısıtlamaları ortadan kaldırması ve kamu ve özel sektörü de kapsamak üzere bu alanda tamamen gözden geçirilmiş bir mevzuatı kabul etmesi beklenmektedir.

Müzakere ikinci açılış kriteri ise, tüm işgücünün yararı için, bu faslın kapsamındaki alanlarda yer alan AB müktesebatının aşamalı olarak iç hukuka aktarılması, uygulanması ve yürütülmesini içeren bir eylem planının Avrupa Komisyonuna sunulmasıdır.

Birinci açılış kriterine konu, sendikal haklarla ilgili yeni kanun hazırlık çalışmaları halen devam etmektedir. İkinci kriter kapsamındaki eylem planı ise hazırlanmış olup Nisan 2010’da Avrupa Komisyonuna iletilmiştir.

Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Bünyesinde İlgili Başkanlık
Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı
Başkan: A. Deren DOĞAN YAVUZ
Telefon: (312) 218 15 68
Faks: (312) 218 15 81
E-posta: dyavuz@abgs.gov.tr

Fasıl Koordinatör Kurum Bilgileri:
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
Müsteşar: Birol AYDEMİR
Telefon: (312) 212 10 33
Faks: (312) 212 67 40

Müst.Yrd.: A.R.Levent GENÇ
Telefon: (312) 212 14 72
Faks: (312) 212 52 39

İlgili Alt Komite Toplantıları:
7 no'lu Bölgesel Gelişme, İstihdam ve Sosyal Politikalar Alt Komitesi Toplantı Tarihleri:
28 Kasım 2000 - Brüksel
7-8 Haziran 2001 - Ankara
27-28 Haziran 2002- Brüksel
6 Temmuz 2004 - Ankara
5 Temmuz 2005- Brüksel
15 Şubat 2007- Ankara
28 Şubat 2008- Brüksel
3 Mart 2009- Ankara
10 Mart 2010- Brüksel

İlgili Çalışma Grubu Toplantıları:

İstihdam ve Sosyal Politika Alt Komite Hazırlık Toplantısı -12 Aralık 2003
İş Sağlığı ve Güvenliği Çalışma Grubu Toplantısı - 5 Temmuz 2004
Cinsiyet Eşitliği Çalışma Grubu Toplantısı - 7 Temmuz 2004

Raporlar:
Avrupa 2020 Stratejisi
Avrupa Birliği Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi
Avrupa Komisyonunun düzenlediği Düzgün İş Forumu (11-12 Ekim 2010)

Tarama Toplantıları:
Tanıtıcı Tarama Toplantısı Sunuşları (8-10 Şubat 2006)
Ayrıntılı Tarama Toplantısı Sunuşları (20-22 Mart 2006)
Tarama Toplantılarında Avrupa Komisyonunun Sorularına Verilen Cevaplar (PDF Format - 731 KB)
Tarama Sonu Raporu (PDF Format - 117 KB)

İlgili Projeler:

Proje Adı	Uygulama Yılları	Faydalanıcı Kurum
Türkiye'de İş Sağlığı ve Güvenliğinin Geliştirilmesine Destek Sağlanması (2002 Yılı Mali İşbirliği Programlaması)	2003-2005	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü
Aktif İşgücü Piyasası Stratejisine Destek Sağlanması (2002 Yılı Mali İşbirliği Programlaması)	2003-2005	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Türkiye İş Kurumu
Çocuk İşçiliğinin En Kötü Biçimlerinin Ortadan Kaldırılması (2004 Yılı Mali İşbirliği Programlaması) (Proje internet sitesi )	2005-2007	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü
Yenilik ve Değişim için Sosyal Diyalogun Güçlendirilmesi (2004 Yılı Mali İşbirliği Programlaması) (Proje internet sitesi)	2005-2007	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - AB Koordinasyon Dairesi
İş Sağlığı ve Güvenliğinin Güçlendirilmesi- 2. Safha (2005 Yılı Mali İşbirliği Programlaması)	2006-2008	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü
Cinsiyet Eşitliğinin Güçlendirilmesi (2005 Yılı Mali İşbirliği Programlaması)	2006-2008	Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü
İş Teftiş Sisteminin Geliştirilmesi (2006 Yılı Mali İşbirliği Programlaması)	2007-2009	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Teftiş Kurulu Başkanlığı
Aktif İstihdam Tedbirleri ve Türkiye İş Kurumuna Yerel Düzeyde Destek Sağlanması (2006 Yılı Mali İşbirliği Programlaması)	2007-2009	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı -Türkiye İş Kurumu
İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliğinin İyileştirilmesi (2007 Yılı IPA I Mali İşbirliği Programlaması)	2010-2012	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı- İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü
İş Sağlığı ve Güvenliği Bölgesel Laboratuvarlarının Geliştirilmesi (2007 Yılı IPA I Mali İşbirliği Programlaması)	2010-2012	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı- İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü- İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi
Çalışma Hayatında Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Güçlendirilmesi (2008 Yılı IPA I Mali İşbirliği Programlaması)	2010-2012	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı- Çalışma Genel Müdürlüğü
Türkiye'de Esnek Çalışma İle İlgili Ulusal Mevzuatın ve AB Müktesebatının Uygulanması) (2003 MATRA) (Proje Raporu- Türkçe-PDF Format- 3 MB)	2004-2005	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü
Türkiye'de İş Teftiş Sisteminin ve Kalitesinin AB Gerekleri Doğrultusunda Güçlendirilmesi (2005 MATRA)	2006-2007	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Teftiş Kurulu Başkanlığı
Türkiye İş Kurumunun Kurumsal Kapasitesinin Güçlendirilmesi, Engelliler için İstihdam Stratejisinin ve Mesleki Rehabilitasyonun Geliştirilmesi (2006 MATRA)	2007-2008	Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Türkiye İş Kurumu

Avrupa Birliği Hibe Programlarına İlişkin Bilgi

1. Proje Başvurulara İlişkin Genel Bilgi

Katılım Öncesi Mali Yardımlar kapsamında sivil toplum kuruluşları (ticaret ve sanayi odaları, meslek odaları, üniversiteler, dernekler, vakıflar, kooperatifler, birlikler, sendikalar vb.) tarafından geliştirilen projeler "Hibe Programı" adı verilen bir yöntem ile finanse edilmektedir. Hibe Programı, halihazırdaki Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) kapsamındaki öncelikler çerçevesinde merkezi düzeydeki kamu kuruluşları (Bakanlıklar, Müsteşarlıklar vb.) tarafından geliştirilmiş projelerin içerinde yer alan ve söz konusu proje alanındaki AB uyum çalışmalarına sivil toplum kuruluşlarının da katılmasını desteklemek amacıyla oluşturulmuş bir uygulama yöntemidir. Hibe Programlarının şeffaf ve objektif uygulanmasını temin etmek üzere duyuru, başvuru ve değerlendirmenin koordinasyonu görevi Hazine Müsteşarlığımıza bağlı olarak faaliyet gösteren Merkezi Finans ve İhale Birimine (MFİB) verilmiştir. Dolayısıyla, projelerin Avrupa Birliğinin merkezinin bulunduğu Brüksel'e iletilmesi veya herhangi bir AB ülkesinde bir Avrupa Birliği kuruluşuna iletilmesi gerekmemektedir.

Hibe Programının proje başvuru süreci Merkezi Finans ve İhale Biriminin teklif çağrısı duyurusu ile başlamakta ve yaklaşık 2-3 ay sürmektedir. Sivil toplum kuruluşları Hibe Programının konusuna bağlı olarak geliştirdikleri projeleri başvuru süresi içerisinde MFİB'ye sunmak zorundadırlar. Aksi takdirde Hibe Programından faydalanma şansını kaybetmektedirler. Hibe Programları için proje başvuruları genel olarak Türkçe hazırlanmakta ve sunulmaktadır. Ancak, bazı şartlarda projelerin İngilizce olarak hazırlanması istenmektedir.

Hibe Programları kapsamında her bir proje için sağlanan hibe desteğinin miktarı Hibe Programının bütçesine ve amacına göre değişebilmektedir. Hibe Programları için düzenli bir duyuru zamanı bulunmamaktadır, hibe programları program sahibi kurum/kuruluşlarca olgunlaştırıldıktan sonra MFİB tarafından duyuru için hazır hale getirilmektedir. Dolayısıyla, proje geliştirmek isteyen sivil toplum kuruluşlarımızın belirli sıklıklarda (örneğin haftada bir kere) MFİB tarafından yapılan çağrıları web sayfası aracılığı ile takip etmesi gerekmektedir. Hibe Programlarına ilişkin duyurular aynı zamanda Avrupa Birliği Genel Sekreterliği web sayfasında da yer almaktadır. Ancak, Avrupa Birliği Genel Sekreterliği kamuoyunu bilgilendirme amacıyla söz konusu duyuruları yapmakta olup proje başvuruları kabul etmemektedir.

2. 2002-2011 Yılları Arasında Uygulanan AB Hibe Programları

2002-2011 yılları arasında sosyal içerikli konularda 47 farklı hibe programı kapsamında sivil toplum kuruluşları tarafından geliştirilmiş (odalar, il özel idareleri, dernekler, vakıflar, belediyeler, kooperatifler, üniversiteler, sendikalar, köye hizmet götürme birlikleri vb.) 2878 projeye finansman sağlanmıştır. 9 farklı alandaki hibe programının ise değerlendirme süreci devam etmektedir. Merkezi Finans ve İhale Birimi tarafından yapılan değerlendirmelerin sonunda başarılı olan projelere finansman desteği sağlanacaktır.

Hibe Programları Kapsamında Finanse Edilen Projelerin İllere Göre Dağılımı Tablosu

Hibe Programları Kapsamında Finanse Edilen Projelerin Kuruluşlara Göre Dağılımı Tablosu

3. 2011 Yılı İçerisinde Duyurulması Planlanan Hibe Programları

2011 yılı içerisinde Avrupa Birliği Hibe Programları aracılığı ile sivil toplum kuruluşlarına yönelik proje destekleri devam edecektir. 2011 yılı içerisinde 9 farklı Hibe programı duyurusu Merkezi Finans ve İhale Birimi ve Avrupa Birliği Genel Sekreterliği tarafından duyurulacaktır. 2011 yılı içerisinde duyurulması planlanan Hibe Programları listesi aşağıdaki bağlantıda sunulmaktadır.

2011 Yılında Duyurulması Planlanan AB Hibe Programları

Hibe Programlarına ilişkin detaylı bilgi için lütfen aşağıdaki bağlantıya tıklayınız.

Avrupa Birliği Hibe Programları ve Sivil Toplum kuruluşlarına Sağlanan Destekler

AB Hibe Destekleri için Başvuru Nasıl Yapılır?

Avrupa Birliği Hibe Programlarına İlişkin Bilgi
1. Proje Başvurulara İlişkin Genel Bilgi

Katılım Öncesi Mali Yardımlar kapsamında sivil toplum kuruluşları (ticaret ve sanayi odaları, meslek odaları, üniversiteler, dernekler, vakıflar, kooperatifler, birlikler, sendikalar vb.) tarafından geliştirilen projeler "Hibe Programı" adı verilen bir yöntem ile finanse edilmektedir. Hibe Programı, halihazırdaki Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) kapsamındaki öncelikler çerçevesinde merkezi düzeydeki kamu kuruluşları (Bakanlıklar, Müsteşarlıklar vb.) tarafından geliştirilmiş projelerin içerinde yer alan ve söz konusu proje alanındaki AB uyum çalışmalarına sivil toplum kuruluşlarının da katılmasını desteklemek amacıyla oluşturulmuş bir uygulama yöntemidir. Hibe Programlarının şeffaf ve objektif uygulanmasını temin etmek üzere duyuru, başvuru ve değerlendirmenin koordinasyonu görevi Hazine Müsteşarlığımıza bağlı olarak faaliyet gösteren Merkezi Finans ve İhale Birimine (MFİB) verilmiştir. Dolayısıyla, projelerin Avrupa Birliğinin merkezinin bulunduğu Brüksel'e iletilmesi veya herhangi bir AB ülkesinde bir Avrupa Birliği kuruluşuna iletilmesi gerekmemektedir.

Hibe Duyuruları

Başvurusu Devam Eden Hibe Duyuruları

AB Hibe Destekleri için Başvuru Nasıl Yapılır?

2011 Yılında Duyurusu Yapılması Planlanan AB Hibe Programları

Başarılı Olan Projelerin İllere Göre Sıralaması

Başarılı Olan Projelerin Kuruluşlara Göre Sıralaması

2002-2010 Döneminde Uygulanan AB Hibe Programları

AB Topluluk Programları Kapsamında Sağlanan Hibe Olanakları

ABGS PROJELERİ

ABGS Projeleri

Avrupa Birliği Genel Sekreterliği, AB süreci doğrultusunda kamu ve sivil topluma yönelik olarak pek çok proje geliştirmiş ve geliştirmeye devam etmektedir. AB üyelik sürecinde Türkiye'de kamu ve sivil toplumun etkinliğinin artırılması, AB konusunda diyaloğun geliştirilmesi, AB'nin Türkiye'de daha geniş kitlelere anlatılması ve Türkiye'nin Arupa'da daha etkin tanıtılması için geliştirilmiş projeler bu bölümde belirtilmiştir..

Türk Yerel Medyası AB Yolunda

Avrupa Birliği Genel Sekreterliği ile İngiltere Büyükelçiliği'nin işbirliğiyle geliştirilmekte olan "Türk Yerel Medyası AB Yolunda" Projesi kapsamında "AB Süreci Yerelde Başlar" anlayışıyla özellikle kamuoyunun gündemini oluşturmada önemli role sahip olan yerel medya kuruluşlarına yönelik bilgilendirme çalışmaları yapılacaktır. Bu kapsamda bölgesel bilgilendirme seminerleri düzenlenecek, yerel medyaya yönelik AB rehberi hazırlanacak, yerel medya mensupları ile ABGS arasındaki iletişim ağının kurulması, Türkiye ve İngiltere yerel medya mensupları arasında iletişim ağının kurulması gibi faaliyetlerin gerçekleştirileceği proje, 25 Mayıs 2011'de Devlet Bakanı ve Başmüzakereci Egemen Bağış'ın ABGS Ortaköy ofisinde ABGS-İngiltere Dışişleri Bakanlığı Proje Mutabakat Zaptı İmza Töreni vesilesiyle vereceği yemekle başlayacak.

Türkiye ve Avrupa Birliği Arasındaki Sivil Toplum Diyaloğunun Geliştirilmesi Projesi II

Avrupa Birliği ve Türkiye arasındaki Sivil Toplum Diyaloğunun Geliştirilmesi projesinin devamı niteliğindeki Avrupa Birliği ve Türkiye arasındaki Sivil Toplum Diyaloğunun Geliştirilmesi- II başlıklı proje IPA çerçevesinde 2007 Programına dahil edilmiştir. Söz konusu bu projenin genel amacı Avrupa Birliğinin dayandığı değerler, işlevi ve politikaları ile birlikte Türk tarihi ve kültürü de dahil olmak üzere Avrupa Birliği içerisinde Türkiye'nin daha fazla tanınması ve anlaşılmasını sağlamak ve bu sayede de gelecekteki genişlemenin fırsatları ve zorlukları konusunda farkındalık oluşmasını mümkün kılmaktır.

Proje 4.2 Milyon Avro tutarında olan ve işbirliğini, ortaklıkların desteklenmesini ve Kültür ve Sanat, Balıkçılık ve Tarım konularında Türk sivil toplumları ile AB'deki benzer örgütler arasındaki diyaloğun geliştirilmesini amaçlayan Hibe Programlarının uygulamasını kapsamaktadır. Söz konusu Proje küçük ölçekli hibe fırsatları sunan Mikro Hibe Programı aracılığıyla tüm Türkiye'deki küçük ve yerel düzeydeki Sivil Toplum örgütlerine mali yardım sağlamayı da amaçlamaktadır.

Valiliklerin AB Sürecinde Etkinliğinin Artırılması Projesi

ABGS tarafından AB sürecinin yerel düzeyde daha iyi anlaşılması ve kamuoyunun AB ile ilgili konularda doğru bilgiye sahip olabilmesi, AB'ye katılım sürecinde gerçekleştirilen projelerin tam olarak hayata geçirilmesi, takibinin sağlanması ve halk nezdinde AB'ye üyelik sürecimizin daha sağlıklı anlaşılabilmesi amacıyla "Valiliklerin AB Sürecinde Etkinliğinin Artırılması Projesi" 2010 yılının başı itibarıyla uygulamaya geçirilmiştir.

Jean Monnet Burs Programı

Yaklaşık 20 yıldır yürütülen ve AB müktesebatı konusunda bilgi sahibi personel ihtiyacının karşılanmasına destek sağlayan Jean Monnet Burs Programı, Türkiye'deki en köklü ve en prestijli burs programlarından biridir.

1989 yılında Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Komisyonu arasında yapılan anlaşma ile oluşturulan Jean Monnet Burs Programı Türkiye-AB ilişkilerinin en dinamik ve en renkli boyutlarındandır. Türkiye'deki kamu sektörü çalışanları, özel sektör çalışanları, sivil toplum kuruluşu mensupları, üniversitelerin öğrencileri ile akademik ve idari personeline AB üyesi ülkelerde eğitim imkânı sağlayan Jean Monnet bursları, Türkiye'de toplumun her kesiminden AB ile ilgili konularda uzmanlar yetiştirilmesine katkı sağlayan çok özel bir programdır.

Belediyeler AB'ye Hazırlanıyor

AB müktesebatının önemli bir bölümü belediyelerin yetki alanına girmektedir. Bu sebeple, belediyelerin AB ile ilgili konularda yeterli bilgiye ve kapasiteye sahip olması müktesebatın doğru uygulanabilmesi açısından önem arz etmektedir. Bu çerçevede, belediyelerimizin AB ile ilgili konularda idari kapasitelerinin güçlendirilmesi ve farkındalığının artırılması amacıyla Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Eğitim ve Kurumsal Yapılanma Başkanlığı, Proje Uygulama Başkanlığı ve Türkiye Belediyeler Birliği tarafından ortaklaşa yürütülecek bir projenin hazırlık çalışmaları tamamlanmıştır. "Belediyelerimiz AB'ye Hazırlanıyor" adıyla uygulanacak projenin hedef kitlesi nüfusu 50.000 üzerinde olan il ve ilçe belediyelerimizdir. 2011 yılı ile uygulaması başlayan proje kapsamında çeşitli faaliyetler gerçekleştirilecektir.

SEI Mali Kaynağı

Kurumların proje hazırlama ve müktesebat uyum çalışmalarına yönelik kısa dönemli teknik destek ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla, "AB Entegrasyon Sürecinin Desteklenmesi Faaliyetleri" (Support Activities to Strengthen the European Integration Process - SEI) isimli finansman projesi 2002 yılından bu yana yıllık AB Katılım Öncesi Mali Yardım Programlarına dahil edilmektedir. SEI Kaynağı öncelikle müktesebat uyum ve uygulama yükümlülüğü olan kamu kurum ve kuruluşlarımızın çalışmaları için kullanılmakta olan bir uygulamadır.

Katılım Öncesi Süreçte Sivil Toplumun Güçlendirilmesi: STK Hibe Programı

Genel Sekreterliğimiz tarafından yürütülmekte olan "Katılım Öncesi Süreçte Sivil Toplumun Güçlendirilmesi: Sivil Toplum Kuruluşları (STK) Hibe Programı" katılım öncesi süreçte Türkiye'de sivil toplumu güçlendirerek, siyasal reformların ve AB'ye uyum çabalarının genişlemesine ve kalıcı hale getirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Türkiye için 2005 Yılı Katılım Öncesi Mali Yardım Programı kapsamında yer almakta plan program kapsamındaki sekiz farklı hibe programı için ayılan toplam bütçe 10,5 Milyon Avro'dur. Söz konusu hibe programlarının beşi merkezi olmayan uygulama sistemi kapsamında Genel Sekreterliğimiz tarafından yürütülmektedir. Diğer üç hibe programı ise merkezi uygulama sistemi kapsamında Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu tarafından yürütülmektedir. Bu projenin uygulaması sona ermiştir.

Türkiye ve Avrupa Birliği Arasındaki Sivil Toplum Diyaloğunun Geliştirilmesi Projesi I

2005 yılında Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği ve aday ülkeler arasında sivil toplum diyaloğunun daha fazla güçlendirilmesi için hedef ve önceliklerin belirlendiği bir strateji geliştirmiştir. Bu strateji bilgi açığını azaltabilmek, karşılıklı anlayışı ve böylece Avrupa Birliği'nin genişlemesiyle ortaya çıkacak fırsat ve zorlukların daha iyi anlaşılmasını sağlamak amacıyla vatandaşlar ve farklı kültürler ile politik ve ekonomik sistemleri yakınlaştırmayı amaçlamaktadır. Bu diyalog sürecini desteklemek üzere Avrupa Birliği Genel Sekreterliği (ABGS), Avrupa Birliği ve Türkiye arasındaki Sivil Toplum Diyaloğu'nun Geliştirilmesi-I projesini tasarlamıştır. Proje, Avrupa Komisyonu finansmanıyla Türk sivil toplumu ve Avrupa Birliği'ndeki benzer örgütler arasındaki diyaloğu geliştirmek, potansiyel faydalanıcıların birbirleriyle, diğer kuruluşlarla işbirliği yapması için fırsatlar geliştirmek amacıyla Türkiye için 2006 Birleşme Öncesi Yardım Programı kapsamında geliştirilmiş projenin uygulaması sona ermiştir.

Genç Çevirmenler Yarışması

Avrupa Birliği Genel Sekreterliği tarafından, Türkiye'deki üniversitelerin Mütercim-Tercümanlık ve Çeviribilim Bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin Türkiye'nin AB'ye katılım sürecine ilişkin olarak farkındalıklarını artırmak ve bu alanda ihtiyaç duyulacak çevirmenlerin yetişmesine katkıda bulunmak amacıyla, AB konulu bir çeviri yarışması düzenlenmiştir.

AB Yolunda Genç İletişimciler Yarışması

AB Yolunda Genç İletişimciler Yarışması, Avrupa ülkelerinin ve Türkiye'nin kamuoylarındaki karşılıklı önyargılar ve eksik bilgilerden kaynaklanan sorunları aşmak için genç iletişimcilerin yaratıcılığından faydalanmak açısından bir ilk teşkil etmektedir. Bu çalışma ile hem iletişim öğrencilerinin Türkiye'nin Avrupa Birliği sürecine dahil edilmesi hem de "Neden Avrupa Birliği üyesi Türkiye?" sorusuna yaratıcı cevapların sunulması hedeflenmektedir.

İletişim Gönüllüleri Projesi

Avrupa Birliği Genel Sekreterliği tarafından 2011 Avrupa Gönüllülük Yılı etkinlikleri kapsamında AB İletişim Gönüllüleri Programı hayata geçirilmiştir. Türkiye çapında gerçekleştirilecek bilgilendirme çalışmalarında AB üyelik sürecine destek verecek, bu süreçte aktör olmak isteyen gönüllüler belirlenecektir. Belirlenen aday AB iletişim gönüllülerine öncelikle Ankara ve İstanbul'da eğitim verilecektir. Programı tamamlayanlara AB İletişim Gönüllüsü sertifikası ve kimliği verilerek iletişim çalışmalarına katılmaları sağlanacaktır.

Taiex Hakkında Genel Bilgi

http://www.abgs.gov.tr/index.php?p=42118&l=1

TAIEX

TAIEX ya da diğer adıyla Teknik Destek ve Bilgi Değişim Ofisi AB Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü Kurumsal Yapılanma Biriminin uygulamakta olduğu bir mekanizmadır. TAIEX AB mevzuatına aktarımı, uygulanması ve yürütülmesi aşamalarında faydalanıcı ülkelere yardımcı olur. Büyük oranda talep güdümlü olan bu mekanizma yardım taleplerini yönlendirir ve sorunların kısa vadeli çözümü için en uygun uzmanlığın tedarikinde katkıda bulunur.

TAIEX hangi hizmetleri sunar?

TAIEX'in temel görevleri şunlardır:

Bu hizmetten faydalanan ülkelerin ulusal mevzuatlarının AB mevzuatına uyumlu hale getirilmesi ve bu bir mevzuatın daha sonra idaresi, uygulanması ve yürütülmesi aşamalarında kısa süreli teknik destek ve tavsiyeler sunmak
Faydalanıcı ülkelerdeki paydaşlara ve ortaklara teknik eğitim ve örnek uygulama sunmak.
Bilgiyi toplayarak ve ulaşılabilir kılarak bir bilgi simsarı olmak
Hem uyumlaştırma sürecini izlemek ve kolaylaştırmak hem ileri aşamalardaki teknik yardım ihtiyacını belirlemek amacıyla veritabanı araçları sunmak.

TAIEX’ten kimler yararlanabilir?

TAIEX yardımından yararlanacak olanlar, faydalanıcı ülkelerde AB mevzuatının aktarımı, uygulanması ve yürütülmesi aşamalarında çalışan kamu personelidir. Temel hedef gruplar şunlardır:

Merkezi ve taşra teşkilatında çalışan kamu kurumu personeli;
Adalet ve kolluk kuvvetleri;
Sosyal tarafları temsil eden mesleki ve ticari örgütler ile işçi ve işveren sendikaları;
Mevzuat tercümanları, düzeltmenler ve mütercimler.

TAIEX mekanizması aşağıdaki faydalanıcı ülke gruplarını kapsamaktadır:

Yeni Üye Ülkeler: Çek Cumhuriyeti, Estonya, G.K.R.Y., Letonya, Litvanya, Macaristan, Malta, Polonya, Slovakya, Slovenya; Bulgaristan, Romanya;
Aday Ülkeler: Hırvatistan, Makedonya, Türkiye;
Muhtemel Aday Ülkeler: Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ, Sırbistan ve Kosova;
Avrupa Komşuluk Politikası: Cezayir, Ermenistan, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Mısır, Gürcistan, İsrail, Ürdün, Lübnan, Libya, Moldova, Fas, Filistin Yönetimi, Suriye, Tunus ve Ukrayna.
Diğerleri: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Rusya

Daha fazla bilgi için : http://taiex.ec.europa.eu/

Türkiye'nin TAIEX Başvuruları:

Türkiye, 15 Mart 2002 tarihinde TAIEX bütçesine dahil edilmiş olup, bu tarih itibarı ile TAIEX ofisinin tüm faaliyetleri ile ilgili koordinasyon Avrupa Birliği Genel Sekreterliği tarafından yürütülmektedir.

2002 yılından bu yana yapılan TAIEX faaliyetleri hakkında bilgi edinmek için aşağıdaki linki kullanınız:

Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Yapılan TAEIX Başvuruları

Kamu kurumları başvurularını hazırlamadan önce kurumlarındaki TAIEX temas kişilerine danışmaları önerilir.

Kamu Kurum ve Kuruluşları TAIEX Temas Kişileri ve Eğitim İrtibat Yetkilileri(TLO) (Doc File)

TAIEX Başvuruları Nasıl Yapılır?

Uzman desteği, inceleme gezileri ve seminerler/çalışma grupları vasıtasıyla sunulan TAIEX teknik desteğine başvurmak için aşağıdaki bilgi ve belgeleri inceleyiniz.