Aranacak kelimeyi girin ve "enter" tuşuna basın.

Abone Ol
E-mail
RSS HABERLERE ABONE OL
MAIL ADRESİNİZ TANIMLANMIŞTIR.
Artık bültenimizi mail adresinizden de takip edebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Dış Ticaretle İlgili Sözlükler Hakkında Bilgi Verebilir misiniz

Dış Ticaretle İlgili Sözlükler

TİCARİ TERİMLER, GÜMRÜK, E-TİCARET VE TAŞIMACILIK, LOJİSTİK TERİMLERİ SÖZLÜKLERİ

İhracat Bilgi Platformu Ticari Terim ve Kısaltmalar Sözlüğü İçin Tıklayınız.

http://www.ibp.gov.tr/bilkay/section-bk-sozluk.cfm

Gümrük Terimleri Sözlüğü

http://bartas.com.tr/gumruk/gumrukterimlerisozlugu.pdf

http://ekonopedi.com/gumruk-terimleri-sozlugu-turkce-ingilizce/

http://ekonopedi.com/gumruk-terimleri-sozlugu/

https://www.alomaliye.com/2012/gumruk_terimleri_sozluk.doc

http://www.prestijgumruk.com/gumruk-terimleri-sozlugu.asp?ID=502&T=M

İhracat – İthalat Terimleri Sözlüğü

http://www.aciltercume.com.tr/list/list.asp?ktgr_id=14125

http://www.proz.com/personal-glossary/688456?glossary=40946

http://www.import-export-made-easy.com/glossary-of-trade-terms.html

http://cin-ithalat.blogspot.com.tr/2009/01/ds-ticaret-sozlugu-harfi.html

http://www.unzco.com/infosource/glossary.htm

http://www.ingilizce.com/mesleki-ingilizce/osSDi/Ihracat-Ithalat%20Sozlugu-Export-Import%20Glossary%20-%20ingilizce.pdf

http://www.exportbureau.com/dictionary.html

http://www.tradev.net/Downloads/Tools/glossary%20of%20tradeterms.pdf

http://www.exportbureau.com/dictionary.html

http://www.wto.org/english/thewto_e/glossary_e/glossary_e.htm

http://www.cepal.org/washington/noticias/noticias/1/9071/dictionary%20english%20final%20web.pdf

Uluslararası Ticari Terimler Sözlüğü

http://www.ihracatklubu.com/tr/sozluk.asp

Uluslararası Ticari Terimler Sözlüğü

http://www.ihracatklubu.com/tr/sozluk.asp

Lojistik ve Dış Ticaret Terimleri Sözlüğü

http://www.metsan.com.tr/pdfler/terimler.pdf

Uluslararası Nakliye Lojistik Terimleri Sözlüğü

AB Temel Terimler Sözlüğü

http://www.abgs.gov.tr/files/Sozluk/Sozluk_Baski.pdf

İHRACAT TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Açık Sigorta Politikası – Deniz Sigorta firması her türlü aksiliği ödeyeceğine dair garanti veriyor, buna teslimatın geç yapılması da dahil. 

Açık Hesap - Güvenilir bir banka yaptığın ticaret hacminin çok daha üstünde kredi alabilme ya da bankanın size kefil olabilmesi. Bu tür avantajlara sahip kişiler veya kurumlara uluslar arası ticarette çok rahat ederler.

Aktarılmış nakliye – Tazminat olarak ihraç malların nakliyesini yapan bağımsız bir iş koludur.

Alıcı acenta – Satın alan acenta.

Alım Kağıtları – Nakliye ücretlerini tahsil etmek için alıcıya teslim edilen belgelerdir (ticari fatura, konşimento, vb.)

Arbitraj – Döviz, stok, bono ve diğer ticari malları bir marketten alıp, hemen bir diğer markette daha pahalıya satma işlemi.

Asya Doları – Asya ve Pasifik havzasına yatırılmış olan Amerikan dolarları.

Avrupa doları – Amerika dışındaki bankalara yatmış olan(genellikle Avrupa bankalarına) Amerikan dolarlarına denir.

Belgeler için ödeme – Mal alımında transfer belgeleri için yapılan nakit ödemedir.

Belgesel Taslak – Belgelerin iliştirildiği taslaktır.

Brüt ağırlık – Bir nakliyede malların ambalajıyla birlikte toplam ağırlığıdır.

Çevrilebilir Para Birimi – İstendiğinde alınıp satılabilen para birimidir.

Dağıtıcı– Bir üreticinin mallarını direk olarak satan ve hizmeti veren yabancı acentadır.

Denetleme sertifikası – Alınan malın nakliyesinden hemen önce iyi koşulda olduğunu gösteren sertifikadır.

Depo Belgesi – Ürünün hangi koşulda nasıl saklandığını gösteren belge.

Devalüasyon – Bir ülke para biriminin diğer ülke para birimleri karşısında resmi olarak değerinin düşmesidir.Örnek olarak Amerikan doları, Fransız frangı karşısında devalue olmuşsa,eskisine kıyasla bir Amerikan doları daha az Fransız frangına eşdeğer olur.

Döviz kuru – Bir para biriminin diğer bir para birimi karşısındaki değeridir.

Duruma özel ihracat lisansı – Belirli ticari malların ihracatı için hükümet tarafından hazırlanmış izin belgesidir.Bu lisans özel bir işlem veya belirli bir zaman diliminde yapılması gereken ihracat içindir.

Erken ödeme – Teslimat yapılmadan önce mallar için yapılan erken ödemedir.Bu metot genelde küçük çaplı alımlarda kullanılır.

Ertelenmiş ödeme kredisi – İhracatçının nakliye belgelerini sunmasından sonar ödemeyi sağlayan kredi mektubu

Eximbank – İhracat ithalat bankası

Fiyat ve Nakliye – Mallar için verilen fiyatın ve nakliye ücretinin belirlenen toplam fiyata dahil olduğunu belirten terimdir.Alıcı da buna göre sigorta ücretini yatırır.

FOB (Free on board) – Uluslararası taşınan malların taşınacakları taşıt (alıcı için veya alıcı tarafından ayarlanmış olabilir)üzerine yüklenme ücretlerinin daha önce belirlenmiş olan fiyata dahil olduğunu belirten ücretlendirme terimidir.

Genel ihracat lisansı – Duruma özel ihracat lisansı gerekmediğinde kullanılan, çeşitli ticaret lisanslarından herhangi biri.Bu lisansla yapılan gemi taşımacılığında özel bir resmi veya yazılı izin gerekmez.

Geri çevrilemez kredi mektubu – Tüm gerekli koşullar sağlandığı takdirde bankanın ödemenin banka tarafından garantilendiği kredi mektubudur.

Geri ödeme – İthal edilmiş malzemeler veya hammaddelerle üretilmiş ve daha sonra ihraç edilmiş giyim eşyaları üzerinden kesilen gümrük vergisinin, 99% una kadar olan kısmı geri ödenir.

Göndermek - Yükleme veya boşaltma işlemi taşıma aracını kiralayan kişi tarafından vaktinden önce bitirilirse, aracın sahibi tarafından kiracıya verilen paradır.

Gümrük – Bir ülkenin ihracat ve ithalat gümrük vergilerini toplamak üzere oluşturulmuş otoritedir.Bu tür toplama işlemlerini yapmak için gereken prosedürlerde de kullanılan bir terimdir.

Gümrük Antreposu – Gümrük görevlileri tarafından yetkilendirilmiş ve uzaklaştırılana kadar ödemeleri ertelenmiş olan malların saklandığı depodur.

Gümrük komisyoncusu – Gümrüğe mal getirmek veya bulunan malları temizlemekle görevli,lisanslı şahıs veya firma.

Gümrük vergisi – Bir ülkenin gümrük birimi tarafından ithal mallar üzerine konulan vergidir.Genellikle malın değerine , ağırlığına, kalitesine ve diğer faktörlere göre belirlenir.

Hata Konşimentosu – Malların teslim alındığında hasarlı olduğunu bildiren makbuzdur.

Hava İrsaliyesi – Belli bir varış noktasına nakledilen malların hem yurt içi hem yurt dışı uçuşlarını kapsayan konşimentodur. Bu hava taşımacılığında, nakliyeci için, listelenmiş olan malları aldığını kabul ettiği ve malları daha önce belirlenmiş olan havaalanına sevk edeceğini bildiren makbuzdur.

İhracat Komisyoncusu – Alıcıları ve satıcıları belli bir ücret karşılığında bir araya getiren ancak satış işlemlerinde rol almayan kişi veya şirkettir.

İhracat Komisyon Birimi – Yabancı bir alıcı için belli bir komisyon karşılığında satın alma acentası rolünü üstlenen organizasyondur.

İhracat Lisansı – Belirli malların belirli  yerlere ihracatına izin veren hükümet belgesidir.

İhracat ticari şirketi – İhracat yönetim şirketinin bir benzeridir.

İhracat yönetim şirketi – Birçok üretici için ihracat departmanı görevini üstlenen özel bir kuruluştur.Bu işlem ya ürünlerin adını alarak veya belirli bir komisyon veya maaş karşılığında şirketin ihracat işlerini onlar adına yürüterek olur.

İndirim – Bir malı yurt içinde satılan fiyatının altında yurt dışında satmak veya üretim ve nakliye tutarlarının altında bir fiyata satmak.

İthalat lisansı – Ticari malların bir diğer ülkeye götürülüp satılmasına izin veren,hükümet tarafından hazırlanmış belgedir.

Kabul - Bu terimin konuyla alakalı birkaç anlamı bulunur:

(1) Havale alan kişinin vadesi geldiğinde ödemeyi koşulsuz olarak kabul    ettiği zaman poliçesi (veya kambiyo faturası).Poliçe öncelikle kabul i çin sunulmalıdır.Havale alan kişi, ödeme için “kabul eden”     konumuna geçer.”Kabul ettim” ibaresi, ödeme yeri ve zamanı   poliçede belirtilmelidir.

(2) Havale alan kişinin poliçeyi alması ve vadesi geldiğinde gerekli    miktarı ödeme zorunluluğuna girmesi.

(3) Genel olarak,belirli koşullar altında mal almak için yapılmış         anlaşma.Belirli koşullar ve belirli bir fiyat üzerinden mal almak için        yapılmış anlaşma.

Kambiyo izni – İthalatçı firmanın zaman zaman diğer ülkedeki satıcıya ödeme yapabilmesi için, kendi para birimini diğer ülkenin para birimine çevirmesi gerekir.Bunun için hükümetten alınan izindir.

Kara Konşimentosu – Mallar ihracatçının yurtdışı taşımacısına getirilirken kullanılan konşimentodur.Bazı durumlarda genel konşimento kullanılsa da genellikle hem karasal konşimento hem de deniz konşimentosu hazırlanması gerekir.

Kar Eden – Lehine kredi mektubu yayımlanan veya taslak çizilen kişi.

Karnet – Hamiline elinde bulundurduğu malları geçici olarak ödemelerini yapmadan yurt dışına (bir sergi veya gösteri için) çıkarma imkanını sağlayan gümrük belgesidir.

Karşılıklı Ticaret - Yabancı bir ülke tarafından tamamı ya da bir bölümü ödenmiş olan malların satışıdır.

Kenar Kısım-  Geminin yan tarafıdır.Geminin yan tarafında taşınacak olan mallar, nakil gemilerinin rahatça yükleyebilecekleri şekilde limana yerleştirilirler.

Komisyon acentası – Bak. satın alma acentası

Konsolosluk deklarasyonu – Başka bir ülke konsolosluğuna yapılan resmi bildiridir.Nakliye edilecek malları tanımlar.

Konsolosluk faturası – Bazı yabancı konsolosluklar tarafından istenen bir belgedir,malların nakliye şeklini tanımlar ve ihracatçı,acenta ve nakliyenin değeri hakkında bilgi verir.Başka bir ülkenin konsolosluk görevlisi tarafından onaylanarak, o ülkenin gümrük görevlileri tarafından malların değerini, kalitesini ve diğer özelliklerini belirtir.

Konşimento – Nakliyeci ile taşımacı firma arasında hangi malların daha önceden belirlenmiş olan kontrattaki fiyatlar üzerinden taşınacağını bildiren belgedir.

Koruyucu Gümrük - Haksız şekilde sübvanse edilmiş mallara karşılık koyulan zorunlu gümrüktür.

Kota – Bir malın o ülkeye belli bir miktar alına bileceğini belirleyen yasal kurallar.

Köken sertifikası – Bazı yabancı ülkeler tarafından istenilen, alımlarda fiyat tarifesi için,belirli malların kaynağının hangi ülke olduğunu gösteren belgedir.

Kredi mektubu (Akreditif) – Banka tarafından, mal alıcının talimatları doğrultusunda hazırlanan, malları satan kişinin belirli koşullar altında bankadan belirli miktarda para çekmesine izin veren belgedir.

Kredi riski sigortası – Nakliyesi yapılmış malların ücretlerinin ödenmemesi durumunda ortaya çıkan riskleri kapsamak için düzenlenmiş sigortadır.

Lisanslama – Bir ürünün üreticilerinin(veya bir teknoloji ya da bir marka üzerindeki öncelik haklarına sahip olan bir şirketin), bir başka gruba ya da şahısa, o ürünü üretme hakkını (veya kullanma hakkını) vermesidir.Karşılığında özel telif hakkı anlaşması veya ayrı bir ödeme yapılır.

Muhabir Banka – Kendi ülkesinde bir yabancı ülke bankasının işlerini halleden bankadır.

Okyanus Taşımacılığı Fişi - Okyanus üzerinde taşımacılık yapabileceğine dair Uluslararası Taşımacılık Birliğinden verilen belge.

Onaylanmış kredi mektubu – Yabancı bir banka tarafından yazılmış, yurt içinde bir banka tarafından geçerliliği kabul edilmiş kredi mektubudur.Eğer yabancı alıcı veya yabancı banka yükümlülüklerini yerine getirmese bile, yerli bankanın, ihracatçının ödeme koşullarını güvence altına alan onaylanmış kredi mektubudur.

Ortak taşıyıcı – Tazminat için kişileri veya malları taşıyan şahıs, ortaklık veya şirkete denir.

Ödeme emri – Alacaklı olan kişinin verecek olan kişiye resmi olmayan ödeme talimatıdır.Belirli miktarda para , daha önce belirlenmiş veya belirlenecek bir tarihte ödenecektir.

Ödenmiş ve sigortalanmış taşıma – Taşıma ücretinin veya taşıma ve sigorta ücretlerinin birlikte daha önce belirlenmiş hedef yer için yatırılmasını ücretlendirilen terimdir. Eğer taşıma şekli deniz yolu ile yapılmıyorsa ödenmiş taşıma,”ücret ve nakliye” terimi yerine ; ödenmiş ve sigortalanmış taşıma da “ücret,sigorta ve nakliye” terimi yerine kullanılır.

Paketleme Listesi – Bu liste ürünün neyden yapıldığı, neler içerdiği, nasıl yükleme yapılacağı ve benzeri bilgileri içermektedir.

Parti Kiralama – Özel bir formda hazırlanmış yazılı kontrattır. Nakliye aracının sahibi ile bu aracın tamamını veya bir bölümünü kiralayan kişi arasında imzalanır. Kontrat genellikle nakliye ücretlerini ve bu nakliye işleminde kullanılacak olan limanları içerir.

 Peşin Dokümanları – Yükleme belgelerinin güvenliği üzerine yapılan borçlanma

Politik Risk – İhracat finansında temel sorun iki para birimi arasında alacağınız ücretin azalmasıdır. Bazı önemli durumlarda savaş, istila, darbe gibi durumlarda bu tarz politik riskler daha da büyümektedir

 Proforma Fatura – Tedarikçinin malın nasıl gideceğini, alıcıya mal hakkında tür ve miktar hakkında bilgileri verdiği ve değerinin ne kadar olduğunu gösterdiği belge.

 Rezervasyon – Bir malın kabulü ve taşınması için şirketle yapılan anlaşmadır.

 Rıhtım Sigortası - Rıhtımda bekleyen gemilere ve içlerindeki yüklere uygulanan bir tür sigorta.

 Serbest Çıkış - Malların taşındığı aracı kiralayan kişinin, malların yükleme ücretlerinden sorumlu olduğunu belirten ücretlendirme terimidir.

 Serbest Dolaşım – Malları hedef noktaya taşınacakları aracın yanına getirmek için ekstra ücret alınmayacağını,bunun daha önce belirtilen fiyata dahil olduğunu belirten ücretlendirme terimidir.

 Serbest Giriş – Malların taşındığı aracı kiralayan kişinin, malların yükleme ve boşaltma ücretlerinden sorumlu olduğunu belirten ücretlendirme terimidir.

 Serbest liman – Malların yasal olarak gümrük vergisi ödenmeden getirilebileceği alanlardır.

 Serbest ticaret bölgesi – Bir ülkenin hükümeti tarafından belirlenen, yasaklanmamış olan malların gümrüksüz olarak sokulabileceği limandır.Mallar bu bölge içinde depolanabilir,sergilenebilir veya üretim için kullanılabilir ve gümrük vergisi ödenmeden tekrar ihraç edilebilir.Bu mallardan gümrük vergisi alınması, ancak malların bu bölgeden, gümrük vergisi alınan başka bir bölgeye nakledilmesi ile olur.

 Sevkıyat – Malların ihracatçıdan bir acentaya getirilmesi işlemidir.Acentanın malları ihracatçı adına satması ön koşuldur.Acenta malları satana kadar mallar ihracatçının ismiyle işlem görür.Acenta sattığı mallar üzerinden komisyon alır.

 Siparişle ödeme – Alıcının malın siparişini vermesiyle birlikte ödemeyi yapmasıdır.

 Standart Endüstriyel Kodlama – Uluslar arası Anlaşmalara göre ürünlere verilen standart kodlar. Bu sayede ürünün sınıfı ve alanı belli olur.

 Takas – Para kullanılmaksızın bir malın bir diğeriyle değiştirilmesidir.Takas, para birimi kolayca değiştirilemeyen ülkeler için önemli bir ticaret koludur.

 Tavsiye Bankası – İhracatçının ülkesinde faaliyet gösteren bankadır.Başka bir ülke bankası adına yazılan kredi mektupları ile ilgilenir, ihracatçı firmaya kredinin kendi lehlerine açıldığını bildirir.Banka,ödeme sorumluluğuna girmek zorunda olmadan, ihracatçıyı kredi mektubu konusunda detaylı bir şekilde bilgilendirir.

 Tavsiye kapasitesi – Nakliyeci acentanın veya temsilcisinin, grubun onayı olmadan kesin kararlar veremeyeceğini belirten terimdir.

 Temiz Konşimentosu – Taşıyıcı tarafından hazırlanan, getirdiği malların iyi durumda olduğunu,herhangi bir zarar görmediklerini bildiren makbuzdur.

 Temiz Taslak – Üzerine hiçbir belge iliştirilmemiş taslaktır.

 Ticaret dengesi – Bir ülkenin toplam ihracat ve ithalatı arasındaki farktır.Eğer ihracat ithalattan fazla ise istenilen ticaret dengesi kurulmuştur, değil de ticaret açığı var denilir.

 Ticari Ateşe – Kendi ülkesindeki elçilikte bulunan görevliler konusunda uzmandır.

 Ticari fatura – Yüklenmiş olan malların listesidir.Genellikle ihracatçının alım kağıtları üzerinden yapılır.

 Ticari tarifeler üzerine genel anlaşma - İmzalayan ülkeler arasındaki ticari zorlukları azaltmak ve ticaret hacmini yükseltmek amacıyla hazırlanmış çok yönlü bir anlaşmadır.

Uyumsuzluk – Sunulan belgeler, kredi mektubuna uymuyorsa buna uyumsuzluk denir.

 Ücret, Sigorta, Nakliye – Ücret, sigorta ve nakliyenin daha önceden belirlenmiş olan fiyata dahil olduğunu gösteren bir ücretlendirme terimidir.

 Üretim sertifikası – Üreticinin, malları, alıcının gelip götürmesi için hazır hale getirdiğini gösteren belgedir.(Genelde noter onaylıdır)

 Valorem – Değere göre

 Yabancı kambiyo – Yabancı bir ülkenin döviz veya kredi belgesidir.Döviz alış ve satışlarını da içerir.

 Yabancı satış acentası – Yerli üreticinin yurt dışındaki temsilciliğini yapan kişi veya şirkettir.Üretici için yurt dışında satış imkanlarını araştırır.

 Zorlayıcı neden – Denizcilik kontratlarında bulunan standart bir maddedir.Deprem, sel, savaş gibi elde olmayan nedenlerden dolayı yükümlülükler yerine getirilmediği takdirde, kişiler otomatik olarak  bu yükümlülüklerinden muaf sayılırlar.

TİCARİ TERİMLER SÖZLÜĞÜ

Letter of Credit

Akreditif (L / C)

İthalatçının talimatı ile bir bankanın önceden tespit edilen şartlara uygun olarak kendi üzerine çekilecek poliçeyi ödeyeceği ya da kabul edeceği konusunda ihracatçıya yaptığı taahhüttür.

ATR Document

ATR Belgesi

Malların Türkiyeden Avrupa Birliği üyesi bir ülkeye veya Birlik üyesi bir ülkeden Türkiyeye ihraç veya ithal edilmesinde kullanılan bir belgedir.

CE Mark

CE İşareti

Bir ürünün Avrupa Birliği direktifleri ile belirlenen sağlık,güvenlik, çevrenin ve tüketicinin korunması gereklerine uygun olduğunu gösteren bir Birlik işaretidir.

Cost And Freight

CFR

Mal bedeli ve navlun.

Cost , Insurance

Freight

CIF

Mal bedeli , sigorta , navlun.

Delivered

Duty Paid

DDP

Gümrük resmi ödenmiş olarak teslim.

Delivered

Duty Unpaid

DDU

Gümrük resmi ödenmeden teslim.

 

 

Direct Bill of

Lading

Doğru Konşimento

Geminin malları aktarma yapmadan yükleme limanından diğer boşaltma limanına taşınması halinde gerekecek konşimento.

Marine Bill of

Lading

Deniz Konşimentosu

Gemi acentası veya kaptanı tarafından düzenlenerek yükletene verilen , malın teslim alındığını ve kararlaştırılan şekilde taşınarak gönderilene teslim edileceğini gösteren , malı temsil eden ve üzerinde tasarruf hakkı sağlayan kıymetli evrak niteliğindeki belge.

EUR 1 Document

EUR 1 Belgesi

EUR 1 belgesi Türkiyenin EFTA ülkeleri ile olan ticaretinde ve Avrupa Birliği ile demir – çelik ürünlerinde parafe ettiği Serbest Ticaret Antlaşması kapsamı ürünler ticaretinde kullanılan belge.

EX Works

EXW

Ticari işletmede teslim

Order Bill of

Lading

Emre Yazılı Konşimento

Üzerinde belli bir kimseye ya da onun emrine ödenmesi için kayıt bulunan konşimento

Free Alongside

Ship

FAS

Gemi doğrultusunda teslim

Free Carrier

FCA

Taşıyıcıya teslim

Free on Board

FOB

Gemi bordasında teslim

Irrevocable Letter of Credit

Gayrı Kabilî Rücu Akreditif

İthalatçının kararlaştırılan şartları tamamen yerine getirmesi üzerine,akreditif vadesinde çekilecek poliçelerin akreditifi açan banka tarafından kabul edileceği veya ödeneceği konusunda kesin bir taahhüt içeren akreditif. Tarafların isteği ve onayı olmadan iptal edilemez ve hükümleri değiştirilemez.

Stand By Letters of Credit

Garanti Akreditifi

Bir bankanın bir borcunun ödenmemesi veya bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda lehdarın talebi üzerine belli miktardaki bir parayı gayri kabili rücu olarak ödeyeceğini taahhüt eden mektup.

Supervising Company

Gözetleme Şirketi

Malı ihracatçı veya alıcı adına ihraç veya ithal noktasında ağırlık,miktar ve kalite gibi konularda kontrol edip rapor veren tarafsız şirket.

Customs Duty

Gümrük Resmi

İthal edilecek mallardan gümrük giriş tarifesi cetvellerine göre alınan vergi.

Bill of Carriage

Hamule Senedi

Nakliye veya Taşıma senedi de denir. Malı gönderenle nakleden,malın ne şekilde nakledileceğine,teslim ve tesellümüne mahsus esasları kapsayan senettir.

Air Freight

Hava Navlunu

Havayolu ile yük taşıma ücreti

Air Freight İnsurance

Hava Taşıma Senedi

Havayolu ile taşınan malların sağlıklı bir şekilde alıcısına ulaşmasını temin

Airway Bill

Hava Taşıma Senedi

Havayolu ile taşınan malların sağlıklı bir şekilde alıcısına ulaşmasını temin etmek için uygulanan sigorta

ISO 9000 Certificate

ISO 9000 Belgesi

ISO 9000 Kalite Güvence Sistem Belgesi,son ürünün kalitesinden çok ürün ve işletme yönetiminde,ürün tasarımında,kullanılan deney ve muayene yöntemlerinde,ürün ve hizmetlerin kalitesini kontrol altında tutmak için gerekli organizasyon yapısında uygulanacak kılavuzları içeren bir toplam kalite güvencesi standardıdır.

Revocable Letter of Credit

Kabili Rücû Akreditif

Akreditif açan banka tarafından her an iptal edilen akreditiftir.

Bill of Lading (L/C)

Konşimento

Tren,uçak veya gemi ile yapılan taşımacılıkta kullanılan ve malını taşımak üzere teslim alındığını ve varış noktasında konşimento sahibine teslim edileceğini gösteren bir belgedir.

London İnterbank Offered Rate

Libor

Londra para piyasasında yürütülen işlemlerde, birinci sınıf bankaların kullandığı kredilere uygulanan faiz oranlarını göstermektedir.

Cash on Delivery

Mal Karşılığı Ödeme

İhraç edilen malın bedelinin,malın ihracatçı tarafından teslim alınmasından sonra ödenmesidir.

Manifesto Cargo

Mal Manifestosu

Kaptanın gemi ile taşıdığı yükün neden ibaret olduğunu gösteren ve varılan yerin gümrük idaresine yapılan bildiri.

Certificate of Origin

Menşe Şahadetnamesi

Bir malın üretildiği veya yapıldığı ülkeyi gösteren ve idari makamlarınca onaylanmış ve alıcı ülkenin konsoloslarınca vize edilen bir belgedir.

Correspondent Bank

Muhabir Banka

Akreditif işlemlerinde,ihracatçı ve ithalatçı arasında bağlantıyı sağlamakla görevli banka.

Fordwarding Agent

Nakliyat Acentası

Malların taşınması ile uzmanlaşmış kişi,genellikle nakliyat komisyoncusudur.

Freight Insurance

Nakliyat Sigortası

Taşımada mallara veya taşıma araçlarına gelecek zararları karşılayacak olan sigorta

Transport Documents

Nakliye Vesaiki

Malın yüklenmek veya sevk edilmek üzere teslim alındığını gösteren vesika.

Freight

Navlun

Taşıyıcının nam ve hesabına ödenecek olan,eşya ve yolcunun taşınmasına ilişkin ücretlerin tamamıdır.

Freight Invoice

Navlun Faturası

CIF ve CF olarak ihraç edilen mallara ait navlunun satıcı tarafından ödenmesi gerekir. Navlunun ödendiğinin doğrulamak için konşimento üzerine “navlunu ödenmiştir” kaydı konulur. Konşimentoda bu kayıt bulunuyorsa konşimento ile birlikte nakliyeci tarafından düzenlenen bir navlun faturasının da bankaya verilmesi gerekir. Bu navlun faturasında,malların yüklenerek teslim alındığı ve bir navlun borcunun kalmadığı gösterilir.

Order

Ordino

Yükleme ve boşaltma yapılmadan önce bunun ne şekilde yapılacağını göstermek üzere gemi acentalarının kaptana veya nakliye acentalarının nakliyeciye hitaben yazdıkları talimat.

Original Invoice

Orjinal Fatura

Gümrük işlemlerine,döviz transfer ve taahhütlerine esas olarak alınan ve ihracatçı tarafından düzenlenerek alıcıya gönderilen fatura. Bu faturalarda ayrıca satışın şekli ve ödeme koşulları da gösterilir.

Original Manifest

Orjinal Fatura

Hareket limanlarında her boşaltma limanı için ayrı ayrı düzenlenen ve hareket limanlarındaki gümrük memurları tarafından imza olunmuş şekilde boşaltım yapılacağı liman gümrüklerine ibraz olunan manifestolar.

Bill of Excange , Draft

Poliçe

Senet metninde poliçe kelimesi veya yabancı dilde karşılığı olan kelimeyi,belirli bir bedelin ödenmesi hususunda kayıtsız şartsız olarak havaleyi,ödeyecek olan muhatabın ad ve soyadını,keşide tarihi ve yerini,keşidecinin imzasını taşıyan senet.

Proforma İnvoice

Proforma Fatura

Alıcıya satılacak malın cinsi,kalitesi,tahmini fiyatı ve bedeli,satış koşulları hakkında bir bilgi vermek üzere düzenlenen ve daha çok bir teklif niteliği taşıyan fatura çeşidir.

Re-export

Re Eksport

Diğer ülkelerden yurda ithal edilen malların daha sonra yurtdışına ihraç edilmesidir.

Pier to Pier

Rıhtımdan Rıhtıma (LCL / LCL)

Kargonun hazırlanması ve boşaltılması işlemi taşıyıcı tarafından gerçekleştirilir. Her iki işlemde taşıyıcının tesislerinde yapılır.

Revolving Letter of Credit

Rotatif Akreditif

Verilen talimatta tespit edilmiş akreditif tutarının tamamının veya bir kısmının kullanılması veya çekilen poliçenin ödenmesi halinde,talimatta belirtilen miktarda aynı şartla ve otomatik olarak yenilenen akreditiftir. Bu tür akreditif genellikle aynı cins malı tek bir ihracatçıdan kısım kısım ithal edilen ithalatçı tarafından açılır.

Free Zone

Serbest Bölge

Ulusal gümrük sınırı dışında bırakılmış özel idari statüye bağlı yerlerdir. Vergi kanunları ile mali yükümlülükler buralarda tamamen veya kısmen uygulanmayabilir.

Pre-shipment Finance

Sevk Öncesi Finansman

İthalatçıdan siparişi alan ihracatçının,ihraç malı üretmek,satın almak veya göndermek için ihtiyaç duyduğu,işletme sermayesi özelliğinde olan bir finans türü.

Post-shipment Finance

Sevk Sonrası Finansman

Malların sevkiyle,ihraç bedellerinin tahsili arasındaki döneme ilişkin bir ihracat finansmanı türü.

Shipping Document

Sevk Vesaiki

Fatura,konşimento,koli listesi,menşe şehadetnamesi A – TR Belgesi,sigorta poliçesi gibi vesaiki kapsayan ve ihracatçının bankası tarafından,şubesine veya ithalatçının ülkesindeki aracı bankaya gönderilip,sözkonusu bankanın ithalatçı poliçeyi ödediği veya kabul ettiği zaman teslim ettiği vesika.

Order

Sipariş

Bir malın satın alınması amacıyla ısmarlanması.

Barter

Takas

Takas iki ayrı ülkedeki ithalatçı ve ihracatçı firmalar arasında malın malla değişimi şeklinde yapılan bir ticaret şekli.

Tariff Number

Tarife Numarası

Gümrük ithalat genel tarife cetvelinde her mal veya mal grupları için saptanan numaralardır.

Conforming Bank

Teyid Eden Banka

Akreditif bedelinin amir banka tarafından ödenmediğinde kendisi tarafından ödeneceğini lehdara taahhüt eden banka.

Confirmed Letter of Credit

Teyitli Akreditif

Amir banka tarafından,sağlamlaştırma ve doğrulayıcı yönde kendi sorumluluk ve taahhütlerini de ekleyerek açılan akreditif.

Unconfirmed Letter of Credit

Teyitsiz Akreditif

Bu tür akreditiflerde muhabir banka herhangi bir mali sorumluluk yüklenmez. Akreditifin açılmış olduğunu ve şartlarını lehdara bildirmekle yetinir.

Commercial Invoice

Ticari Fatura

Alıcı ile satıcı arasında yapılan işlemin bir kaydıdır

Transit Transport

Transit Taşıma

Çıkış ve varış noktaları bir akit taraf ülkesinin dışında olan noktalar arasında,diğer akit taraf ülkesi üzerinden yapılan yolcu veya eşya nakli.

Transit Trade

Transit Taşıma

Döviz tahsis edilerek veya edilmeksizin satın alınan yabancı menşeli malların transit olarak veya doğrudan doğruya başka bir ülkeye satılması.

Documents

Vesaik

Ticarette kullanılan konşimento,poliçe,konsolosluk faturası,uzman raporu gibi çeşitli belgelere verilen isim.

Documents Against Acceptance (DA)

Vesaik Mukabili Kabul

İthalatçının malları alabilmesi için gerekli evrakların ancak ihracatçı tarafından keşide edilen poliçelerin kabulü karşılında teslimi

Cash Against Documents (CAD)

Vesaik Mukabili Ödeme

İhracatçının malını gönderdikten sonra ithalatçının ülkesindeki bir yetkili aracı bankaya başvurarak söz konusu bankaya sevk evrakı yolladığı ve bu evrakın ithalat bedelinin ödenmesinden sonra ithalatçıya teslimi konusunda talimat verdiği ödeme biçimidir.

 

GÜMRÜK TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

TÜRKÇE

FRANSIZCA

İNGİLİZCE

Aktarma beyanı

Déclaration pour transbordement

Declaration for transhipment

Aktarmak

Transborder

To tranship

Ambalaj listesi

Liste d’emballage

Packing list

Ambar

Magasin

Warehouse

Antrepo

Entrepôt

Bonded warehouse

Antrepo makbuzu

Quittance d’entrepôt

Warehouse receipt

Asıl manifesto [CP1] 

Manifeste originale

 Original ship’s commercial, original manifest 

ATA karnesi

Carnet ATA

ATA carnet

ATR dolaşım belgesi

Certificat de circulation ATR

ATR movement certificate

Avarya [CP2] 

Avarie

Average

Aynı eşya

Marchandise identique

Identical goods

Ayrıcalıklı tarife işlemleri

Traitement tarifaire favorable

Favourable tariff treatment

Ayrımcı olmayan gümrük tarifesi

Tarif douanier non-discriminatoire

Non-discriminatory customs tariff

Bagajların kontrolü

Contrôle des bagages

Inspection of luggage

Bağlayıcı tarife bilgisi

Renseignement tarifare contraignant

Binding tariff information

Basitleştirilmiş beyan usulü

Procédure simplifiée

Simplified procedure

Başvuru sahibi

Demandeur

Applicant

Belgelerin varlığının ve gerçekliğinin kanıtlanması

Contrôle de l’existance et de l’authenticité des documents

Verifying the existence and authenticity of documents

Beyan edilen kıymet

Valeur déclarée

Declared value

Beyan sahibi[CP3] 

Déclarant

Declarant

Bilgisayar sistemi [CP4] 

Système informatique

Computer system

Bilgisayarlı Gümrük etkinlikler (BİLGE)[CP5] 

Activités douanières informatisées

Computerized Customs Activities

Bitki sağlık sertifikası

Certificat phytosanitaire

Phytosanitary certificate

Boşaltma (tahliye )

Déchargement

Unloading

Boşaltma limanı

Port de déchargement

Port of unloading

Çeki listesi

Liste de colisage

Packing list/certificate of weight

Çıkış gümrüğü

Douane de sortie

Exit customs

Çok yanlı antlaşma, cok taraflı antlaşma

Accord multilatéral

Multilateral agreement

Dahilde işleme rejimi

Perfectionnement actif

Inward processing

Dahili taşıma şekli

Mode de transport intérieur

Mode of transport inland

Damga vergisi

Droit de timbre

Stamp duty

Değişim

Échange

Exchange

Değişmemiş eşya

Marchandise en l’état

Goods in the unaltered state

Deniz gümrük bölgesi

Zone maritime douanière

 Customs maritime zone

Deniz taşıtların kontrolü

Contrôle à bord et visite des navires

Boarding and search of ships

Denizaşırı ülkeler

Pays d’outre-mer

Overseas countries

Detaylı beyan

Déclaration en détail

Detailed declaration

Devredilebilir akreditif

Crédit transférable

Transferable letter of credit

Dış ticaret politikası

Politique du commerce extérieur

Foreign trade policy

Doğrudan temsil

Représentation directe

 Direct representation

Dökme mal (ambalajsız mal )

Cargaison en vrac

Bulk cargo

Dolaylı temsil

Représentation indirecte

Indirect representation

Dolaylı vergi

Impôt indirect 

Indirect tax

Dolaysız vergi

Impôt direct

Direct tax

Döviz kuru oranı

Taux de change

Exchange rate

Dünya Gümrük Örgütü

Organisation mondiale des douanes

World Customs Organisation

Dünya Ticaret Örgütü

Organisation mondiale du commerce

World Trade Organisation

Ekli belge

Document d’accompagnement

Accompanying document/attached document

Ekonomik etkili gümrük rejimi

Régime économique

Customs regime with economic impact

Elektronik veri değişimi[CP6] 

Echange électronique de donnée

Electronic Data Interchange (EDI)

Elleçleme[CP7] 

Manipulation

Handling

Emre yazılı konşimento

Connaissement à ordre

Order bill of lading

En ziyade müsaadeye mazhar millet tarifesi (en cok kayrılan ülke tarifesi )

Tarif de la nation la plus favorisée

Most-favoured –nation –tariff

Ertelenmiş kontrol

Contrôle différé

Deferred control

Eş etkili vergiler

Taxes d’effet équivalent

 Charges having an effect equivalent to customs duties

Eşdeğer eşya

Marchandise équivalente

Equivalent goods

Eşya [CP8] 

Marchandise

Goods

Eşya tanımı

Désignation de la marchandise

Description of goods

Eşyanın gümrüğe sunulması[CP9] 

 Présentation en douane

Presentation of goods to customs

Eşyanın gümrüğe terk edilmesi

Abandon de la marchandise au profit de la douane

Abandonment of goods to customs

Eşyanın gümrük rejimine tabi tutulması

Placement d’une marchandise sous un régime douanier

 Placing of goods under a customs procedure

Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması [CP10] 

Destination douanière d’une marchandise

Placing of goods under customs approved treatment or use

Eşyanın ihracatı

Exportation de la marchandise

Exportation  of goods

Eşyanın imhası

Destruction de la marchandise

Destruction of goods

Eşyanın ithalatı

Importation de la marchandise

 Importation of goods

Eşyanın muayenesi

Vérification des marchandises

Examination of goods

Eşyanın teslimi [CP11] 

Mainlevée d’une marchandise

Release of goods

Eşyanın ticari tanımı

Désignation commerciale de la marchandise

Commercial description of goods

Eşyanın yeniden ihracı

Réexportation de la marchandise

Re-exportation of goods

EUR1 dolaşım belgesi

Certificat de circulation EUR1

EUR1 movement certificate

Fark giderici vergi

Taxe compensatoire

Countervailing duty

Fatura

Facture

Invoice

Fatura bedeli

Montant de la facture

Invoice amount

Fatura düzenlemek

Établir une facture

To draw up an invoice

Fatura fiyatı

Prix de facture

Invoice price

Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması

Protection des droits de propriété intellectuelles et industrielles

Protection of intellectual and industrial property rights

Fiziki muayene[GG12] 

Contrôle physique

Physical inspection

Gayri kabili rücu akreditif

Lettre de crédit irrévocable

Irrevocable letter of credit

Geçici ihracat eşyası

 Marchandise d'exportation temporaire

Temporary export goods

Geçici ithalat  rejimi

Admission temporaire

 Temporary admission

Geçici muafiyet

Exonération temporaire

Temporary relief

Geleneksel ihracatçı (geleneksel satıcı ülke )

Fournisseur traditionnel

Traditional supplier

Genel antrepo

Entrepôt réel

General  warehouse

Genel kota

Contingent global

 Global quota

Genişletilmiş gümrük bölgesi

Territoire douanier élargi

Enlarged customs territory

Gerçek kişi

Personne physique

Natural person

Geri gelen eşya

Marchandise en retour

Returned goods

Geri ödeme sistemi [CP13] 

Système de rembours

Drawback system

Gideceği ilk sevk ülkesi

Pays de première destination

Country of first destination

Götürü usülle vergilendirme

Imposition forfaitaire

Flat-rate charges

Gümrük antrepo rejimi

Entrepôt douanire

Customs warehousing

Gümrük beyan formu

Formulaire de déclaration en douane

Customs declaration form

Gümrük beyanı [CP14] 

Déclaration douanière

 Customs declaration

Gümrük beyanın kapatılması

Apurement de la déclaration

Discharging  declaration

Gümrük denetimi[CP15] 

Contrôle des autorités douanières

Control by the customs authorities

Gümrük dış tarifesi [CP16] 

Tarif douanier extérieur

External tariff

Gümrük eşyası

Marchandise douanière

Customs goods

Gümrük Etik Günü

Journée de l’éthique en douane

Customs Ethics Day

Gümrük gözetimi[CP17] 

Surveillance des autorités douanières

Supervision by the customs authorities

Gümrük İdarelerinin Modernizasyonu Projesi (GİMOP)

Projet de modernisation des administrations douanières

Customs Modernization Project

Gümrük idaresi[CP18] 

Bureau de douane

Customs office

Gümrük işlemleri

Opération douanière

Customs procedures/transactions

Gümrük kanunu

Code des douanes

Customs Code

Gümrük Kıymet Komitesi

Comité de la valeur en douane

Customs Valuation Committee

Gümrük kontrolü altında işleme rejimi

Transformation sous douane

Processing under customs control

Gümrük memuru

Agent de douane

Customs official

Gümrük mevzuatı

Réglementation douanière

Customs rules/legislation

Gümrük müfettişi

 Inpecteur de douane

Customs investigator

Gümrük muhafaza

Surveillance des douanes

Customs enforcement

Gümrük mührü altında taşıma

Transport sous scellement douanier

Transportation under customs seal

Gümrük müşaviri[CP19] 

Commissionnaire en douane

Customs brokers

Gümrük rejimi[CP20] 

Régime douanier

Customs procedure

Gümrük Sorunları Danışma Komitesi

Comité consultatif en matière de douane

Advisory Committees on Customs Matters

Gümrük statüsü[CP21] 

Statut douanier

Customs status

Gümrük vergileri[CP22] 

- Dette douanière

- Droits de douane

- Customs debt

- Customs duties

Gümrük vergileri cetveli

Tableau des droits

Shedule of customs duties

Gümrük vergilerin askıya alınması

Suspendre la perception des droits de douane

To suspend customs duties

Gümrük vergisinden muaf

Exemption des droits de douane

 Exempted from customs duty

Gümrük Veri Ambarı Sistemi (GÜVAS)[CP23] 

Système d’information warehouse douanière

Customs Data Warehouse System

Gümrük yetkilisi

Autorités douanières

Customs authorities

Hariçte işleme rejimi

 Perfectionnement passif

 Outward processing

Hesap uzmanı

Expert comptable

Financial analyst

Iade nüshası

Exemplaire de renvoi

Copy for return/

Return copy

Iç bölge

Enclave territoriale

Territorial enclave

İç sınır

Frontière intérieure

Internal frontier

İç sularda ulaşım

Transport par navigation intérieur

Inland waterway transport

İdari düzenleme

Dispositif administratif

Administrative arrangement

İdari soruşturmanın yapılması

Exécution d’enquête administrative

 Carrying out official inquiries

İhraç eşyası

Marchandise d'exportation

Export goods

İhracat beyanı

Déclaration d'exportation

Declaration of exportation

İhracat iadesi

Restitution à l'exportation

Export refund

İhracat izin belgesi

Certificat d’exportation

 Export certificate

İhracat rejimi

Exportation

Exportation

İhracat vergileri[CP24] 

Droits à l’exportation

Export duties

İkame ürün

Produit de remplacement

Replacement product

Iki taraflı antlaşma

Accord bilatéral

Bilateral agreement

İmalat hatası

Vice de fabrication

Manufacturing defect

İmalatçının analiz belgesi

Certificat de contrôle du fabricant

Manufacturer's analysis certifacate

İnceleme gezisi

Visite pour étude

Study trip, study tour

İndirimli ithalat vergisi

Droit à l’importation réduit

 Reduced rate of import duty

İrsaliye

Bon de livraison

Delivery ship, letter of carriage

İş yükü

Charge de travail, volume de travail

Workload

İşlem görmüş ürün [CP25] 

Produit fini ou produit compensateur

Compensating product

İşleme faaliyetleri [CP26] 

Opérations de pecfectionnement, activité de transformation

Processing operations, processing activities

İşlenmiş tarım ürünleri

- Marchandise résultant de la transformation de produits agricoles

- Produits agricoles tranformés

- Goods resulting from the processing of agricultural products

-Processed agricultural products

İthalat izin belgesi

Certificat d’importation

İmport certificate

İthalat miktar kısıtlamaları

Restrictions quantitatives à l'importation

Quantitative import restrictions

İthalat vergileri[CP27] 

Droits à l’importation

Import duties

İzin hak sahibi[CP28] 

Titulaire de l’autorisation

Holder of the authorization

Kaçakçılık

Fraude

Smuggling

Kambiyo kontrol düzenlemeleri

Réglementation des charges

Exchange control regulations

Kanuni ikametgâhı

Résidence normale

Normally resident

Kapatılmış belge

Document apuré

 Discharged document

Kasa senedi

Bon de caisse

Cash voucher

Kişilerin yanlarında ya da üstlerinde taşıdıkları eşyanın kontrolü

Contrôle des marchandises transportées par ou  sur des personnes

Inspecting goods carried by or on persons

Kıymet beyanı

Déclaration de valeur

Declaration of value

Kıymet esaslı tarife (ad valorem)

Tarifad valorem

Ad valorem tariff

Konşimento

Connaissement

Bill of lading

Konsinye satış

Vente en consignation

Sale of consignment

Koruyucu önlemler

Mesures de sauvegarde

Protective measures

Mahreç

Pays d’origine

Country of origin

Mal mukabili ödeme

Paiement contre marchandises

Cash against goods, Cash on delivery

 Menşe kuralları

Régles d’origine

Origin rules

Menşe şahadetnamesi

Certificat d'origine

Certificate of origin

Menşe ülke

Pays d'origine

Country of origin

Mutat elleçleme

Manipulation usuelle

Usual handling

Nakil aracı

Moyen de transport

Means of transport

Nakil araçlarının kontrolü

Contrôle des moyens de transport

İnspecting means of transport

 Nihai kullanım

Fin particulier

End-use

Normal usul

Procédure normal

Normal procedure

Ön izin belgesi

Certificat de préfixation

Advance-fixing certificate

Ortak tarım politikası

Politique agricole commune

Common agricultural policy

Özet beyan

Déclaration sommaire

Summary declaration

Posta işlemleri

Formalités pour les envois par poste

Postal customs formalities

Proforma fatura (ön fatura)

Facture proforma

Proforma invoice

Rejim hak sahibi[CP29] 

Titulaire du régime

Holder of the procedures

Rekabetin bozulması

Distorsion de concurrence

Distortion of competition

Rüşvet

Corruption

Bribery

Sağlık karnesi

Carnet de santé, certificat de santé

Health record

Şartlı muafiyet sistemi [CP30] 

 

Suspension system

Satıcı

Fournisseur

Supplier

Satış bedeli yöntemi[GG31] 

Méthode transactionnelle

Transaction value method

Serbest antrepo

Entrepôt franc

Free warehouse

Serbest bölge

Zone franche

 Free zone

Serbest dolaşıma giriş beyannamesi

Déclaration de mise en libre pratique

Declaration of release for free circulation

Serbest dolaşıma giriş rejimi

Mise en libre pratique

Release for free circulation

Serbest dolaşımda bulunan eşya[CP32] 

Marchandise mise en libre pratique

Goods released for free circulation

Serbest liman [CP33] 

Port franc

Free port

Serbest ticaret bölgesi

Zone de libre-échange

Free trade area

Sevkiyat

Expédition 

Consignment

 Sıfır oranlı ithalat vergisi

Droit à l’importation nul

Zero rate of import duty

Sıfır vergi oranı

Taux nul

Zero rate of duty

Sınır gümrük idaresi

Poste frontière

Customs border post

Sonradan kontrol

Contrôle a posteriori

Post-clearance examination /post-release control

Spesifikasyon belgesi

Certificat de spécification technique

Certificate of specification

Standart değişim sistemi [CP34] 

Système des échanges standard

Standard exchange system

Stok kayıtları

Comptabilité-matières

Stock record, stores accounts

Taahhütname

Engagement

Commitment letter

Tahakkuk eden vergi

Droit dû

Duty due

Taklidi mal

Contrefaçon

Counterfeit goods

Taksitlendirilmiş (ertelenmiş) ödeme

Paiement par versement échelonné

Deferred payment

Tam muafiyet

Exonération totale

Total relief

Tanzim oranı

Taux d’ajustement

Rate of adjustment

Tarife benzeri engeller [CP35] 

Obstacles para-tarifaire

Para-tariff barriers

Tarife dışı engeller [CP36] 

Obstacles non-tarifaires

Non-tariff barriers

Tarife dışı ticaret politikası önlemleri

Mesures non tarifaires de politique commerciale commune

Non-tariff common commercial policy measures

Tarife izahnamesi

Notes explicatives du tarif

 Explanatory notes of tariff

Tarife kotaları

Contingents tarifaires

Tariff quotas

Tarife pozisyonu

Classement tarifaire

Tariff classification

Tarife tavanları

Plafonds tarifaires

 

Tariff ceilings

Tarifenin uygulanmasına ilişkin genel kurallar

Régles générales pour l’interprétation du tarif

General rules for the interpretation of the tariff

Tasdikli fatura

Facture certifiée

Certified invoice

Tasfiye edilecek eşya

Marchandise à liquider

Goods to be disposed

Taşıma senedi

Titre de transport

Bill of lading

Tebliğ tarihi

Date de communication

Date of notification

Tek İdari Belge

Document administratif unique (DAU)

Single Administrative Document (SAD)

Telif hakkı

Droit d’auteur

Copyright

Teminat sertifikası

Certificat de cautionnement

Security certificate

Temsil hakkı

Droit de représentation

Right of representation

Tercihli tarife düzenlemesi, önlemleri

Traitement tarifaire préférentiel, mesure tarifaire préférentielle

Preferential tariff treatment, Preferential tariff measure

Teşebbüs

Entreprise

Enterprise/undertaking

Teslim emri

Bon de livraison

Delivery order

Ticaret politikası önlemleri [CP37] 

Mesures de politique commerciale

 

Commercial policy measures

Ticari mahiyete olmayan eşya

Marchandise à caractère non-commercial

Non-commercial goods

Ticari mahiyetteki eşya

Marchandise à caractère commercial

Commercial goods

Toplam kalite yönetimi

Management de la qualité totale

Total quality management

Topluluk eşyası

Marchandise communautaire

Community goods

Transit rejimi

Régime transit

Transit procedure

Transit teminatı

Acquit –à- caution de transit

 Transit security

Tüketim malı

Produit de consommation

Consumption product

Türkiye Cumhuriyeti Gümrük bölgesinde yerleşik kişi[CP38] 

Personne établie dans le territoire douanier de la Turquie

Person established in the customs territory of the Turkey

Türkiye Gümrük Bölgesi

Territoire douanier de la Turquie

Custons territory of the Turkey

Tüzel kişi

Personne morale

Legal person

Üçüncü ülke[GG39] 

Pays tiers

Third country

Ürün

Produit

Product

Usülsüzlük

Irrégularité

Irregularity

Vergi iadesi

Ristourne des droits

remboursement

Drawback of duties

Repayment of duties

Veri işleme tekniği [CP40] 

Technique de traitement de donnée

Data processing technique

Verimlilik oranı [CP41] 

Taux de rendement

Rate of yield

Yetkili alıcı

Destinataire agree

Authorized consignee

Yetkili sevkiyatçı

Expéditeur agree

 Authorized consignor

Yolsuzluk

Corruption

Corruption

Yükümlü [CP42] 

Débiteur

Declarant

 

AÇIKLAMALI EKONOMİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

A

Açığa Satış İşlemleri: Açığa satış; yatırımcının elinde karşılığı bulunmamasına rağmen fiyatların ileride düşeceği beklentisiyle menkul kıymetin satışını gerçekleştirmesi, kıymetin teslim zamanı geldiğinde ise kıymeti piyasadan alıp teslim etmesi işlemidir.

Açık Piyasa İşlemleri (APİ) (Open Market Operations): Para politikası uygulaması çerçevesinde, merkez bankaları bünyesinde para miktarının artırılıp azaltılması amacıyla, hazine kağıtlarının alım ve satımının (kesin alım, kesin satım, geri satım vaadiyle alım (repurchase agreements), geri alım vaadiyle satım (reverse repurchase agreement)) yapılması işlemleridir. Bankalararası Para Piyasası işlemleri de “Açık Piyasa İşlemleri” kapsamı içerisindedir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesinde bu tür işlemler, Açık Piyasa İşlemleri ve Para Piyasası Müdürlükleri tarafından yürütülmektedir.

Açık Pozisyon (Short Position): Döviz, altın, menkul kıymet gibi bir finansal araç üzerinden sahip olunan varlıkların aynı cinsten yükümlülükleri karşılayamayan kısmıdır. Örneğin 10 milyon ABD doları yükümlülüğe karşı 5 milyon ABD doları varlık bulunduruluyorsa aradaki 5 milyon ABD doları, açık ABD doları pozisyonunu ifade eder.

Akreditif: İhraç edilen malların bedellerinin ödenmesi konusunda belirli şartların yerine getirilmesi halinde ödemenin yapılacağına ilişkin bir çeşit teminattır. Akreditif işlemlerine bankalar veya diğer finans kurumları aracılık etmektedir. Bu doğrultuda, akreditif, finans kurumlarının belirli bir süre için, belirli bir miktar ve üçüncü bir kişi lehine yabancı ülkedeki bir muhabir bankaya kendi nezdinde kredi açması için gönderdiği bir tür teminat mektubudur.

Aktarım Mekanizması: Para politikası araçlarına yönelik alınan kararların çeşitli kanallarla toplam talebi ve bu şekilde üretim, tüketim ve istihdam gibi reel ekonomik aktiviteleri etkilemesini sağlayan mekanizmadır. Kısa vadeli faiz oranlarını para politikası aracı olarak kullanan merkez bankalarının faiz kararları ekonomiyi temel olarak dört kanal aracılığıyla etkilemektedir. Kısa vadeli faiz oranına ilişkin alınan kararlar; beklentiler, faiz, varlık fiyatları ve döviz kuru yoluyla tüketici ve üreticilerin harcama, tasarruf ve yatırım kararlarını şekillendirmekte ve bu süreç toplam talebi, dolayısıyla da ekonomik aktiviteyi ve enflasyonu etkilemektedir.

Alım Opsiyonu (Türk Dil Kurumunun İktisat Terimleri Sözlüğü'nde 'Call Option'ın Türkçe karşılığı olarak yer alan ifade): Opsiyon, sahibine, opsiyona konu olan kıymeti, kontratta yazan fiyattan, kontrat vadesinde herhangi bir yükümlülük doğurmadan alma hakkı verir. Bu tür bir mali araçta, vadede, opsiyona konu olan kıymetin fiyatı kontrat fiyatının altında gerçekleşirse opsiyon sahibi bu hakkını kullanmaz ve işlemini daha düşük olan piyasa fiyatından gerçekleştirebilir.

Alış (Bid): Piyasa katılımcılarının, piyasada işlem gören değerleri (döviz, menkul kıymet gibi) almaya istekli oldukları fiyattır.

Alış – Satış Farkı (Spread): İşlem gören herhangi bir kıymetin, alış ve satış fiyatı arasındaki farkı ifade eder.

Analitik Bilanço/TCMB Analitik Bilançosu: Analitik bilanço genel bir ifade ile bilançonun aktif ve pasif kalemlerinde yer alan hesapların birbiriyle netleştirilerek uygun bir gruplama altında toplulaştırıldığı bilançodur. TCMB Analitik Bilançosu ise, TCMB bilançosunda yer alan kalemleri toplam olarak düzenlerken para politikasının etkin işleyişinde geçerli kalemleri dikkate alan ve ayrıntıları içermeyen bilançodur. Para politikasının işleyişine uygun olarak toplulaştırılmış ‘Aktif Kalemler’ başlığı altında ‘Dış Varlıklar’ ve ‘İç Varlıklar’ yer alırken ‘Pasif Kalemler’ başlığı altında ise ‘Toplam Döviz Yükümlülüklerimiz’ ve ‘Merkez Bankası Parası’ yer almaktadır.

Arakazanç Ticareti (Türk Dil Kurumunun İktisat Terimleri Sözlüğü'nde 'Carry Trade'in Türkçe karşılığı olarak yer alan ifade): Daha düşük getiri sağlayan bir para biriminden borçlanarak alınan krediyi daha yüksek getiri sağlayan bir para birimine yatırım yaparak değerlendirmektir.

Arbitraj: Herhangi bir menkul kıymetin, dövizin veya malın bir piyasadan alınıp diğer bir piyasada satılarak (kıymetler birbiri ile değiştirilerek) risksiz bir şekilde kar edilmesi işlemidir. Arbitraj işlemleri piyasalar arasındaki fiyat farklılıklarının azalmasına yol açar. Günümüzde iletişim teknolojisinin artması ve bilgiye ulaşma maliyetinin düşmesi ile piyasalar arası fiyat farklılığı son derece düşük olmakta, ortaya çıkan farklılıklar anlık olarak bu tür işlemlerle ortadan kalkmaktadır.

Ayı Piyasası (Bear Market): Fiyatların düştüğü piyasaları ifade eder.

B

Bankalararası Para Piyasası: Bankalar arasında kısa vadeli fonların alınıp satıldığı piyasalardır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesinde aynı adla işlem gören piyasada bankalar kendilerine tanınan limitler çerçevesinde, önceden belirlenen vadelerde TL alım-satım işlemi gerçekleştirmektedirler. Bu piyasada, TCMB aracı konumu üstlenmekte olup (blind broker) alım-satımı gerçekleştiren taraflar birbirlerini bilmeden TCMB üzerinden (TCMB'yi taraf kabul ederek) işlemlerini gerçekleştirmektedirler. Para politikası uygulamasında önemli bir fonksiyona sahip olan bu piyasada TCMB doğrudan faiz belirleyerek kısa vadeli faizleri yönlendirebilmekte ve son kredi mercii fonksiyonunu yerine getirmektedir. TCMB dışında, bankaların kendi aralarında bu tür işlemleri gerçekleştirdikleri ikincil piyasalar da mevcuttur.

Banknot: Taşıyana, üzerinde yazan miktarın ödenmesinin, çıkaran kuruluş tarafından garanti edildiği faiz taşımayan kıymetlerdir. Yasal ödeme aracıdır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası TL Banknot basmaya yetkili tek kurumdur.

Basit Faiz: Bir yatırımın, yatırım dönemi süresince sadece anaparasının kazandığı faiz oranıdır.

Baz Puan (Basis Point): Faiz oranlarındaki değişimi ifade eden bir ölçüm birimidir. Noktadan sonraki 4 üncü haneye karşılık gelir (0.0001). Örneğin fazi oranının % 65.25’den % 66.75’e yükselmesi durumunda 150 baz puanlık bir artış söz konusudur. Diğer bir deyişle baz puan % 0.01’e karşılık gelmektedir.

Benchmark (Ölçüt): Ölçüm ve karşılaştırma kriteri anlamında kullanılmaktadır. Örneğin portföy yönetiminde, benchmak portföy, bu yapı dışında oluşturulan portföylerin performans (getiri ve risk anlamında) başarısının ölçümüne esas alınan portföydür. Diğer bir örnek; benchmark menkul kıymetler, piyasada yeterince likiditeye sahip, ihraç eden kurum tarafından bu özelliğinin devam ettirilmesi söz konusu olan ve piyasada benzer ihraçlar için bir referans teşkil eden kıymetlerdir.

BIS (Bank for International Settlement): Parasal ve finansal istikrarı sağlamaya yönelik olarak merkez bankaları ve diğer kurumların kendi aralarındaki işbirliğini artırmak amacı ile kurulmuş uluslararası bir organizasyondur. 1930 yılında kurulmuş olup, İsviçre’nin Basel kentinde yerleşiktir. Sermayesi altın frank şeklinde ifade edilmekte olup, 1 altın frank 0.29 gram altını temsil etmektedir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5000 altın frank ile bankanın hissedarıdır.

Bileşik Faiz: Bir yatırımın yatırım dönemi boyunca kazandığı faizin de yeni yatırım döneminde yatırıma tabi tutulması sonucu elde edilen getiriyi gösteren faizdir. Diğer bir deyişle faizin de faiz kazanmasıdır.

Birikmiş Faiz: Bir yatırımın, yatırım dönemi içerisinde, ödeme tarihine kadar üzerinde biriken faizdir. Örneğin, 6 ayda bir dönemsel % 30 kupon ödemeli 100 YTL ' den ihraç edilen bir devlet tahvilini almak  için, piyasa oranının değişmediği varsayımı ile 3 ay sonra ödenmesi gereken fiyat yaklaşık 115 YTL’ dir (dönem sonunda toplam 30 Y TL faiz kazanması için, bu durumda ikinci 3 ay için % 13.04’ lük bir getiri söz konusudur). Buradaki 15 YTL yatırımın üzerinde biriken faizi ifade etmektedir.

Birincil Piyasa (Primary Market): İlk ihraçların yapıldığı piyasadır. Bir yatırım aracının örneğin bir menkul kıymetin ilk defa piyasaya sürülmesi (satılması) birincil piyasa işlemidir. Benzer şekilde, devlet iç borçlanma senetlerinin, Hazine Müsteşarlığı tarafından ihale yöntemi ile satımı da bir birincil piyasa işlemidir. Bu senetlerin daha sonra yatırımcılar arasındaki alım-satımları ise ikincil piyasa olarak adlandırılan piyasalarda gerçekleşmektedir.

Boğa Piyasası (Bull Market): Fiyatların yükseldiği piyasayı ifade eder.

Bono: Vadesi 1 yıldan kısa olan, çıkaran kurum tarafından öngörülen vade sonunda belli bir bedelin ödenmesinin taahhüt edildiği menkul kıymetlerdir. Hazine Müsteşarlığı tarafından çıkarılan bir yıldan kısa vadeli ihraçlar, Hazine Bonosu adı altında işlem görmektedir. İngilizce karşılığı olan “Bond” ifadesi ise, ABD Hazinesi ihraçları için, 10 yıldan uzun vadeli kıymetleri ifade etmektedir (maksimum 30 yıl). Benzer şekilde “note” ifadesi 1-10 yıl arası, “bill” ifadesi ise 1 yıl ve daha kısa ihraçlara yönelik olarak kullanılmaktadır.

Borçları Ödeyememezlik Riski (Türk Dil Kurumunun İktisat Terimleri Sözlüğü'nde 'Default Risk'in Türkçe karşılığı olarak yer alan ifade): Borcun geri ödenmeme riskini ifade etmektedir.

Broker: Alım ve satım işlemlerine belli bir komisyon karşılığı aracılık eden, işlemleri kendi adına ancak taraf olduğu kişi veya kurumlar hesabına yapan işlemcilere verilen isimdir.

Bütçe Dengesi (Budget Balance): Bir işletmenin veya devletin gelir ve giderleri arasındaki farktır.

C-Ç

Cari Açık: Bir ülkenin ihraç ettiği mal ve hizmetlerden elde ettiği gelirin, ülkenin yurt dışından ithal ettiği mal ve hizmetlere yaptığı ödemelerden az olmasıdır.

Cari Kur: Döviz piyasalarında aynı gün takası gerçekleşen dövizin alım - satımında kullanılan kur anlamına gelmektedir.

Çapa (Nominal Anchor): Ekonomik karar alma süreçlerinde referans olarak alınan büyüklükleri ifade etmek için kullanılır. Örneğin kur çapası kavramı, Merkez Bankasının kur için belli öngörüleri sonrasında, diğer ekonomik birimlerin de bu öngörüye güven duyması ile birlikte, alınan ekonomik kararlarda kurun, kurdaki artışın esas alınması ve fiyat, ücret artışı, yatırım gibi kararlarının kur politikası çerçevesinde şekillenmesini ifade eder. Bu tür bir çapaya (politikaya) güvenin olmaması halinde, seçilen büyüklükler bu özelliklerini kaybederler. Parasal büyüklükler, faiz oranları, enflasyon, büyüme oranları “çapa” olarak kullanılan büyüklüklerdir. Özellikle son yıllarda, kur ve faiz oranı gibi büyüklüklerin çapa olarak kullanımında ortaya çıkan güçlükler, enflasyonun bu amaçla kullanımını yaygınlaştırmıştır.

Çapraz kur: İki yabancı para ve bu iki paranın her birinin bir üçüncü yabancı para (genellikle ABD doları) ile arasındaki parite olarak tanımlanan döviz değişim kurudur.

Çekirdek Enflasyon (Core Inflation): Tüketici, üretici ve toptan eşya fiyat endeksleri gibi genel kullanıma açık mal ve hizmet sepetlerinden oluşan enflasyon endekslerinin temel enflasyonist eğilimleri tam olarak yansıtmadığı varsayımı ile, bazı mal grupları ile fiyat değişmelerine yol açan bir takım unsurların enflasyon endeksinden çıkarılması sonucu ulaşılan bir enflasyon tanımıdır. Bu amaçla, dışsal etkilere (enerji fiyatlarında artış, mevsimsel koşullar, maliye politikası vs) daha açık olan ve geçici nitelikler taşıyabilen, enerji, temel gıda maddeleri fiyatları ve dolaylı vergiler bu tür enflasyon hesaplamaları içerisine katılmamaktadır. Amaç, fiyatlar genel seviyesindeki değişimi sürekli kılan unsurları tespit etmek ve bunlara yönelik daha gerçekçi politika kararları alabilmektir. Özellikle, enflasyon hedeflemesine yönelen ülkelerde bu türden alternatif endeks oluşumları değişik formları ile kullanılmaktadır.

D

Dalgalı (Serbest) Kur Sistemi (Free Floating): Kurun hiçbir müdahale olmadan tamamen piyasada oluşan arz ve talep koşullarında belirlendiği sistemleri ifade eder.

Dealer: Alım-satım işlemlerinde kendi nam ve hesabına hareket eden kişi ve kurumlara verilen isimdir.

Deflasyon: Fiyatlar genel düzeyinde sürekli bir düşüş durumunu ifade etmektedir.

Deflatör: Parasal terimlerle (nominal) ifade edilmiş olan bir iktisadi büyüklüğün (örneğin ücretler, hammadde fiyatları, maliyetler vb.) değerinin gerçek değere (reel) çevrilmesinde kullanılan fiyat endeksini ifade eder.

Değişken Faizli İhraçlar (Floating Rate Notes): Getirisi, ihracı sırasında sabitlenmeksizin önceden belirlenen başka değişkenlere bağlanan kıymetlerdir. Gerçekleşen enflasyona veya LIBOR gibi uluslararası faiz oranlarının, örneğin geçmiş 3 aylık ortalamasına endekslenen ihraçlar bu türe girmektedirler. Getiri (faiz) oranlarındaki belirsizliğin arttığı ve fiyat oluşumlarının güçleştiği ortamlarda, hem ihraç eden hem de yatırımı yapan kişi ve kuruluşlar açısından riski daha düşüktür.

Devalüasyon: Ulusal paranın yabancı paralar karşısındaki değerinin azalmasını ifade eder. Örneğin, Yeni Türk Lirasının ABD doları karşısındaki değerininin 1,2 YTL’den 1,3 YTL’ ye düşmesi, YTL’ nin (ABD dolarının değer kazanması) 0,1 Lira değer kaybetmesi anlamındadır.

Dezenflasyon: Fiyat artış hızının azalması anlamına gelmektedir. Yüksek enflasyondan düşük enflasyona geçiş sırasında yaşanan düşen enflasyon sürecini ifade etmektedir.

Disponibilite: Mevduat kabul eden bankaların taahhütlerine karşılık olarak nakit veya kolaylıkla nakde çevrilebilir, diğer bir ifadeyle likiditesi yüksek değerler bulundurma zorunluluğu olarak ifade edilmektedir. Bankalardaki mevduat ile bu mevduata karşılık bulundurmak zorunda oldukları nakde çevrilebilecek değerler arasındaki ilişkiyi ifade eden disponibilite oranı piyasanın likiditesini etkileyen bir para politikası aracı olarak kullanılmaktadır.

Dolarizasyon: Bir ülkedeki yerleşiklerin değişim aracı, hesap birimi ve değer biriktirme aracı olarak kendi ulusal paraları yerine yabancı para kullanmalarıdır. Tam dolarizasyon, bir ülkenin ulusal parasını tamamen terk edip, yabancı para birimini resmi para birimi olarak kabul etmesidir. Kısmi dolarizasyon; bir ülkede ekonomik birimlerin, yüksek enflasyon ve belirsizlik ortamında ulusal paranın olası değer kaybından korunmak amacıyla, ulusal para cinsinden finansal varlıklar yerine yabancı para cinsinden finansal varlıkları seçmeye başlamasıyla ortaya çıkmaktadır. Genelde dolarizasyonun ilk aşamasının, yabancı para cinsinden varlıkların değer biriktirme aracı olarak kullanılmaya başlanması olan ‘varlık ikamesi’ şeklinde geliştiği görülmektedir. Öte yandan, özellikle gelişmekte olan piyasalarda yakın geçmişte sıkça yaşanan bankacılık krizleri, iktisat yazınına varlık dolarizasyonunun yanı sıra ‘yükümlülük dolarizasyonu’ kavramını da eklemiştir. Yükümlülük dolarizasyonu; ülkedeki bankacılık ve kamu kesimi dahil olmak üzere tüm ekonomik birimlerin, yabancı para cinsinden büyük miktarda yükümlülüklerinin bulunmasıdır. Hem varlık hem de yükümlülük dolarizasyonları tek bir başlık altında toplanarak ‘finansal dolarizasyon’ olarak nitelendirilebilir. Finansal dolarizasyon, bir ülkedeki yerleşiklerin, hem varlık hem de yükümlülüklerini yabancı para cinsinden tutma eğilimleri olarak tanımlanmaktadır.

Dönemsel Faiz: Bir yatırımın fiilen elde tutulma süresince getireceği faizi ifade eder.

Döviz Kuru (Exchange Rate): Ulusal bir paranın, diğer bir ulusal para cinsinden ifadesidir.

Döviz Kuru Rejimleri: Döviz kurları günümüzde özellikle küçük ve açık ekonomiler için taşıdıkları önem ve reel ekonomiyi doğrudan etkileme potansiyelleri nedeniyle, uygulanan para politikası çerçevesinde doğrudan hedef, gösterge veya araç olarak kullanılmaktadırlar. Döviz kuruna yönelik uygulamalar, bir uçta tamamen sabit kur sistemi, diğer uçta ise tam serbesti olmak üzere, iki rejim arasında şekillenmektedir. Tamamen sabit kur sisteminde, ulusal para yabancı bir para veya paralardan oluşan bir sepet karşısında sabitlenmekte ve bu değerin sürmesi para otoritesi tarafından bazen açık bazen de dolaylı olarak garanti edilmektedir. Para Kurulu (Currency Board) türü uygulamalarda, bir taraftan kur sabitlenirken diğer taraftan ulusal para arzı tamamen bu kur üzerinden gerçekleştirilen döviz alış-satışlarına bağlanmaktadır. Tamamen serbest kur sisteminde ise, döviz kurunun fiyatı doğrudan piyasada oluşan arz ve talebe göre belirlenmektedir. Ara rejim olarak adlandırılan, Avrupa Para Sistemine geçiş aşamasında da uygulanan kurun bir band içerisinde hareketine müsaade eden yapı ile kontrollü dalgalanma (managed float), sürünen kur (crawling peg) adı altındaki sistemlerde ise, kur belli bir takım kriterlere göre yönlendirilmekte ve para otoritesi tarafından gerektiğinde müdahale edilmektedir. Kura yönelik bu tür rejimlerin seçimi, ülkelerin içinde bulunduğu şartlara göre değişmektedir.

Dünya Bankası (World Bank): 1944 yılı sonrası, Avrupa’nın yeniden imarına yönelik olarak “International Bank for Reconstruction and Development” adı altında kurulan uluslararası bir örgüttür. Daha çok, gelişmekte olan ülkelere uzun vadeli proje kredileri sağlamaktadır. Son yıllarda görev tanımları içerisine, gelişmekte olan ülkelerin dış borçları ve yoksullukla mücadele kavramları da girmiştir.

E

Efektif: Kaydi forma dönüşmemiş, ekonomik birimlerin fiilen banknot ve bozuk para olarak ellerinde tuttukları parayı ifade etmek için kullanılan bir terimdir.

Egzotik Opsiyonlar (Exotic Options): Talep edenin ihtiyacına göre şekillendirilen opsiyonlardır. “Barrier option” adı altında opsiyona konu olan kıymetin opsiyonda öngörülen fiyatı, örneğin geçmesi halinde geçerliliğini yitiren opsiyonlar, ya da “Lookback options” adı altında belli bir dönemde gerçekleşen örneğin en yüksek fiyatı opsiyona fiyat kabul eden opsiyonlar bu türe örnektirler.

Elektonik Fon Transferi (EFT): Fonların elektronik ortamda hesaplar arası aktarımının yapıldığı sistemdir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesinde ilk olarak Nisan 1992' de işletime açılmış, Nisan 2000'de ise ikinci nesil adı altında günün ihtiyaçlarına cevap verebilecek şekilde güncelleştirilmiştir. Şu anda sadece TL üzerinden işlem yapılmaktadır. Sistemin açılış saati 8.00 olup, katılımcıların en geç saat 9.00’da kendi sistemlerini açması gerekmektedir. Resmi kapanış saati 17.30 olup, bu saat Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından gerek görülmesi halinde uzatılabilir.

Elektronik Menkul Kıymet Transferi (EMKT) : Menkul kıymetlerin elektronik ortamda hesaplararası aktarımının yapıldığı sistemdir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesinde bu tür bir sistem Ekim 2000' de faaliyete geçmiştir. Sistemin açılış saati 8.00 olup, katılımcıların en geç saat 9.00' da kendi sistemlerini açması gerekmektedir. Resmi kapanış saati 17.30 olup, bu saat Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından gerek görülmesi halinde uzatılabilir.

Enflasyon: Fiyatlar genel seviyesindeki değişimdir. Bugün için, parasal bir olgu olduğu ve uzun dönemde parasal bir büyüme olmadığı sürece enflasyonun artmayacağı genel olarak kabul görmektedir. Toptan eşya fiyat endeksleri, tüketici fiyat endeksleri, üretici fiyat endeksleri ve özel kapsamlı TÜFE göstergeleri gibi çeşitli endeksler aracılığı ile ölçülmektedir.

Enflasyon Hedeflemesi (Inflation Targeting): Merkez bankalarının genellikle hükümetlerle birlikte, para politikası amacı olarak belli bir enflasyon rakamını hedeflemeleridir. Bu tür bir uygulamada hedeflenen enflasyonun, beklentileri etkileyebildiği ölçüde, nominal çapa görevini üstlenmesi öngörülür. Diğer politikalardan farkı, enflasyon hedefinin net bir şekilde kamuoyuna duyurulması ve bu konu ile ilgili doğrudan sorumluluk alınmasıdır. Uygulamada, uygulayıcı kurum olarak merkez bankaları amaca yönelik bir araç bağımsızlığına kavuşmaktadırlar. Diğer bir deyişle, merkez bankaları, kur ve faiz politikalarını enflasyonu kontrol altına almak amacı ile istedikleri biçimde kullanabilmektedirler. Bu tür uygulamalar, bir ekonomideki tüm büyüklüklerin nominal çapa özelliğini kaybetmesi sonucu bir zorunluluk olarak da ortaya çıkabilmektedir. Bu tür bir politikanın başarısı için, güçlü ve sağlıklı bir mali yapı, enflasyon ile para politikası araçları arasında gözlenebilir ve istikrarlı bir ilişki, güvenilirlik, bağımsızlık, hesap verebilirlik ve şeffaflık gibi unsurlar ön koşul olarak sayılmaktadır.

Enflasyon Risk Primi: Enflasyonun, beklenen enflasyonun üzerinde gerçekleşmesi halinde oluşacak kaybı telafi etmek amacıyla reel faize eklenen risk primini ifade etmektedir. Diğer bir ifadeyle, nominal faiz oranı; reel faiz oranı, enflasyon beklentisi ve enflasyon risk primini içermektedir. Bu risk primi enflasyonda dalgalanmaların yaşandığı, belirsizliklerin olduğu ülkelerde söz konusu olmaktadır.

Enflasyon Telafisi: Yatırımcıların reel kayıplara maruz kalmamak için talep ettikleri, enflasyon beklentisi ve enflasyon risk primi toplamına eşit büyüklüktür.

Enflasyon Vergisi: Para, tedavüle çıkaran kurum açısından yükümlülük, talep eden, elde tutan kurum ve kişi açısından ise bir varlık olarak düşünüldüğünde, enflasyon, parayı ihraç eden kurumun yükümlülüğünü, parayı elde tutan kurumun ise varlığını reel olarak azaltır. Bu anlamı ile enflasyon, gelir elde eden açısından vergi özelliği taşımakta, dolayısıyla vergi gibi satın alma gücünün transferine neden olmaktadır.

Enflasyona Endeksli Tahvil: Anapara ve faiz ödemeleri belirli bir fiyat endeksine bağlı olan ve bu şekilde reel değer kaybına uğramayan tahvillerdir. Bu tahvillerin reel getirisinin enflasyondaki değişmelere rağmen oynaklık göstermemesi, yatırımcılara öngörülebilir net bir getiri sunduğundan, bu tahviller riskten korunan yatırımcılar tarafından tercih edilmektedir.

Etkin Piyasa (Efficient Market): Bu hipotez, bir piyasada işlem gören kıymetlerin mevcut fiyatlarının, o kıymetlere ilişkin elde edilebilir bilgilerin tümünü yansıttığını öngörür. Teori, fiyatı belirleyenin alıcı ve satıcılar olduğu varsayımı ile, işlemcilerin tüm ulaşılabilir bilgilere aynı anda ve simetrik olarak ulaşabildiğini varsayar. Bu durumda oluşan fiyatın da denge fiyatı olduğu öngörülür.

Euro Bonolar (Eurobonds): Çıkaran ülkenin veya kuruluşun, kendi ulusal para birimi dışındaki bir para birimi üzerinden ihraç ettiği menkul kıymetlerdir.

Euro Dolarlar (Eurodollars): Amerika Birleşik Devletleri dışındaki bankalarda veya ABD bankalarının yurtdışı şubelerinde tutulan ABD doları cinsinden mevduatları ifade etmek için kullanılır. Euro ifadesi, bu tür mevduatların büyük çoğunluğunun özellikle Batı Avrupa ülkelerindeki bankalarda tutulmasından kaynaklanır. Ancak, Asya ve benzeri diğer tüm ülkelerde tutulan ABD doları hesapları da bu adla anılır. Çok yoğun bir ikincil piyasa hacmine sahiptir.

F

Faiz: Üretim faktörlerinden sermayenin elde ettiği getiridir. Diğer bir ifade ile paranın kullanım bedelidir.

Faiz Dışı Bütçe Dengesi (Primary Balance): Bütçeden gerçekleştirilen faiz ödemeleri hariç tutularak ulaşılan bütçe dengesidir.

Faktoring: Yurtiçi ve yurtdışı piyasalar için mal ve hizmet satımı faaliyetinde bulunan firmaların mal ve hizmet satışından doğmuş ya da doğacak kısa süreli ticari alacak hakkını devretmesi karşılığında likit fon elde etmesi işlemidir. Bunun yanı sıra, firmalara vadeli satış bedellerini vadesinden önce tahsil etme imkanı sağlayan finans kuruluşlarına da ‘faktoring’ kuruluşları denilmektedir. Bu firmalar, vadeli satış yapmış şirketlerin fatura edilmiş alacaklarını peşin fakat iskontolu olarak satın alırlar ve vadesi geldiğinde alacağı kendileri tahsil ederler.

Federal Fon Oranları (Federal Funds Rate): Amerika Birleşik Devletleri'nde finansal kurumların gecelik bazda borçlanmalarını gerçekleştirdikleri piyasa faiz oranıdır. Para politikası uygulamasında temel gösterge niteliğinde olduğundan ABD Merkez Bankası’nın yakın gözetimi altındadır. ABD Merkez Bankası bu piyasada oluşan günlük “Federal Funds Rate” lerin kendi açıkladığı orana uygun seyretmesi amacıyla açık piyasa işlemleri yoluyla piyasadaki günlük rezerv (kullanılabilir fon) miktarını ayarlar. Örneğin, bu piyasada oluşan faizler kendi hedef oranın altında ise, diğer bir deyişle piyasada fon fazlası varsa, bu miktarı açık piyasa işlemleri ile piyasadan çeker.

Finansal Bulaşıcılık /Yayılma (Financial Contingency): Ülkelerin birinde ya da birkaçında ortaya çıkan sorunlar yüzünden tedirgin olan uluslararası yatırımcıların benzer özelliklere sahip ülkelerden yatırımlarını hızla çekmeleri ve bu şekilde olumsuz yatırım koşullarının diğer ülkelerin finansal sistemlerine de yayılmasıdır.

Finansal Derinleşme: Toplumun her kesimine daha geniş hizmet seçeneklerinin ulaşabilmesini sağlayacak finansal hizmetlerin artmasıdır. Finans sektöründe yaratılan fonların, reel kesime aktarılma oranı olarak da tanımlanabilmektedir. ‘Finansal derinleşme’ terimi ekonomiler üzerinde getirdiği makro etkiler ile farklı bir anlamda kullanılabilmektedir. Buna göre daha fazla finansal derinleşme para arzında artış anlamına gelmekte, para arzındaki artış da beraberinde ekonomik büyümeyi getirmektedir.

Finansal Kiralama (Leasing): İşletmelerin orta vadeli fon ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik kullanılan finansman tekniğidir. Kiracı tarafından seçilip, kiralayan tarafından satın alınan bir malın mülkiyetini kiralayanda, kullanımını ise kiracıda bırakan, kiracı ve kiralayan arasında imzalanan bir sözleşmedir.

Fiyat İstikrarı: Para politikasının uzun dönemli temel amaçlarına (büyüme ve istihdam) yönelik olarak ekonomik birimlerin karar alma süreçlerinde etkili olmayacak ölçüde düşük ve istikrarlı bir enflasyon oranını ifade eder.

Forfaiting: Özellikle mal ve hizmet ihracatından doğan ve belirli bir ödeme planına göre tahsil edilebilecek olan alacakların bir banka ya da bu alanda uzmanlaşmış bir finans kurumu tarafından satın alınmasıdır. Uzun vadeli ve kredili ihracat - ithalat işlemlerine yönelik bir finans aracı olup, genellikle yatırım malları için kullanılmaktadır.

Forward: İleri tarihli işlemler anlamındadır. Belli bir kıymetin önceden belirlenmiş bir fiyattan yine önceden belirlenmiş bir tarihte teslim edilmesini öngörür. İşlemler, genellikle organize piyasalarda değil, alıcı ve satıcının karşı karşıya gelmesi ile tarafların ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleştirilir. Döviz, menkul kıymet, mal gibi alım-satıma konu araç üzerinden düzenlenebilen bu tür kontratlar fiyat riskini bertaraf etmenin yanı sıra spekülatif amaçlara da yönelik olabilir.

Forward-Forward: Sözleşmeye konu olan örneğin bir para piyasası işleminde vade, faiz ve miktar gibi unsurlar üzerinde bugünden anlaşılan, ancak ileri bir tarihte başlayacak ve daha ileri bir tarihte sona erecek işlemleri ifade eder.  Bu kotasyon 3 ay sonra başlayacak 3 ay vadeli bir işlemi (işlem vadesi 6 ay) ifade eder.

Future: İleri tarihli işlemler anlamındadır. Belli bir kıymetin önceden belirlenmiş bir fiyattan yine önceden belirlenmiş bir tarihte teslim edilmesini öngörür. Forward piyasalardan farkı, organize piyasalarda standartlaştırılmış (bir kontratın miktarı, kontratların piyasaya çıkış tarihleri, marjin adı altında bir teminat sistemine sahip olunması gibi) kontratlar üzerinden işlem görmesidir. Spekülatif amaçlı yapıldığında, teorik olarak sonsuz kar ve zarar ihtimali vardır. 

H

Hesaben Saklama (Book Entry): Kıymetlerin elektronik ortamda hesaben saklanmasını ifade eder. Örneğin Hazine ihalesinden alınan kıymetler, katılımcılar tarafından fiziki olarak talep edilebileceği gibi (bu kıymetler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından bastırılmaktadır) makbuz karşılığı elektronik ortamda katılımcıların hesabına da aktarılabilmektedir. Şahıslar da, makbuz karşılığı kıymetlerini hesaben saklatabilmektedirler. Fiziki olarak elde bulunan bir kıymetin, sonradan bir hesaba yatırılması da kıymeti bu forma sokmaktadır.

I-İ

İhale (Auction): İhale, İngilizce “auction” auctio kökünden gelmekte olup kelime anlamı artış demektir. Piyasa ekonomilerinde, çeşitli mal ve finansal değerlerin kişi veya kurumlara tahsis yöntemlerinden birisidir. Özellikle, ihaleye konu olacak malın sabit veya doğrudan belirlenebilir bir fiyatı yoksa ya da malın satıcısı, malın piyasa fiyatı konusunda emin değilse ihale yöntemi ile satım tam rekabet koşulları altında bu belirsizliği ortadan kaldırır. İhale yöntemlerine ilişkin ilk sınıflandırma, 1961 yılında William Vicrey tarafından yapılmıştır. İhaleler farklı biçimlerde gerçekleştirilebilir. En yaygın olanı, fiyatların büyükten küçüğe doğru dizildiği, (satan açısından geliri maksimum, maliyetin minumum olması anlamına gelmektedir), çoklu fiyat (“Dutch Auction” adını Hollanda'da çicek satışlarında kullanılmasından almıştır) türü ihalelerdir. Bu ihalede her katılımcıyla kendi teklif ettiği fiyat üzerinden işlem yapılmaktadır. Fiyatların küçükten büyüğe sıralandığı ihaleler ise “English Auction” olarak adlandırılmaktadır. Diğer bir ihale yöntemi ise “tek fiyat” ihalesidir. Bu ihale türünde arzın ve talebin eşitlendiği fiyat, ihaleyi kazanan tüm katılımcılara uygulanmaktadır. Diğer bir deyişle tüm işlemler tek bir fiyat üzerinden gerçekleştirilmektedir. İki ihale türünün de birbirine göre avantaj ve dezavantajları söz konusudur. Tek fiyat ihalesinde, bilgi toplamının maliyeti daha az olup daha fazla katılım sağlanabilir. Çoklu fiyat ihalesinde ise daha yoğun bir rekabet söz konusu olup satıcı açısından daha  düşük bir maliyet söz konusu olabilir. Ancak, tüm bunlar piyasanın yapısına ve o günkü koşuluna bağlıdır.

İkincil Piyasa (Secondary Market): Kıymetlerin ilk ihraçları sonrası işlem gördükleri piyasaları ifade eder. Örneğin, Hazine Müşteşarlığı tarafından ihraç edilen borçlanma senetlerinin ihraç sonrası alınıp-satıldığı İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, Tahvil Bono Piyasası ikincil piyasaya bir örnektir.

K

Kaldıraç Oranı (Leverage): Borcun öz sermayeye ya da toplam sermayeye oranıdır. Kaldıraç oranları, işletmenin kaynak yapısını gösterir ve işletmenin varlıklarının hangi kaynaklarla ne oranlarda karşılandığının görülmesini sağlar. Bu oranlar ile işletmenin uzun vadeli borçlarını ödeme gücü gibi mali yapısının durumu hakkında bilgi edinilebilinir.

Kesin Alış: Bir menkul kıymetin doğrudan alımıdır. Merkez Bankası tarafından yürütülen Açık Piyasa İşlemleri çerçevesinde, para politikası uygulamasına yönelik olarak, piyasada kalıcı bir likidite (para) eksikliğinin olduğu düşünüldüğü durumlarda, Merkez Bankasının piyasadan kendi porftöyü için menkul kıymet almasını ve karşılığında sisteme para vermesini ifade eder.

Kesin Satış: Bir menkul kıymetin doğrudan satımıdır. Merkez Bankası tarafından yürütülen Açık Piyasa İşlemleri çerçevesinde, para politikası uygulamasına yönelik olarak, piyasada kalıcı bir likidite (para) fazlasının olduğu düşünüldüğü durumlarda, Merkez Bankasının piyasaya kendi portföyünden menkul kıymet satmasını, karşılığında sistemden fazla parayı kesin olarak (bir daha geri verilmemek üzere) çekmesini ifade eder.

Konsolidasyon: Bir borcun borçlusu tarafından ödenmeyip zorunlu veya gönüllü olarak vade, faiz, tür ve benzeri yönlerden yeniden yapılandırılmasını ifade eder.

Konvertibilite: Bir ülke parasının, döviz piyasalarında başka bir ülke parası ile serbestçe değiştirilebilmesi ve uluslararası ticari işlemlerde değişim aracı olarak kullanılabilmesidir.

Kredi Arzı Daralması (Credit Crunch): Ekonomide likiditenin azaldığı, yatırım sermayesi elde etmenin zorlaştığı ve sonuç olarak kredi arzının daraldığı bir durumu ifade etmektedir.

Kuponlu İhraçlar: Bir menkul kıymetin dönemsel olarak faiz ödemesini ifade eder. Örneğin, 100.000 TL nominal değerli, 3 ayda bir % 15 kupon faizi ödemeli 1 yıl vadeli bir menkul kıymetin, yatırımcısına 3 ayda bir 15.000 TL lik faiz (kupon) ödemesi yapılması, 1 yıl sonunda ise anaparasının, 100.000 TL’nin ödenmesi söz konusudur.

Kur Riski: Gelecekte döviz kurunun değerinde yaşanabilecek dalgalanmalar sonucunda varlıklar ve/veya yükümlülüklerde meydana gelebilecek değişikliklerden zarar edilmesi ihtimalini ifade etmektedir. Kur riskinden korunmak için yatırımcıların hem finans hem de mal piyasalarında pozisyon almaları, birden fazla ülkenin finans piyasasına yatırım yapmaları ve türev ürün veya piyasaları kullanmaları gibi yöntemler mevcuttur.

L

LIBID (London Interbank Bid Rate): Londra Bankalararası Para Piyasasında, kredibilitesi yüksek bankaların birbirlerinden ABD doları üzerinden mevduat kabul etme işlemlerinde uyguladıkları faiz oranıdır.

LIBOR (London Interbank Offered Rate): Londra Bankalararası Para Piyasasında, kredibilitesi yüksek bankaların birbirlerine ABD doları üzerinden borç verme işlemlerinde uyguladıkları faiz oranıdır. Londra saati ile 11:00' de sabitlenen bu oran piyasalar tarafından referans faizi olarak kullanılmaktadır.

Likidite: Döviz, menkul kıymet, gayrimenkul gibi herhangi bir aktifin kısa sürede ve sorunsuz bir şekilde (değer kaybına uğramadan) nakde çevrilebilen, kullanılmaya hazır satın alım gücünü ifade eder.

Likidite Riski: Sahip olunan varlıkların nakit talebini karşılayamaması riskidir. Bu risk özellikle nakde ihtiyaç duyulduğu zaman varlıkların satılamaması ve paraya çevrilememesinden kaynaklanmaktadır. Varlıkların vadelerinin, yükümlülüklerin vadelerinden daha uzun olması durumu likidite riskini artırmaktadır.

Likidite Senetleri: Piyasadaki likiditeyi düzenlemek ve açık piyasa işlemlerinin etkinliğini artırmak amacıyla kullanılan kısa vadeli senet özelliğinde bir para politikası aracıdır.

M

Maliye Politikası (Fiscal Policy): Hükümetlerin, istihdam, büyüme ve enflasyon gibi belli amaçları gerçekleştirebilmek amacıyla gelir toplama (vergilendirme) ve harcama yapma yöntemlerini şekillendirmeleridir.

Merkez Bankası Bağımsızlığı: Kavramsal olarak merkez bankalarının kararlarında dış faktörlerden (çoğunlukla politik) etkilenmeden, kendi öngördükleri para politikası araçlarını serbestçe kullanabilmelerini ifade eder. Bağımsızlık kavramının içeriği ve kapsamı son derece geniş olup, tanımlanması zordur. Bu kavramı sayısallaştırmak, bağımsızlığı ölçmek amacı ile, yasal bağımsızlığı temsil eden Merkez Bankası Kanunu (hedefleri ve araçları kimin saptadığı, diğer kamu kurumları ile ne türden bir ilişkiye sahip olunduğu, başkanın seçilme ve görevden alınma süreçleri vs), ile uygulamadaki bağımsızlığı temsil ettiği düşünülen, o ülkedeki kurumsal ve kültürel yapı ile kişisel faktörler kullanılmaktadır. Enflasyonla Merkez Bankası bağımsızlığı arasında gözlemlenen yakın ilişki bu kavramın önemini artırmıştır.

Merkez Bankası Müdahalesi: Merkez Bankalarının kısa ve uzun dönemli para politikaları amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik olarak piyasalarda alım-satım yapmalarıdır. Müdahale ile müdahale edilen, döviz ve faiz gibi değişkenlerin piyasa fiyatlarının politika öngörülerindeki düzeylere düşürülmesi/yükseltilmesi hedeflenir. Müdahale yöntemleri farklılık gösterebilir. Merkez Bankaları taraf olup kendilerini göstererek doğrudan ve açık olarak müdahale edebilecekleri gibi dolaylı olarak da müdahale edebilirler. Benzer şekilde, Merkez Bankası müdahaleleri zaman ve miktar açısından önceden bildirilebileceği gibi, herhangi bir bildirimde bulunulmaksızın da gerçekleştirilebilir. Müdahaleyi gerektiren durumlar, uygulanmakta olan para politikası hedefleri çerçevesinde şekillenir.

Morotoryum: Borçlanıcının, ödeme gücünü kaybetmesi nedeniyle borçlarının tümünü veya bir kısmını ödeyemeyeceğini ilan etmesidir. Genelde borçlu ve alıcı arasında borcun yeniden yapılandırılması ile sonuçlanır.

N

NASDAQ (National Association of Securities Dealers Automated Quotations): Tezgah üstü piyasalarda (resmi bir düzenleyicisi olmayan) işlem gören menkul kıymetler için alım-satım fiyatlarının gösterildiği otomatik bilgi ağı.

Net Bugünkü Değer (Present Value): Bir yatırımın yatırım dönemi boyunca sağladığı getirinin piyasa faizi veya kendi faizi ile iskonto edilmesi, bugüne indirgenmesi sonucu ulaşılan değerdir.

Nominal Değer (Par Value, Face Value): Bir kıymetin üzerinde yazan değerdir. Örneğin, Hazine Müşteşarlığı tarafından çıkarılan her bir devlet iç borçlanma senedinin nominal değeri, üzerinde fiilen yazan değer olan 100 YTL'dir. Benzer şekilde 1.000 Yeni Türk Lirasının nominal değeri üzerinde yazan değer olan 1.000’dir.

O-Ö

Operasyonel Bütçe Dengesi: Faiz hariç ve dahil bütçe dengesini gösteren geleneksel tanımların, özellikle ekonomik istikrara sahip olmayan ülkelerde açığın etkilerini tam olarak yansıtmadığı düşüncesi ile oluşturulmuş bir kavramdır. Esas olarak bütçe açığının önemi açığın ekonomideki toplam büyüklükler (toplam talep, toplam arz) üzerinde yarattığı etkiden kaynaklanmaktadır. Operasyonel bütçe açığı kavramı, toplam talep üzerinde etkili olan açığın, bütçe dönemi içerisinde ödenen faiz ödemelerinin reel kısmı olduğunu, nominal kısmın, toplam talep üzerinde etkili olmadığı varsayımından hareket eder. Bu çerçevede nominal faiz ödemeleri, faiz ödemesini elde eden birimler tarafından dönem başındaki servetlerinin reel değerinin amortismanında (korunmasında) kullanılmakta ve aynı amaçla yeniden yatırıma tabi tutulmakta, dolayısıyla tüketim harcamalarına yönelmemekte ve toplam talep üzerinde bu anlamı ile etkili olmamaktadır. Dolayısıyla, talep artışı sadece reel faiz ödemelerinden kaynaklanmakta ve operasyonel bütçe açığı bu anlamı ile açığı ifade etmektedir.

Opsiyon (Option): Belirli bir kıymeti, önceden belli bir vade ve fiyattan alma-satma hakkı veren kontratlardır. Kontratı elinde tutan kontrata konu olan kıymeti alma (call-option) veya satma (put-option) hakkına sahip olurken, kontrattan kaynaklanan herhangi bir yükümlülüğü yoktur. Kontratı satan (yazan) taraf ise vadede kontratı elinde tutan tarafın, kontrata konu olan kıymeti kontrat şartları içerisinde almak-satmak istemesi halinde, sözleşme hükümlerini yerine getirmekle yükümlüdür. Opsiyonu satan (yazan) taraflar bu işlem karşılığı prim geliri elde etmektedirler. Belirsizliğin (volatilitenin) yüksek olduğu piyasalarda, kontrat karşılığı prim talepleri çok yüksek boyutlara ulaşabilmektedir.

Oynaklık (Volatility): Bir kıymetin fiyatındaki değişkenliğin ifadesidir. Çoğunlukla standart sapma ile ölçülür. Yüksek bir volatilite artan bir belirsizliğin göstergesidir.

Ödemeler Bilançosu: Bir ülkenin, belirli bir dönem içinde, mal, hizmet ve sermaye akımları gibi işlemler dolayısıyla dış dünyadan sağladığı gelirler ile dış dünyaya yaptığı ödemeleri içeren tüm iktisadi ilişkilerin sistemli bir biçimde yer aldığı bilançodur. Ödemeler bilançosu, ülkelerin söz konusu dönem içerisindeki dış ekonomik ve mali ilişkilerinin durumunu göstermektedir. Bir ülkenin ödemeler bilançosunun incelenmesi, o ülkenin uluslararası iktisadi ilişkilerinin nitelik ve boyutlarının anlaşılmasına olanak sağlar.

Özel Kapsamlı TÜFE Göstergeleri (ÖKTG): TÜFE'den bazı alt kalemlerin çıkarılması yoluyla ulaşılan endekslerdir. Para politikası çerçevesinde uygulanan politikaların etkinliğini ölçebilmek için TÜFE'den para politikasının kontrolü dışındaki kalemlerin dışlanması gerekmektedir. Ancak, enflasyona gelen şoklar dönemler itibarıyla farklı nitelikte olabileceği için, tek bir 'çekirdek enflasyon' göstergesinin para politikası denetiminde olmayan bütün unsurları dışlama olasılığı oldukça düşüktür. Bu nedenle çekirdek olarak adlandırılabilecek tek bir gösterge yerine farklı dışsal şokların ayrıştırılmasına yardımcı olabilecek şekilde belirlenen özel kapsamlı göstergeler kullanılmaktadır.

P

Para Kurulu (Currency Board): Döviz kuru rejimlerinden biridir. Bu tür bir uygulamada, ulusal paranın değeri yabancı bir para birimine veya yabancı para birimlerinden oluşan bir sepete karşı sabitlenir. Para politikası uygulaması açısından bakıldığında parasal tabanın sadece yabancı para karşılığında yapılan işlemlerle değişmesine izin verir. Diğer bir deyişle, merkez bankasına önceden belirlenmiş sabit bir kurdan döviz satıldığı zaman para miktarı artar, merkez bankasından döviz alındığı zaman azalır.

Para Piyasası: Kısa vadeli (uluslararası piyasalar için 90 gün ve daha az), yüksek likiditeye sahip finansal enstrümanların işlem gördüğü piyasalardır.

Para Politikası: Ekonomik büyüme, istihdam artışı ve fiyat istikrarı gibi hedeflere ulaşabilmek için paranın elde edilebilirliğini ve maliyetini etkilemeye yönelik olarak alınan kararları ifade eder. Uygulanmasından sorumlu kuruluşlar merkez bankalarıdır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununda, Bankanın temel amacının fiyat istikrarı olduğu ifade edilmiştir.

Para Politikası Kurulu - Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (Monetary Policy Committee): Fiyat istikrarını sağlamak amacıyla para politikası ilke ve stratejilerinin ve bu stratejiler çerçevesinde Hükümet ile birlikte enflasyon hedefinin belirlemesi, Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirlerin alınması ve yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tesbit etmeye yönelik kur rejiminin, yine Hükümet ile birlikte belirlenmesi ile görevli ve yetkili olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesinde oluşturulmuş bir kuruldur. Para Politikası Kurulu, Başkan (Guvernör)ın başkanlığı altında, Başkan (Guvernör) Yardımcıları, Banka Meclisince üyeleri arasından seçilecek bir üye ve Başkan (Guvernör)ın önerisi üzerine müşterek kararla atanacak bir üyeden oluşur. Hazine Müsteşarı veya belirleyeceği Müsteşar Yardımcısı toplantılara oy hakkı olmaksızın katılabilir.

Paranın Dolaşım Hızı (Velocity): Bir birim paranın kaç birim mal veya hizmetin el değiştirmesine imkan sağladığını gösterir. GSMH / Para Stoğu ile ifade edilir.

Parasal Büyüklükler: Parasal büyüklük, dolaşımdaki para ile finansal kuruluşların parasal ya da paraya çevrilebilir olan çeşitli yükümlülüklerinin toplamı olarak tanımlanabilir. İçerdiği varlıkların likit olma derecesine göre çeşitli parasal büyüklük tanımları bulunmaktadır. Bu parasal büyüklüklerden M1, dolaşımdaki para ve vadesiz mevduat, M2, M1 ve vadeli mevduat, en geniş tanımlı para arzı olan M3 ise M2, repo ve B tipi likit fonların toplamından oluşmaktadır. Rezerv Para, M1 ile fon hesapları ve banka dışı kesimin mevduatları toplamıdır. Merkez bankasının piyasadaki likiditeyi düzenlemek amacıyla yaptığı açık piyasa işlemleri nedeniyle bankacılık kesimine olan nakit yükümlülüklerinin rezerv paraya eklenmesiyle ‘Parasal Taban’a ulaşılmaktadır. Merkez Bankası Parası ise parasal taban ve kamu mevduatlarının toplamından oluşmaktadır.

Parite: Bir ülkenin parası esas alınarak diğer ülke parasının bu esas alınan ülke parası karşısındaki değeridir. Petro-dolar: Petrolün dolar cinsinden fiyatlanması suretiyle petrol satışlarından elde edilen geliri tanımlamak için kullanılmaktadır. Piyasa Faiz Oranı (Market Interest Rate): Para piyasasında, para arzı ve para talebinin etkileşimine göre belirlenen ve mevduatlar ile diğer yatırımlar için ödenen faiz oranıdır.

Piyasa Yapıcılığı Sistemi (Primary Dealer): Birincil piyasa işlemlerinde etkinliği artırmak, ikincil piyasaların işleyişini kolaylaştırmak amacı ile, hazine veya merkez bankalarının, borçlanma senedi ihracı (ihale), döviz müdahalesi türü işlemlerinde sadece belli kriterlere göre seçtiği banka ve diğer bazı kuruluşları taraf kabul ettiği bir sistemdir. Piyasa yapıcısı adı altında seçilen kuruluşlar, ikincil piyasalarda aralıksız işlem yapmak, kotasyon vermek, bir ihracın belli bir miktarını satın almak gibi yükümlülüklere sahiptir.

Portföy Teorileri: Çeşitli risk ve getiri yaklaşımları altında portföy oluşumlarını inceler. Portföy oluşumu ve yönetime ilişkin, risk-getiri yaklaşımı altında portföyde yer alacak kıymetlerin seçim sürecinin nasıl ve hangi kriterlere göre yapılacağına ilişkin ilk teorik çalışma 1952 yılında “portfolio selection” adı altında Harry Markowitz tarafından yapılmıştır (Bu ve sonraki çalışmaları ile 1990 yılında Nobel Ekonomi ödülünü bu konunun diğer teorisyenleri ile paylaşmıştır). Teorik yapı, Markowitz Modeli, 1963 yılında William Sharpe’ın (1990 nobel ödüllü diğer teorisyen) “Single Index Model” adı altında geliştirdiği model ile basitleştirilmiş, bir anlamda hesaplama güçlüklerinden arındırılarak daha uygulamaya yönelik bir hale getirilmiştir. Teorik yapının gelişme süreci, 1964 yılında Sharp, 1965 yılında Linther, 1966 yılında Mossin’ in ayrı ayrı geliştirdikleri “Capital Assets Pricing” model adlı çalışmalar ile devam etmiştir. 1967 yılında Steve Ross bu teori ile bağlantılı olarak “Arbitrage Price Theory” adı altında yeni bir yaklaşım oluşturmuştur. Bu tür teorik çalışmalar, optimal portföy yönetimi altında yoğun bir biçimde kullanılmaktadır.

Pozisyon Fazlası (Long Position): Döviz, menkul kıymet veya herhangi bir finansal enstrumanda sahip olunan net fazla pozisyonu ifade eder. Örneğin, 10 milyon ABD doları nakit  pozisyon fazlasına sahip olmak, bir portföyde net olarak (nakit ABD doları borçları düşüldükten sonra) 10 milyon ABD doları nakde sahip olmak anlamındadır. Diğer bir deyişle bir kıymetteki fazla sahipliği ifade eder.

R

Reel Faiz Oranı (Real Interest Rate): Nominal faizin enflasyondan arındırılmış halidir. Teknik olarak, nominal faiz oranından, beklenen enflasyon oranının çıkarılması ile bulunur. Örneğin,İskonto edilmiş, diğer bir deyişle bir bedel karşılığı (iskonto) el değiştirmiş olan kıymetlerin yeniden bir bedel karşılığı (re-iskonto) el değiştirmesini ifade eder. Merkez bankalarının, şartlarını kendileri belirlemek şartı ile çeşitli senetleri iskontoya tabi tutarak (re-iskonto), reeskont penceresi adı altında para politikası uygulamalarında kullandıkları bir araçtır faiz oranı % 70, beklenen enflasyon oranı % 60 ise, reel faiz oranı % 10’ dur.

Reeskont: İskonto edilmiş, diğer bir deyişle bir bedel karşılığı (iskonto) el değiştirmiş olan kıymetlerin yeniden bir bedel karşılığı (re-iskonto) el değiştirmesini ifade eder. Merkez bankalarının, şartlarını kendileri belirlemek şartı ile çeşitli senetleri iskontoya tabi tutarak (re-iskonto), reeskont penceresi adı altında para politikası uygulamalarında kullandıkları bir araçtır.

Repo (Repurchase Agreement): Bir kıymetin belli bir tarihte, belli bir orandan geri satım vaadi ile alımını ifade eder. İşleme konu olan kıymet ödünç verilen para için teminat niteliğindedir. Merkez bankası açısından repo işlemi Açık Piyasa İşlemleri çerçevesinde, piyasaya, işlem vadesi süresince, repoya tabi kıymetler karşılığında geçici olarak para verilmesini ifade eder.

Resesyon: Ekonomik büyümenin belirli bir süre negatif ya da yavaş olmasıdır. Ekonomide atıl kapasitenin olması ya da ekonominin uzun vadeli büyüme oranından daha düşük bir oranda büyümesi olarak da tanımlanabilmektedir.

Revalüasyon: Ulusal paranın yabancı paralar karşısındaki değerinin artmasını ifade eder. Örneğin, Türk Lirasının ABD doları karşısındaki değerininin 1,3 YTL’den 1,2 YTL’ ye yükselmesi (ABD dolarının değer kaybetmesi), YTL’ nin 0,1 Lira değer kazanması anlamındadır.

Rezerv Para (Hard Currency): Merkez bankaları ile uluslararası finans kuruluşlarının portföylerinde bulunan döviz ve altın cinsinden varlıkları ifade etmektedir. Buna göre, ödeme aracının rezerv para özelliği taşıyabilmesi için, diğer paralar karşısındaki değeri istikrarlı olmalı, dünya ticaretindeki payı büyük bir ülkeye ait olmalı, döviz piyasalarında rahatlıkla alınıp satılabilmelidir.

Risk-Getiri: Bir yatırımın öngörülen getirisi karşılığında mevcut riskini ifade eder. Risk genelde yatırımın geçmiş getirilerinin standart sapması (historical volatility) ile ifade edilir. Yatırımdan beklenen getiri ise (expected return), geçmiş getirilerinin ortalamasıdır. Belli bir risk karşılığında elde edilebilecek maksimum getirilerin oluşturduğu risk-getiri eğrisine “efficient frontier” adı verilip, özellikle karşılaştırma, ölçüt (benchmark) amaçlı kullanımı söz konusudur. Vadesine kadar elde tutulduğunda getirisi kesin olan tahvil-bono türü yatırımlar bu tür analizlerde genelde risksiz yatırım olarak kabul edilirler. Ancak bu tür kıymetler üzerinde vadesinden önce işlem yapılması söz konusu ise benzer piyasa riskleri (faiz, kur) söz konusudur.

Risk Primi: Bir yatırım aracının taşıdığı risklerin fiyatlara yansıması risk primidir. Riskli bir yatırım aracının beklenen getirisi ile risksiz bir aracın beklenen getirisi arasındaki fark olarak da hesaplanabilir.

Riske Maruz Değer (Value at Risk (VAR)): Döviz, menkul kıymet ve benzeri yatırım araçlarının ya da bunlardan oluşan bir portföyün içerdiği piyasa riskinin ölçülmesi amacı ile kullanılan istatistiksel bir yöntemdir. Bu tür bir ölçümle, piyasa riski olarak adlandırılan, kur ve faiz riskinin yatırımın mevcut değerini çeşitli olasılık değerlerine ve süreye bağlı olarak ne ölçüde etkileyebileceği bulunmaya çalışılmaktadır. Diğer bir deyişle bir yatırımın, yatırım değeri cinsinden karşı karşıya olduğu riski ölçer. Örneğin 10.000.000 ABD doları tutarında bir yatırım için 1.000.000 ABD dolarlık VaR değeri, belli bir dönemde, örneğin 1 haftada, bu yatırımın olasılık değerine, örneğin % 1 olasılık, bağlı olarak karşı karşıya olduğu risk’in parasal değerini ifade eder. Portföyde ortaya çıkabilecek kaybın tahminidir. Geçmiş veya örneğin opsiyon fiyatlarından ulaşılan “implied” volatilite üzerinden yapılan hesaplamalara dayanır. Dolayısıyla tahmin yöntemlerine ilişkin, geçmiş geleceği ne kadar tahmin eder gibi kısıtlar bu yöntem içinde geçerlidir. Yönteme ilişkin metodolojik, örneğin ölçüme konu olan değerin getirisinin normal dağıldığı varsayımı, kısıtlar da söz konusudur. Sermaye yeterliliklerinde, sermayenin piyasa koşulları nedeniyle risk altında olan kısmı ile ilgili olarak, BIS tarafından bankaların uyması gereken bir ölçüt olarak da kullanımı mevcuttur.

Riskten Kaçınma (Risk Averse), Risk Alma (Risk Lover), Risk Neutral: Bir yatırımcının risk karşısında takındığı tavırları ifade etmekte kullanılan kavramlardır. “Risk averse” bir yatırımcı riskli bir portföyü ancak riskini karşılayacak garanti bir prim karşılığı kabul eden, “risk lover” bir yatırımcı yüksek bir riske rağmen bir prim talep etmeksizin garanti bir düşük getiriye razı olan, “risk neutral” bir yatırımcı ise riskle değil yatırımın getirisi ile ilgili olan yatırımcı türünü ifade eder.

Riskten Korunma (Hedging): Yatırım riskine karşı korunmak amacıyla finansal pazarlardaki araçları etkin ve doğru bir biçimde kullanarak olası ters fiyat hareketlerine karşı yatırımcının yatırımını güvenceye almasıdır. Yatırımcı, karşılaşılabilecek riskleri belirli bir değere düşürmek amacıyla vadeli işlem sözleşmeleri yardımıyla uzun pozisyon alarak gelecekte fiyatların yükseleceği beklentisi ile vadeli işlem sözleşmesi satın alabilir ya da kısa pozisyon alarak gelecekte fiyatların düşeceği beklentisi ile vadeli işlem sözleşmesi satabilir.

S-Ş

Sabit Kur Sistemi (Fixed Exchange Rate System): Ulusal bir paranın yabancı bir para veya paralardan oluşan bir sepet değerine sabitlendiği ve bu değerin sürmesinin para otoritesi tarafından bazen açık bazen de zımni olarak garanti edildiği sistemlerdir. Ulusal paranın değeri önceden belirlendiğinden o andaki arz talep koşullarını yansıtmaz.

Saklama Hizmeti (Custodian Service): Tahvil, bono, altın ve benzeri kıymetlerin sahip olan kişi veya kurum adına bir sözleşme çerçevesinde saklanması hizmetidir (safe keeping). Türkiye’de İMKB ile Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası (VOBAŞ) nezdindeki piyasaların tümünün takas işlemleri 'Takasbank' tarafından sonuçlandırılmakta, bu kapsamda 'Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.' ile aracı kuruluşlara fiziksel saklama hizmeti sunulmaktadır.

Samurai Bonds: Yabancılar tarafından, Japonya’da, Japon Yeni üzerinden yapılan menkul kıymet ihraçlarıdır. Çoğunlukla 5 yıl ve üzeri vadede yapılan ihraçlardır. İlk ihraç 1970 yılında Asya Kalkınma Bankası tarafından yapılmıştır.

Satım Opsiyonu (Put Option): Satma hakkını ifade eder. Elinde opsiyon kontratını bulunduran tarafa, opsiyona konu olan kıymeti yine opsiyonda belirtilen şartlarda satma hakkını verir ancak bir yükümlülük getirmez. Piyasa koşullarına bağlı olarak opsiyonu elinde bulunduran taraf opsiyonu kullanmayabilir. Opsiyonun kullanılması “exercise” edilmesi olarak ifade edilir. Opsiyonu satan taraf ise, alan tarafın opsiyonu kullanmak istemesi durumunda kontrat şartlarını yerine getirmekle yükümlüdür.

Satın Alma Gücü Paritesi: Belli bir sepetteki ticarete konu olan benzer mal ve hizmetlerin farklı ülkelerdeki fiyatlarını birbirine eşitleyen döviz kurudur. Satın alma gücü paritesi hesaplanırken sadece ticarete konu olan mal ve hizmetler göz önünde bulundurulduğundan bu tür bir hesaplama iki ülke parası arasındaki değişim oranının gerçek değerini ölçmekte yetersiz kalabilmektedir.

Satış (Ask, Offer): Piyasa katılımcılarının, piyasada işlem gören değerleri (döviz, menkul kıymet gibi) satmaya istekli oldukları fiyattır.

Senyoraj "Beylik Hakkı" (Seniorage): Para basma yetkisini elinde tutan kurumun, bu yetkisi dolayısıyla para basarak elde ettiği reel gelirdir. Para stoğundaki değişimin fiyatlar genel seviyesine oranı ile ifade edilir. Enflasyonun sadece para miktarındaki artışından kaynaklanması durumunda, senyoraj ve enflasyon vergisi birbirine eşit olur.

Sermaye Piyasası (Capital Market): Bir yıldan uzun vadeli yatırım araçlarının ihraç edildiği ve işlem gördüğü piyasalardır.

Son Kredi Mercii (Lender of Last Resort): Merkez bankalarının, para otoritesi olma sıfatları ve finansal istikrarı sağlama yükümlülükleri nedeniyle, sistemde ortaya çıkan fon açıklarının piyasadan karşılanamaması halinde, son başvuru mercii merkez bankasına başvurup, bu ad altında düzenlenmiş imkanlardan faydalanmasını ifade eden bir kavramdır.

Spot Valör: Mali piyasalarda gerçekleştirilen bir işleme bağlı ödemelerin işlemin yapıldığı günü takip eden iki iş günü sonrasında gerçekleştirilmesidir.Spot valörle yapılan bir işlem, örneğin Pazartesi günü gerçekleşmiş ise ödemeler Çarşamba günü yapılmaktadır. Diğer bir deyişle spot valör, paranın kullanıma hazır olacağı tarihi ifade eder. İşlem tarihi ile kullanım tarihi arasındaki fark, mesajların hazırlanması, kontrollerin yapılması, fonların temini gibi işlemlerin belli bir zaman gerektirmesindendir.

Spot Piyasa: Spot piyasa bir ürünün alış veya satışının işlem tarihinde belirlenen fiyat üzerinde en çok iki iş günü sonrasında gerçekleştirildiği piyasadır.

Stagflasyon: Bir ekonomide üretimin düştüğü ya da en azından artmadığı bir ortamda enflasyon yükseldiği zaman meydana gelen durumu ifade etmektedir. Sterilizasyon: Merkez bankalarının, çeşitli nedenlerle ortaya çıkan para arzı artışlarının etkilerini dengelemek için yaptıkları açık piyasa işlemleridir. Örneğin merkez bankası döviz satın aldığı zaman para arzındaki artışı menkul değerler satışıyla piyasadan çekmeye çalışır ve bu şekilde döviz piyasasına yapılmış müdahaleyi sterilize etmiş olur.

STRIP (Separate Trading of Registered Interest and Principal of Securities): Kuponlu bir menkul kıymetin anaparası ve kuponlarının ayrı ayrı işlem görebilmesi amacı ile ayrıştırılmasını ifade eder. Amaç, özellikle uzun vadeli kuponlu ihraçların yatırımcı açısından kullanım alanını genişletmek ve bu tür ihraçların talebini artırmaktır. Hazine Müsteşarlığı tarafından bu amaçla bazı değişken faizli kuponlu ihraçların anapara ve kuponları ayrıştırılmıştır. 

Subprime Piyasalar: Kredi geçmişi iyi olmayan kişilerin daha yüksek faizle kredi alabildikleri piyasalardır. Eğer bu kredi ev almak amacıyla çekilmişse ‘subprime mortgage’ olarak adlandırılmaktadır. Krediyi veren kuruluşlar bu kredileri risk gruplarına ayırarak tekrar piyasaya sürebilmekte ve bunları satın alacak yatırımcılar arayabilmektedir.

Süre (Duration): Sabit getirili, kupon ödemeli bir menkul kıymetin, anapara ve kupon ödemelerinin net bugünkü değerlerinin, kupon ödeme dönemleri ile ağırlıklandırılarak bulunan vadesidir. İskontolu, kupon ödemesi olmayan kıymetlerde, duration, kıymetin vadeye kalan süresine eşittir. Risk ölçümü açısından, menkul kıymetin piyasa faizine olan duyarlılığını ölçer. Düşük kupon ödemeli, uzun vadeli kıymetlerin süresi (duration) daha uzun, diğer bir deyişle, faiz riski daha fazladır. Farklı vade ve kuponlu yatırım araçları ile bu tür mali araçlardan  oluşan portföylerin birbirlerine göre hangi oranda faiz riski ile karşı karşıya olduklarının karşılaştırılmasında kullanılır. Efektif vade olarak da adlandırılır.

Swap: İki tarafın bir varlık ya da yükümlülüğe bağlı olan nakit akışını aralarında değiştirdikleri işlemdir. Örneğin on yıllık sabit faizli borca sahip bir firma ile benzer ancak dalgalı faizli borca sahip bir firma birbirlerinin yükümlülüklerini değiştirebilir. Swap işlemlerinde, faiz oranları ile döviz kurlarındaki değişmeler sonucunda ortaya çıkan riski en aza indirmek amaçlanmaktadır.

Şirket Birleşmesi (Merger): Şirketlerin birleşerek daha büyük bir şirket oluşturmalarıdır. ‘Merger’ genellikle gönüllü olarak gerçekleştirilen birleşme anlamında kullanılan bir terim olmasına karşılık bir şirketin başka bir şirketi devralması işlemi için de kullanılabilmektedir. Ancak bir şirketin diğer bir şirketi devralmasında ‘merger’dan farklı olarak bir işletmenin başka bir işletmenin hisse senetlerini satın alarak onun hukuki varlığına son vermesi söz konusudur. Ayrıca ‘merger’ durumunda devralma işleminden farklı olarak birleşmeden oluşan şirket yeni bir ad (genellikle iki firmanın adının birlikte kullanımı) almaktadır.

T

Tahvil: İhraç vadesi 1 yıldan uzun menkul kıymetlerdir.

Teknik Analiz: Fiyat, hacim gibi göstergelerden hareketle, geçmiş dönem piyasa hareketlerinin analiz edilerek bu yolla geleceğe yönelik olarak fiyat tahminleri yapılmasıdır. Bu amaçla, çeşitli grafik oluşumlarından ve istatistiksel metodlardan faydalanılır. Grafikler üzerinde geçmiş fiyat hareketleri nedeniyle ortaya çıkan oluşumların gelecek için gösterge oluşturduğu, dolayısıyla bu tür oluşumların alım-satım için gösterge olarak kullanılabileceği varsayımına dayanır. Bu tür analizler, örneğin, geçmişte gerçekleşen en düşük fiyatların, diğer bir deyişle fiyatların döndüğü, yükselmeye başladığı noktaların “destek noktası” olduğu, dolayısıyla alım için bu noktaların beklenmesi (kriter olması) gerektiğini, yine geçmişte gerçekleşen en yüksek fiyatların “direnç” noktası olduğunu ve satım için dikkate alınması gerektiğini öngörür.

Ters Repo (Reverse Repurchase Agreement): Bir kıymetin belli bir tarihte, belli bir orandan geri alım vaadi ile satımını ifade eder. Merkez bankası açısından reverse repo işlemi Açık Piyasa İşlemleri çerçevesinde, piyasadan, işlem vadesi süresince, verilen kıymetler karşılığında geçici olarak para çekilmesini ifade eder.

Tezgah Üstü Piyasalar (Over the Counter "OTC"): Organize olmayan, belli bir yapı altında toplanmayan piyasalardır. İşlemler taraflar arasında karşılıklı anlaşma yoluyla gerçekleştirilir.

Tutsat (Türk Dil Kurumunun İktisat Terimleri Sözlüğü'nde 'Mortgage'ın Türkçe karşılığı olarak yer alan ifade): Banka veya benzer bir finans kuruluşu tarafından konut, arsa gibi taşınmaz mallar üzerinden gerçekleştirilecek ipotek karşılığında uzun vadeli konut kredilerinin kullandırılmasını öngören bir tür gayrimenkul finansman sistemini ifade etmektedir. Bu sistemde kişiler talep ettikleri taşınmaz mal için belirli bir peşinat ödemekte, geri kalan tutar ise finans kuruluşu tarafından ödünç verilerek karşılanmaktadır. Söz konusu finans kuruluşu, ödünç verdiği tutar (kredi) geri ödenene dek, taşınmaz mala el koyabilme yetkisini sahiptir. Borcun geri ödemesi önceden belirlenmiş ödeme serisine uyarak sabit ya da değişken faizle gerçekleştirilebilmektedir. Finansal kuruluşlar kullandırdıkları tutsat (mortgage) kredilerini teminat göstererek tahvil ihraç edebilmekte ve borçlanabilmektedir.

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE): Tüketici tarafından satın alınan mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişimleri ölçen endekstir. TÜFE hesaplanırken ilk olarak, ülkenin genelini temsil eden bir örnek kitlenin bir yıl içinde hangi mal ve hizmete ne kadar para harcadığı hesaplanmaktadır. Bu hesaplamadan çıkan sonuca göre harcama gruplarına endeks içerisinde farklı ağırlıklar verilmektedir. Böylelikle bu örnek kitle tarafından yüksek oranda tüketilen mal ve hizmetler daha yüksek bir ağırlığa sahip olurken daha az tüketilenler daha düşük bir ağırlığa sahip olmaktadır. Yılın her ayının belirli günlerinde ve belirli alışveriş merkezlerinden alınan mal ve hizmet fiyatlarındaki değişim, bu ağırlıklara göre ölçülerek o ayın tüketici enflasyon rakamına ulaşılmaktadır. Türev Piyasalar: Standartlaştırılmış türev işlem sözleşmelerinin vadeli alınıp satıldığı, gerçekleştirilen takasların bir kurum tarafından garanti edildiği, borsa bünyesinde işleyen piyasalardır. Türev piyasa işlemleri olan futures, forward, opsiyon ve swap piyasa oyuncuları tarafından riskten korunmak ya da kâr elde etmek amacıyla kullanılabilmektedir. Türev Ürünler (Derivative Products): Getirisi başka bir kıymetin getirisine bağlanmış, diğer bir deyişle başka bir kıymetin getirisinden türetilmiş mali araçlardır. Futures ve opsiyon sözleşmeleri bu araçlara örnektir. Bu tür araçlar, döviz, faiz, altın gibi her türlü ürün üzerinden türetilebilir. Böyle bir durumda, örneğin döviz üzerine yazılan bir opsiyon kontratında, opsiyon kontratının getirisi üzerinden türetildiği dövizin piyasadaki hareketine bağlı olacaktır.

U-Ü

Ulusal Risk (Sovereign Risk): Bir yatırımcının yerleşik olduğu ülke dışında bir ülke menkul kıymetine yatırım yaptığında karşılaştığı risktir. Yatırım yapılan ülke merkez bankasının ya da yetkili otoritesinin döviz kuru düzenlemelerini değiştirerek döviz cinsinden yükümlülüklerinin değerini azaltabilmesi ya da tamamen sıfırlayabilmesi, borcu veya faiz ödemelerini gerçekleştirmemesi gibi riskler ulusal riski oluşturmaktadır.

Üçüncül Piyasa: Tezgahüstü piyasalarda (OTC) yapılan işlemler, üçüncül piyasa işlemi olarak adlandırılır.

Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE): Ekonomide üretim sürecinde girdi olarak kullanılan maddelerin fiyatlarındaki değişimleri toptancı aşamasında ölçen endekstir. Buna göre ÜFE, tarım, balıkçılık, madencilik, imalat sanayi ve enerji sektöründeki (elektrik, gaz, su) ürünlerin fiyatlarındaki değişimleri ölçmektedir. 

V

Vadeli İşlemler: Spot (iki iş günü) işlem tarihini aşan ileri bir tarihte teslimi söz konusu olacak bir kıymetin (döviz, faiz, mal) vadesi, miktarı ve fiyatının bugünden belirlenerek sözleşmeye bağlandığı işlemlerdir. Forward, future ve opsiyonlar bu tür işlemlere örnektir.

Vadeli İşlemler Sözleşmesi: Sözleşmenin taraflarına, üzerinde anlaşılan fiyattan, standartlaştırılmış kalite ve miktardaki bir malı veya kıymeti belirlenen ileri bir tarihte alma veya satma yükümlülüğü veren sözleşmedir.

Vadeli Piyasalar: Vadeli piyasalar belirli bir ürünün, fiyatı bugünden sabitlenmek koşuluyla ileri bir tarihte teslim edilmesi taahhüdünü içeren sözleşmelerin alınıp satıldığı piyasalardır.

Vadeye Kadar Getiri (Effective Rate of Return): Bir menkul kıymetin vadesine kadar tutulması sonucu elde edilecek getiriyi ifade eder. “Effective rate of return” olarak da adlandırılır.

Valör (Value Date): Üzerinde anlaşma sağlanan bir işlemin, fiilen yerine getirileceği örneğin, karşılıklı olarak hesaplara alacak ve borç kaydedileceği tarihtir. Benzer şekilde bir fonun, örneğin mevduatın sahibi tarafından fiilen kullanılabileceği tarihi ifade eder.

Varlığa Dayalı Menkul Kıymet : Kuruluşların kendi ticari işlemlerinden doğmuş alacakları karşılığında ihraç edebilecekleri kıymetli evraktır. Tüketici kredileri, konut kredileri, ihracat işlemlerinde doğan alacaklar söz konusu işleme konu olabilecek alacak türlerindendir. Bankalar varlığa dayalı menkul kıymet satarak alacaklarını daha önceden paraya çevirebilmektedir.

Verim Eğrisi (Yield Curve): Belli bir anda bir yatırım aracının çeşitli vadeleri ile bu vadelerdeki getirileri arasındaki ilişkinin grafiksel ifadesidir. Dikey eksende verim (yield), yatay eksende ise vadeler yer alır. Pozitif eğimli (normal) verim eğrisi, negatif eğimli (inverted) verim eğrisi, düz verim eğrisi ve orta vadelerde yüksek verimi ifade eden (bell shape) verim eğrileri olarak sınıflandırılırlar. Eğrinin zaman içindeki hareketleri; dikleşmesi, “steeping” (pozitif eğimli bir eğri söz konusu ise eğrinin orijine uzak kısmının yükselmesi, yakın kısmının düşmesi, eğimin artması), düzleşmesi, “flattening” (pozitif eğimli verim eğrilerinde orijine uzak kısmın düşmesi, yakın kısmın yükselmesi, eğimin azalması) ve eğrinin şeklinin değişmeden yukarı aşağı hareket etmesi, “paralel shift” olarak adlandırılır. Eğrinin eğiminin artması, uzun vadede faizlerin (enflasyonun) yükseleceği beklentisini yansıtır. Eğimin azalması, diğer bir deyişle pozitif eğimli bir verim eğrisinin düzleşmesi (orijine yakın tarafın yükselip, uzak tarafın düşmesi) ise, yatırımcıların ileride faizlerin düşeceği beklentisi ile mevcut faiz oranlarından daha uzun süre faydalanmak için uzun vadeye yönelmelerini, dolayısıyla artan talep ile bu vadede verimin düşmesini, fon talep edenlerin de ileride daha düşük faiz oranlarından borçlanma imkanı doğacağı beklentisi ile kısa vadeyi tercih etmelerini, dolayısıyla arz fazlası nedeniyle verimin artmasını ifade eder.

Y

Yatırım Fonları: Halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paraların, yatırım şirketleri tarafından sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenlerden oluşan portföye dönüştürülmüş halidir. Yatırım şirketleri tarafından yönetilen bu fonlar özelliklerine ve yatırım alanlarına bağlı olarak yatırımcılara farklı şekilde getiriler sağlamaktadır.

Yönetilen Dalgalı Kur Rejimi (Managed Float): Resmi bir kur hedefi olmaksızın döviz kurlarının serbest olarak piyasada belirlendiği, ancak otoritelerin piyasaya döviz satmak ya da piyasadan döviz almak suretiyle kurlara müdahale edebildiği kur rejimidir.

Yüksek Riskli Yatırım Fonu ("Hedge Fon" karşılığı olarak SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği'ne eklemeler yapan değişiklik taslağında öngörülen ifade): Belirli kısıtlamaları en aza indirgenmiş, mümkün olduğunca esnek yatırım stratejisi izlenebilen bir yatırım fonu türünü ifade etmektedir. Hedge fonların normal yatırım fonlarından temel farkı, açığa satış yapabilme ve borçlanabilme (borç alınan kaynakla yatırım yapabilme) olanaklarıdır. Bununla birlikte hedge fonlar sayesinde yatırımcı, kısa ve uzun pozisyon alabilmekte, arbitraj stratejileri uygulayabilmekte, değerinin altında fiyatlanmış bir menkul kıymeti aynı anda hem alıp hem satabilmekte, opsiyonlara veya tahvillere yatırım yapabilmekte ve düşük risk altında yüksek getiri elde etme imkanı taşıyan her türlü piyasada yatırım yapabilmektedir.

Z

Zorunlu Karşılık Oranı: Mevduat kabul eden finansal kurumların bu mevduatlara karşılık olarak merkez bankasında tutmak zorunda oldukları mevduatlarının kanunen saptanan oranını ifade etmektedir. Merkez bankaları bu oranı bir para politikası aracı olarak kullanabilmektedir. Eğer bankalar atıl rezervlere sahip değilse, zorunlu karşılık oranı artırıldığında bankalar verdikleri kredileri geri çağırırlar ve bu durum para arzının azalmasına neden olur. Zorunlu karşılık oranı düşürüldüğünde ise zorunlu karşılıkların bir kısmı kullanılabilir rezerv şekline dönüşür, bu da bankaların kredi tabanını artırır. Bankaların kredi tabanın genişlemesi de para arzının artmasına neden olur.

 

E-TİCARET TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Açık Artırma (Seller Auction): Alıcıların bir malı almak için fiyat arttırdığı tek bir satıcının ve birden çok alıcının olduğu müzayede.

 Açık Eksiltme (Buyer Auction): Alıcıların, bir ürün veya hizmete ilişkin ihtiyaçlarını ilan etmesinin ardından tedarikçilerin bu ihtiyacı karşılamak üzere teklif vermesi. Açık eksiltmeli ihalede, normal ihalenin tersine, fiyat düşürülür. Kilit nokta alıcının gücü olduğu için, bu tip ihaleler büyük işletmeler açısından veya pek çok küçük alıcıdan talep toplayan aracı ortamlarda gerçekleştirildiğinde çok kullanışlıdır. Açık eksiltmeli ihale yöntemi, giderek daha çok internet pazarının kullandığı yaygın bir özellik olmaya başlamıştır.

Alım Satım Piyasası (Exchange Platform): Alıcı ve tedarikçilerin genellikle, bir teklif verme ve alma sistemi içinde fiyat pazarlığı yaptığı, fiyatların hem indirildiği hem de yükseltildiği çift taraflı pazaryerleri. Karmaşık özellikleri olmayıp kolaylıkla tanımlanabilen ürünler, ticari mallar ve yiyecek gibi hızlı tüketim maddeleri veya elektrik enerjisi gibi cisimsel olmayan ürünler için çok uygundur. Dalgalanan ve bazen de değişken olan fiyatlar ortaya çıkar. Gerçek piyasa fiyatının saptanmasının zor olduğu durumlar için idealdir. Ürünleri düşük fiyattan alarak, ilk satıcıları tanımayan alıcılara yüksek fiyatlardan satan brokerların yüksek kar marjı elde ettiği durumlarda da işe yarar.

 Aracı Ortam (Intermediary): Alıcı ve satıcıları biraraya getirerek veri toplayan ve işlemleri kolaylaştıran ortam ya da platform. İnternet temelli aracı ortamlar çok satıcılı, çok ürünlü pazaryerlerini oluşturur.

 B2B Kurumlararası Ticaret (Business to Business E-commerce): Tüm dünyada business to business ve e-commerce olarak bilinen kurumlararası elektronik ticaret; birçok alıcı ve satıcı firmanın elektronik ortamda bir araya gelip alım satım işlemlerini gerçekleştirdikleri ticaret şeklini ifade etmektedir.

 Dikey E-pazaryeri (Vertical E-marketplace): Belli bir sektöre hizmet sunan, birden çok alıcıyı ve tedarikçiyi, ürün ve hizmetlerin alım satımını daha verimli bir biçimde yapmak üzere İnternet üzerinde biraraya getiren bir alışveriş ortamı.

E-alışveriş Merkezi (E-mall): Birçok tedarikçinin kataloğunu içeren ve alıcıların siteye girerek tedarikçileri gözlemleyip burada sunulan ürün veya hizmetleri satın alabildikleri web sitesi.

E-cüzdan (E-wallet): Dijital cüzdan elektronik paranın saklanmasına ve harcanmasına imkan veren ve kullanıcının bilgisayarında bulunan bir yazılım.

E-dükkan (E-store): Internet üzerinden her türlü ürünün satıldığı özel tasarlanmış web siteleri.

E-ihale (E-auction): İnternet üzerinden ihale yöntemiyle (açık artırma veya eksiltme) satıcı/alıcının farklı kişi ya da kurumlardan alış/satış teklifi toplayarak en uygun fiyata satış/alış işlemini gerçekleştirmesi

E-iş (E-business): Türkçe'de iş anlamına gelen business kelimesinden çoğaltılan e-business terimi geniş ölçüler içerisinde elektronik ortamda iş yapılmasıdır. Bu terim pazarlamadan iletişime, satıştan desteğe, siparişten teslimata kadar tüm iş süreçlerinin elektronik ortamda yapılmasını anlatır. Bir başka deyişle genel iş kurallarının elektronik ortama taşınmasıdır.

E-pazaryeri (E-marketplace): Birden çok alıcıyı ve tedarikçiyi, ürün ve hizmetlerin alım satımını daha verimli bir biçimde, daha iyi seçeneklere sahip olarak ve en uygun fiyatlarla yapmak üzere İnternet üzerinde biraraya getiren bir alışveriş ortamı.

E-perakendecilik (E-retailing): Elektronik medya ve internet teknoloji araçlarını kullanarak son kullanıcılara mal ve hizmet satmak.

E-ticaret (E-commerce): Web üzerinden yapılan ve çoğunlukla mal ve hizmet alım satımından oluşan ticaret

EDI (Electronic Data Interchange): Bilgisayarlar arası mutabık kalınmış mesaj standartları kullanılarak yapılan elektronik ticari veri transferi.

Elektronik Katalog (Electronic Catalog): Kullanıcıların elektronik pazarlarda mal ve hizmet alımlarına imkan veren ve buralarda satılan mal ve hizmet bilgilerini biraraya getiren mekanizma.

Elektronik Kimlik (Electronic Identity): Günlük hayatta kullanılan ehliyet, pasaport gibi kimlik kartlarının elektronik ortamdaki karşılığı. Dijital sertifika kişinin kimliğini ve söz konusu bilgiye veya online hizmete ulaşım hakkını kanıtlamak için elektronik olarak ibraz edilmek üzere geliştirilmiştir. Dijital sertifikalar dijital bilgileri şifrelemek ve şifrelenen bilgileri çözmek için kullanılan bir çift elektronik anahtar ile kimlik bilgisini bağlar. Dijital sertifika kullanıcıların ve kuruluşların bilgilerinin iletişim ağlarında güvenli bir şekilde iletilmesini sağlar.

Elektronik Para (Electronic Cash): İnternet ortamında mal, hizmet ve bilgi alımında kullanılan elektronik para.

Elektronik Pazarlık (Electronic Negotiation): Internet üzerinden alıcı-satıcı şirketlerin bir ticaret işlemini sonuçlandırmak için pazarlık yapmalarına olanak sağlayan elektronik pazarlık sistemi.

Fiyatta Şeffaflık: Hem alıcının hem de satıcının fiyatlandırmayı bilmesi. Net piyasaları, fiyatı sadece brokerın bildiği arbitraj durumunun sözkonusu olduğu durumları ortadan kaldırır. Broker kar majları düşürüldüğü için, Net pazarları, satıcıların daha çok para kazanmasını ve alıcıların daha düşük fiyattan alım yapmasını sağlayabilir.

Fiyat Teklif İsteği (Request For Quotation - RFQ): Alıcının ihtiyacı olan, belirli özelliklerdeki bir ürün veya hizmeti satın almak amacıyla tedarikçiden fiyat içeren teklif istemesi.

Hollanda Müzayedesi (Dutch Auction): Tek bir satıcının ve birden çok alıcının olduğu, satıcının yüksek bir başlangıç fiyatından başlamak suretiyle alıcılardan birinin almayı kabul edeceği yere kadar fiyat üzerinde indirim yaptığı müzayede

İngiliz Müzayedesi (English Auction): Alıcıların bir malı almak için fiyat arttırdığı tek bir satıcının ve birden çok alıcının olduğu müzayede.

Japon Müzayedesi (Japanese Auction): Bir satıcı ve birçok alıcının bulunduğu, satıcının en düşük başlangıç fiyatından başlamak suretiyle fiyatı arttırdığı, ve alıcıların açık arttırma da kalabilmek için fiyat teklifinde bulundukları açık arttırma şekli.

Kapalı Zarf Müzayedesi (Sealed Bid Auction): Tek satıcı ve çok sayıda alıcının katıldığı ve alıcı tekliflerinin gizli tutularak en yüksek teklifin kazandığı müzayede şekli.

Katalog Oluşturma (Making Catalog): Birden çok satıcıdan alınan ürün verilerinin, kolayca karşılaştırılmasını sağlamak üzere standart bir formata sokulması. Bu servis alıcılara genellikle sanal distributörler ve içerik oluşturucular tarafından sağlanır. Ürün çeşitlerinin ve özelliklerinin çok sayıda olduğu durumlar için idealdir. Fiyatlar, bazen anlaşma da yapılarak ayarlanır.

Kritik Kitle (Critical Mass): Bir İnternet pazarında ürün ve hizmetlerin verimli bir biçimde el değiştirebilmesi için gereken yeterli sayıda alıcı ve satıcı katılımı. Ayrıca, netteki bir pazarın, aktif güç kazanma, likitide sağlama açısından ve geleneksel/fiziki bir pazara veya kanala göre alım satım açısından daha verimli hale geldiği durum.

Kurumlararası Satın Alma (Corporate E-sourcing): Çalışanların başka bir şirketten doğrudan mal veya hizmet satın alabilecekleri e-ticaret iş süreci

Kurumlararası Satış (Corporate E-sales): Şirketlerin diğer işletmelere mal ve hizmet sunup satabildikleri e-ticaret iş süreci

Paylaşımcı Ticaret (Collaborative Commerce): Bir işletmenin personelinin, iş ortaklarının ve müşterilerinin ticari faaliyette bulunan bir topluluk ile elektronik ortamda gerçekleşen etkileşimi. Ticari faaliyette bulunan topluluk bir endüstri, endüstri bölümü,bir tedarik zinciri veya bir tedarik zinciri bölümü olabilir.

Piyasa Oluşturucusu (Market Maker): Alıcıları ve satıcıları bir araya getirmek amacıyla bir İnternet pazarı oluşturan şirket. Net piyasa oluşturucusunun kendisinin bizzat ürünlere sahip olması gerekmez.

Portal: Tek bir web arayüzünden belli konulara spesifik ya da genel, yüklü miktarda içerik ve servis sunan web sitesi.

Satınalma Merkezi: Büyük satıcılarla daha iyi pazarlık edebilmesi için küçük alıcılardan talep toplayan alıcı-merkezli aracı ortam. Yatay (operasyonel tedariğe yönelik) veya dikey (imalata yönelik) olabilir. Spot alım (takas veya ihale) veya sistematik alım (katalog mekanizması) için kullanılır. Yatay satınalma merkezleri yatay lojistikler (örneğin UPS) kullanırken, dikey merkezlerin (genellikle mevcut distributörler) yapılacak dikey lojistik bir çalışmaya ihtiyacı vardır (örneğin tehlikeli kimyasallarda).

Son Kullanıcıya Elektronik Satış (B2C): Tüketicilerin internet üzerinden elektronik ortamda mal ve hizmet satın almalarına olanak sağlayan e-ticaret iş sürecidir

Spot Piyasa (Spot Market): Kontrat koşulları altında yapılmayan, planlanmamış alımlara yönelik piyasa. İşlemler genellikle bir kereye mahsus olmak üzere gerçekleştirilir.

Tedarik Merkezi (Maintenance, Repair & Operating Supplies - MRO): Bir iş faaliyetinin yürütülmesi için gerekli olan ama bu faaliyetin merkezinde yer almayan, ofis malzemesi, seyahat hizmeti veya bilgisayar alımı gibi rutin satınalma işlemleri için satınalma merkezi pazaryeri.

Tedarik Zinciri Yönetimi (Supply Chain Management - SCM): Genellikle büyük tedarikçilere ilişkin üretim, sevkiyat ve dağıtım süreçlerini koordine etme girişimi. Net pazarları, alıcı ve satıcılardan gelen bilgilerin entegrasyonuna yönelik merkezi bir bölge sunduğu için, tedarik zinciri yönetimini, büyüklüğüne bakılmaksızın tüm ticaret ortaklarını içine alacak şekilde genişletebilir.

Teklif İsteği (Request for Proposal - RFP): Alıcının ihtiyacı olan bir ürün veya hizmeti satın almak amacıyla tedarikçiden fiyat içeren teklif istemesi

Ticari Servis Sağlayıcı (E-commerce Service Provider): İnternet E-ticaret hizmetlerinde uzmanlaşan ve aynı zamanda bu hizmetler için özel yazılımlar ve outsourcing hizmetleri sunan servis sağlayıcıları.

Tüketiciden Tüketiciye Ticaret (Consumer to Consumer - C2C): Son kullanıcı statüsündeki tüketiciler arasında gerçekleşen ticari işlemleri ifade eder. Online açık artırmalar gibi

Uygulama Servis Sunucusu (Application Service Provider - ASP): İnternet üzerinde piyasa oluşturan oyunculara, örneğin ihale, alım satım ve katalog oluşturma gibi uygulama ve hizmetleri satın almak yerine kiralama olanağı veren online dış kaynak veya ağ alanı sağlama servisi. Çoğu uygulama satıcısı sunucu sistem kiralama modeline doğru giderken, uygulama servis sağlayıcıları da genellikle, her uygulamada servis sağlayıcıya özel özellikler olduğunun bilinci içinde, yeri geldiğinde kendi uygulama özelliğini piyasa sürerken, başka bir özelliği de başka bir alandaki satıcıdan alıp kullanır.

XML (Extensible Markup Language): Özellikle elektronik yayıncılık ihtiyacı için geliştirilmiş olan, aynı zamanda da veri transferini kolay ve standart hale getiren bir web standardıdır.

Yatay E-pazaryeri (Horizontal E-marketplace): İmalat veya üretime yönelik materyal ve hizmetlerin değil, herhangi bir şirketin ihtiyacı olan materyal veya hizmetlerin satıldığı pazar. Bakım, onarım ve işletme donanımı, kar yönetimi ve satınalma işlemleri yönetimi satılan hizmetler arasındadır.

Yazılı Beklentiler Listesi (RFP): Tedarikçinin, bir şirket veya aracı kurum açısından tanımlanması zor olan bir ürün veya hizmetin tedariği için çözüm teklifi vermeye davet edilmesi.

Uluslararası Nakliye Lojistik Terimleri Sözlüğü

A A.I.D "Agency for International Developement"için kısaltma.ABD Uluslar arası Kalkınma Ajansı. ABD hükümetinin özellikle savaş,iç savaş,salgın hastalık,kıtlık v.b.gibi olağanüstü olaylardan zarar gören ülkelere yaptığı yardımları düzenleyen kuruluş.

A.T.A "American Truckers Association"için kısaltma.Amerika Kamyoncular Birliği.

AAR "Against All Risks"için kısaltma.Sigorta poliçelerinde "Bütün Riskler Dahil"maddesi için kullanılır.

A.A.R "Association of American Railroads"için kullanılan kısaltma.Amerika Kıtası Demiryolu Birliği.

ABAFT Gemiler için kıça doğru,kıç tarafta,kıç tarafında.Geminin kıçı ile ortası arasında bir yer.

ABANDON Yükleyici yada alıcının mallarını bırakması,tek etmesi.

ABATEMENT Mala zarar gelmesi ya da tarife üzerinde fiyatlandırma halinde fatura üzerinden izin verilen indirim. ABI "Automated Broker Interface"için kısaltma.ABD Gümrüğü'nde acentelerin ithalat işlemlerini gerçekleştirebildiği EDI sistemi.

ABOARD Yükün taşıma vasıtasının üstüne konması,yükün vasıta üstünde olması.

ABSORPTION Bir taşıyıcının başka bir taşıyıcının masraflarını yükleyiciye/göndericiye aksettirmeden üstlenmesi.

ACCEPTANCE Keşidenin/ödemeyi yapacak olanın kabul ettiği ve vadesi geldiğinde koşulsuz olarak ödemekle yükümlü olduğu vadeli draft veya ödeme çeki.Kabaca,belirlenen şartlarda malın satın alınması anlaşmasıdır.

ACCESSORIAL CHARGES Taşıma kaplarının kirası,döviz kuru ve teslim masrafları gibi temel tarifeye eklenen masraflar.

ACQUIESCENCE Bir konşimento gönderici/yükleyici tarafından protesto edilmeden kabul edilir veya imzalanırsa,gönderici sessiz kalarak anlaşma şartlarını kabul etmiş sayılacağına dair ifade.

ACQUITTANCE Yük üzerindeki iddialardan vazgeçtiğini gösterir belge.

A.C.S. "Automated Commercial Systems"için kısaltma.ABD Gümrüklerinin

EDI BILGE sistemi.

ACT OF GOD Doğal afet.

AD VALOREM Daha çok vergi sistemlerinde kullanılan"Değere Göre" anlamına gelen Latince terim.

ADMINISTRATIVE LAW JUDGE ABD'de "İdari Yargıç"

ADMIRALITY ABD'de "Bahriye Mahkemesi".İngiltere'de Deniz Kuvvetleri Kumandanlığı.

ADVANCE 1.Peşin avans 2.Daha önce rezervasyonu yapılmış kısa süre içinde hareket edecek olan gemiyi taşımak.

ADVANCED CHARGES Nihai olarak gönderici/yükleyici veya alıcı/konsiyeden tahsil edilecek olan ve bir taşıyıcıdan diğerine aktarılan taşımacılık ücreti.

ADVENTURE Göndericinin/yükleyicinin tüm riskleri üzerine aldığı yükleme.

ADVICE OF SHIPMENT Yükleme talimatı.Yerli ya da yabancı alıcının yükün ambalajlanması,rota tayini vb. konulara ilişkin gönderdiği not. Faturanın bir kopyası ve istenildiği takdirde konşimentonun bir kopyası bu talimata eklenir.

ADVISING BANK Ticari bir işte tacirin nam ve hesabına kredi ilişkisini başlatan banka.

AFFREIGHTMENT, CONTRACT OF Yük yeri rezervasyon kontratı.Bir denizyolu taşıyıcısının bir ihracatçı veya ithalatçıya belirli zamanda belirli tarifede gemisinde kargo yeri sağlama garantisi veren kontrat. AFT Gemi,uçak gibi araçların arka kısmı.

AGENCY TARIFF Acente Tarifesi.Bir acentenin birçok taşıyıcı adına yayınladığı tarife.

AGENT Acente.Bir sözleşme veya vekalete dayanarak başkası ya da bir firma adına sözleşme düzenlemeye ve hareket etmeye yetki almış kişi yada kurum.

AGGREGATE SHIPMENT Farklı satıcılardan tek bir alıcı/konsiyeye gönderilecek yükün bir araya getirilip konsolide edilerek tek bir yük halinde taşınması.

AGREED WEIHGT Taşıyıcı ile gönderici arasında yükün mutabık kalınan ağırlık yada tonajı.

AIRWAY BILL Hava Konşimentosu.Gönderici ile hava taşıyıcı arasında ciro edilemez formda hazırlanan taşıma senedi.

ALL IN Her şey dahil fiyat.Çıkıştan varışa tüm masrafları kapsayan anlaşma.

ALONGSIDE Geminin yan tarafı,borda."Alongside" kayıtlı şekilde teslim edilen mallar limanda yüklemeye uygun biçimde bordaya konur.

ALTERNATIVE RATES Alternatif navlunlar. AMBIENT TEMPERATURE Çevre ısısı.Bir konteynır için çevre ısısı atmosfer sıcaklığıdır.

AMERICAN BUREAU OF SHIPPING Amerikan Denizcilik Bürosu.Amerikan gemilerinin seyrüsefere uygunluğunu tescil eden kuruluş.

AMS "Automated Manifest System" için kısaltma.ABD Gümrüğü'nün "Otomatik Özet Beyan Sistemi".

ANTI-DUMPING DUTY Anti-damping vergisi.İthal malların satışını özendirmemek ve bu malların yerli mallara ikame edilmesini teşvik etmek için konulan vergi.

ANY QUANTITY (A.Q.) Belirlenen navlunun,mal miktarına bağlı olmadan uygulanacağını belirten ifade.

APPARENT GOOD ORDER Harici muayenede malın zarar görmediğinin tespiti.

APPRAISEMENT Eşyanın gümrük kıymetinin tespiti.Gümrük yetkilileri tarafından ithal edilen malın vergilendirilecek değerinin belirlenmesi.

APPRAISER'S STORES İthal edilen malların gümrük kıymetinin tespiti için numunelerin alındığı,incelendiği,ölçüldüğü gümrük deposu.

ARBITRARY Sabit fiyatın üstüne keyfi,ihtiyari fiyat koymak.

ARRIVAL NOTICE Varış İhbarnamesi.Taşıyıcı tarafından malın konşimentoda belirtilen noktaya ulaştığında alıcı/konsiyeye veya acentesine gönderdiği nota.

ASC X12 "American Standards Committee x12" için kısaltma.Amerikan Standartları Komitesi.ABD'de elektronik veri değişimi standartlarını belirlemekle yükümlü kuruluş.

ASSIGNMENT Konşimento yada kıymetli evrakı tahsis etme.Mülkiyet veya sair bir hak tesisi için kıymetli evrakın devri.Emre yazılı senetlerde (konşimentolarda) ciro;nama yazılı senetlerde yazılı bir devir beyanı.

ASTERN Tornistan.

ATA CARNET ATA KARNESİ.Fransızca "Admission Temporaire" ve İngilizce "Temporary Admission" ifadelerinin birleştirilmesiyle oluşturulan terim.Fuar,sergi,ticari numune ve profesyonel ekipmanın sistemi kabul eden ülke topraklarını belirli bir süre için gümrüksüz giriş çıkışını sağlayan,ilgili ticaret odaları tarafından düzenlenen belge.

ATDNSHINC "Any Time,Daytime;Night,Sundays and Holidays Included" için kısaltma.Her zaman;gece,gündüz,pazarları ve tatiller dahil.

ATWARTSHIPS Geminin enine çapraz yönü.

AVOIRDUPOIS POUNDS 0.4535924277 kilogram eşitinde yük ağırlık birimi. AWWL "Always Within Institute Warranties Limits" için kısaltma. "Her zaman Garanti Limitleri İçinde" anlamında sigortacılık deyimi.

B B/L "Bill of Lading" için kısaltma.Konşimento.Konşimentolar,üzerinde yazılı şartlara paralel olarak; "Negotiable/Straight (Non-Negociable)","Clean/Dirty (Unclean)", "Master/House", "Services/Express", "Received/Open/Shipped" gibi adlandırmalara sahip olabilmektedir. Konşimento çeşitleri : 1."Ocean/Marine B/L": Limandan limana yapılan taşımayı içeren konşimentodur ve taşıyıcı,kaptan veya acente tarafından imzalanır.Kara,demiryolu vb. iç taşımaları içermez. 2. "Combined B/L" : Kargonun kara,deniz ve hava kombinasyonları ile taşınması söz konusu olduğunda tanzim edilen konşimento çeşididir. 3. "Through B/L" : Kargonun birden fazla deniz aracı ile taşınması söz konusu olduğunda düzenlenen konşimentodur.

BACK HAUL Geri dönüş.Geri dönüş yükü. BAF "Bunker Adjusment Factor" için kısaltma.Akaryakıt Ayarlama Faktörü.Deniz hat işletmecilerini dalgalanan akaryakıt fiyatlarından korumak için kullanılır."FAF-Fuel Adjusment Factor" olarak da geçer.

BALLOON FREIGHT Hafif ve hacimli yük.

BANK GUARANTIEE Banka garantisi.Bankanın taşıyıcıya orijinal konşimentonun kaybolması ya da yanlış yere gitmesi halinde verdiği garanti.

BARGE CARRIERS Mavna taşıyıcısı.Mavnalı taşımak için tasarlanan gemi.

BARRATRY Gemi kaptanı veya diğer gemi yönetiminin,gemi sahibinin rızası ve amaçları dışında gerçekleştirdikleri yasadışı davranışlar veya yolsuzluklar için kullanılan terim.Zarara yol açacak ihmal ve diğer yolsuzluklar da bu kapsama girer.

BARREL (BBL) Varil.60 'F'de 42 galon sıvıyı taşıyabilen kap.

BASE RATE Ana navlun.Ek masrafları haricindeki temel tarifede belirlenen taşımacılık ücreti.

BB 1."Ballast Bonus" için kısaltma.Geminin bir önceki seferindeki tahliye limanı ile bir sonraki seferindeki yükleme limanı arasında ana navlun hesabında önemsiz görülmeyecek kadar bir boş gidiş mesafesi ve maliyeti olması halinde,bu boş gidiş maliyetini karşılamak için alınan ücrettir. 2."Bare Boat" için kısaltma.Çıplak gemi kiralama. 3."Bar-Bound" için kısaltma.Tahıl ticaretinde "River Plate" sağlık koşulu.

BCO "Beneficial Cargo Owner" için kısaltma.Yararlanan yük sahibi.Varış yerinde malı teslim alan,malın taşınmasında üçüncü kişi olarak hareket etmeyen ve kayıtlarda ithalatçı olarak belirtilen kişi.

BEAM Geminin genişliği.

BELT LINE Ticari bölgede hizmet veren değişimli ray sistemi.

BENEFICIARY Lehdar.Ödeme almaya yetkili kılınan şahıs veya firma.

BERTH TERMS Yükleme ve boşaltma şartı.Geminin yükleme aldığı rıhtımdan boşaltma yapacağı rıhtıma kadar masrafları kapsayan şartlar."Yanaşma Şartı" olarak da geçer. BILETERAL Karşılıklı.Tarafların karşılıklı rızasını gösteren kontrat terimi.

BILL OF EXCHANGE Senet,poliçe,konşimento gibi ödeme araçları.

BILL OF LADING Konşimento.Mal,hammadde ve eşyanın taşınmasında kullanılan çok yönlü kullanımı olan temel ve kıymetli evrak.Konşimento navlunu,taşınan malların özelliklerini,rotayı ve yük üzerindeki mülkiyet hakkı olan tarafları belirler.

BILL OF SALE Yükün mülkiyetini bir ödeme veya borçlanma karşılığında devreden vesika.

BILL OF PARTY Hizmet karşılığında ödeme yapmakla mükellef kılınan müşteri.

BILLED WEIGHT Faturalandırılmış ağırlık.Konşimentoda belirtilen yükün ağırlığı.

BLANKET BOND Birkaç kişi,mal ve eşyayı kapsayan tahvil.

BLANKET RATE Tek bir yüklemedeki değişik mal kalemlerine uygulanabilir taşıma ücreti/tarifesi.

BLANKET WAYBILL Birden fazla seferle taşınan yük için düzenlenen konşimento.

BLIND SHIPMENT Konşimentoda alıcısı veya gönderici belirtilmeden yapılan yükleme.

BLOCK STOWAGE İstem dışı oynamaları önleyecek biçimde yapılan yük istifi

BLOCKED TRAINS Blok tren.Farklı istasyonlarda durup vagon eklenip çıkartılmadan,tek bir varış noktasına çok sayıda vagonu taşıyan yük treni.

BLOCKING OR BRACING Yüklerin sabitlenmesi için yanlarına konan ağaç yada metal destekler.

BLS (BALES) Balya.

BOARD Borda.Araca erişim sağlama.

BOARD FEET 12 inç genişliğinde 1 feet uzunluğunda yük ölçüsü.

BOBTAIL Treylersiz bir çekicinin karayolunda seyretmesi.

BOGIE Konteynerin altına monte edilen tekerlek sistemi.

BOLSTER Şasiye monte edilen Konteynerin güvenliğini sağlayan parça.

BOND PORT Giriş gümrük limanı.

BONDED FREIGHT Gümrüklü yük.

BONDED WAREHOUSE Gümrüklü depo.Gümrük yetkilileri tarafından gümrük işlemlerinin tamamlanıncaya kadar malın depolanmasına izin verdiği antrepo.

BOOKING Rezervasyon.

BOOKING NUMBER Rezervasyon numarası.

BOTTOM SIDE RAILS Konteynerin tabanındaki uzunluksal yapı elemanları.

BOTTOM-AIR DELIVERY Sıcaklık kontrollü konteynerde hava sirkülasyonunu sağlayan düzenek.

BOW Geminin önü.

BOXCAR Kapalı demiryolu yük aracı.

BREAK BULK Dökme yük.

BRIDGE POINT Ön taşıma noktası.Bir limandan başka limana taşınan yükün toplandığı kara noktası.

BRIDGE PORT Ön taşıma limanı.Bir gemiyle taşınan yükün toplanarak konteynere yüklendiği ve yeniden taşınmak üzere başka bir limana aktarıldığı liman.

BROKEN STOWAGE Yüklenen kargonun cins ve özelliğinden ya da yerleştirilmesindeki planlama hatasından dolayı kullanılamayan alan. BROKER Komisyoncu.Bir yükü taşımaya hazırlanan ve yükün taşınmasından bir komisyon elde eden kişi.

BROKERAGE Komisyonculuk.

BULK CARGO Dökme yük.Maden cevheri,kömür,kum vb. gibi,paketlenmemiş veya konteynere konmamış,üzeri işaretlenmemiş yük.

BULK CARRIERS Dökme yük taşıyıcısı.Hububat,gübre,maden filizi ve petrol gibi dökme malları taşımak için inşa edilmiş bütün gemiler.

BULK-FREIGHT CONTANIER Dökme yükler için bir boşaltma kapağı olarak olan konteyner.

BULKHEAD Ayraç. Konteyner,vagon vb. taşıma kaplarında malların birbirinden ayrı taşınmasına yarayan separatör.

BULL RINGS Taşınan malı sağlamlaştırmak ve kaymasının engellemek için konteynerin tabanına yerleştirilen parçalar.

BUNKER CHARGE Yakıt ayarlama faktörü. bkz.BAF BUNKERS Gemi yakıtı.

C C&F "Cost and Freight" için kısaltma.Kargo satış terimi olarak "Navlun ve Maliyet". Satıcının malın maliyetini ve varış limanına kadar taşıma masraflarını üstlendiği satış türü.INCOTERMS terimlerini belirleyen Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) 1 Temmuz 1990 tarihinde bu satış terimini "CFR" olarak değiştirmiştir.

CABOTAGE Kabotaj.Aynı ülkenin limanları arasındaki deniz ve suyolu taşımacılığına verilen ad.Türkiye dahil birçok ülke kıyı taşımacılığını belli bayraklı gemiler tarafında yürütülmesi için kanuni kısıtlamalara gitmiştir.

CAF "Currency Adjustment Factor" için kısaltma.Döviz ayarlama faktörü.Deniz hat işletmecilerini dalgalanan akaryakıt fiyatlarından korumak için kullanılır.

CAPTAIN'S PROTEST Kötü hava veya benzeri koşullar nedeniyle kaptan tarafından tutulan zabıt.İlk limanda tescil ettirilir.Genellikle yolculuk sırasında kargonun uğradığı zararlardan ötürü gemi sahibi veya işletmecisini sorumluluktan korumak için düzenlenir."Sea Protest" olarak da bilinir.

CAR POOLING Taşıyıcının ve taşıtıcının merkezi bir otorite aracılığıyla özel kişilere ait kara/demiryolu taşıma aracını kullanması.

CAR SEAL Araç mührü.Konteyner,vagon vb. taşıma kaplarının kapılarına konulan metal veya kuşun mühür.Mühür genellikle kayıt için numaralandırılır. CARFLOAT Limanlarda yük aktarımı için kullanılan raylı sistem. CARGO Yük.

CARGO MANIFEST Yük Manifestosu/Özet Beyanı.Belirli bir seferde taşınan yükün göndericisi ve alıcısı ile eşyanın cinsi ve miktarını gösteren liste.

CARGO NOS "Cargo Not Otherwise Specified" için kısaltma.Yük taşıma tarifelerinde belirtilen mal kalemleri arasında belirtilmeyen yükler için uygulanabilir tarife ücreti.

CARGO PREFERENCE Ülke araçlarıyla taşınması gereken yük.Genellikle kamuya ait mallar bu kapsama girer.

CARGO TONNAGE Yük tonajı.Malın tarifeye tabi tutulan ağırlığı.

CARLOAD RATE Araç yükü fiyatı. CARNET Karne.Bir malın uluslar arası sınırları geçmesi için gümrük tarafından düzenlenen evrak.

CARRIER Taşıyıcı.Bir taşıma kontratı gereği taşımanın kara,hava,deniz,demiryolu,iç suyolu veya kombine olarak gerçekleştirilmesi sorumluluğunu üstlenen kişi yada kuruluş.

CARRIER CERTIFICATE Taşıyıcı Sertifikası.Gümrüklerden malı çekmek için gümrük yetkilileri tarafından taşıyıcıdan istenen vesika.

CARTAGE İç taşıma.Aynı ülkenin şehirleri arasında yapılan karayolu veya demiryolu taşıması.

CARTMENT Gümrüklü taşıma evrakı.Aynı gümrüğün yetki sahasıda gümrük kontrolünde bir yerden (gümrüklü antrepodan) bir diğerine taşıma yapmak için verilen belge.

CASH AGAINST DOCUMENT'S(CAD) Evrak karşılığı ödeme.Alıcının satıcı adına hareket eden acenteye mal evrakını teslimine karşılık yaptığı nakit ödeme.

CASH IN ADVANCE (CIA) Ön ödeme.Alıcının satıcıya malın yüklenmesi için yaptığı ön ödeme.Genellikle sipariş üzerine yapılan makine ve aksamı için bu yola başvurulur.

CASH WITH ORDER (CWO) Sipariş verildiğinde ödeme. CBM "Cubic Meter" için kısaltma.CM olarak da kısaltılır.Metreküp.

CE (CONSUMPTION ENTRY) ABD'ye ithal edilen malların deklarasyonu için kullanılan evrak.

CELLS Hücre sistemi.Konteyner gemilerinde konteynerlerin üst üste konduğu istiflenme biçimi.

CENTER OF GRAVITY Taşıma araçların yada konteynerin ağırlık merkezi.

CERTIFICATE Şahadetname,sertifika.Gümrük veya diğer sorumlu kurumun taşıyıcıya tanıdığı izni gösteren belge.

CERTIFICATE OF ORIGIN Menşe şahadetnamesi.Uluslararası ticarette malın çıkış ülkesini gösteren belge.

CFR "Cost and Freight" için kısaltma.Mal bedeli ve navlun.Varış limanı olarak belirtilmek suretiyle malın belirtilen varış limanına kadar taşınması için gerekli olan masrafları ve navlun ücretini satıcının ödemesi demektir.Ancak,bu satış şeklinde malın kaybolma ya da zedelenme riski ve buna bağlı olarak meydana gelen tüm masraflar,mallar yükleme limanından geminin bordasına geçtikten sonra satıcıdan alıcıya geçer.CFR terimi,malların ihraç işlemlerinin satıcı tarafından yapılmasını gerektirir.

CFS "Container Freight Station" için kısaltma.Konteyner nakil istasyonu.Konteyner yüklerinin boşaltılıp yeniden yüklendiği yer.Genellikle eksik konteyner yüklerinin tamamlandığı,aynı alıcı/konsiyeye gidecek yüklerin konsolidasyonun yapıldığı yer.

CHARTER PARTY Gemi kira kontratı.Sözleşmenin süresi,navlun ücreti ve seferde uğranılacak limanlar gibi bilgileri düzenler.

CHASSIS Şasi.Hareket halinde konteyneri güvenlik altına alan tekerlekli ve konteyner kilitli düzenek.

CHOCK Yükün devrilmesini engelleyen metal ya da ağaç konstrüksiyon.

CI "Cost and Insurance" için kısaltma."Maliyet ve sigorta". Malın maliyetini,deniz sigortasını ve navlun dışındaki tüm taşıma ücretlerini kapsayan satış anlaşması.

CIF "Cost,Insurance and Freight" için kısaltma.Bu satış türünde satıcı CFR terimindeki yükümlülüklere aynen sahiptir ama aynı zamanda taşıma boyunca malların kaybolması ya da zedelenmesi riskine karşı denizcilik sigortası sağlama zorunluluğu vardır.Satıcı,sigorta kontratı yapar ve primini öder.CIF,satıcı tarafından ihraç çıkış işlemlerinin yapılmasını gerektirir.

CIF&C "Cost,Insurance,Freight & Commission" için kısaltma."Maliyet,sigorta,navlun ve komisyon". Satıcının malın maliyeti,navlun ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra komisyonları da karşıladığı satış anlaşmasıdır.

CIF&E "Cost,Insurance,Freight & Exchange" için kısaltma."Maliyet,sigorta,navlun ve kambiyo". Satıcının malın maliyeti,navlun ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra kambiyo masraflarını da üstlendiği satış anlaşmasıdır.

CIFCI "Cost,Insurance,Freight,Collection And Interest" için kısaltma."Maliyet,sigorta,navlun,teslimat ve faiz". Satıcının malın maliyeti,navlun ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra teslimat ve faiz giderlerini de üstlendiği satış anlaşmasıdır.

CIP "Carriage and Insurance Paid to" için kısaltma.Satıcının CPT altında aynı yükümlülüklere sahip olduğu anlamına gelen satış terimidir.Ancak bunlara ek olarak malların taşınma riskine karşı alıcıya yük sigortası sağlamasını gerektirir.Satıcı sigorta kontratı yapar ve primini öder.Satıcı ayrıca alıcıya CIP teriminde sadece en düşük seviyede sigorta kapsamını sağlamakla yükümlüdür.CIP;satıcı tarafından ihraç çıkışlı işlemlerinin yapılmasını gerektirir.

CKD "Completely Knocked Down" için kısaltma.Özel bir taşımaya tabi tutulacak tipteki araç,ekipman ve cihazların parçalarına ayrılarak taşınması. CL "Carload" ve "Containerload" için kısaltma.Konteyner yükü.

CLAIM Taşıma sırasında zarar gören veya eksik çıkan malların ödenmesi için taşıyıcıya yapılan tazminat talebi.

CLASSIFICATION Sınıflandırma.Bir konşimentoda ayrıntılı olarak belirtilen mal kalemlerini ortaya koyan gümrük veya başka yetkili kurumlar tarafından geliştirilen listeler. CLASSIFICATION RATING Sınıflandırma altına alınmış mal kalemlerine uygulanabilecek fiyatlandırma.

CLASSIFICATION YARD Yük treni katarının oluşturulduğu alan.

CLAYTON ACT ABD'nin 1914 tarihli fiyat ayrıcılığını yasadışı kılan anti-tekel yasası.

CLEAN BILL OF LADING Taşıyıcı tarafından düzenlenen ve malın taşıyıcı tarafından teslim aldığında zarar görmemiş ve eksiksiz olduğunu gösteren konşimento.Aksi bir durum belirtilmediği sürece konşimento "cleaned" yani "temiz" olarak kabul edilir.

CLEANING IN TRANSIT Malın çıkış ile varış noktaları arasında bir yerde durdurularak temizlenmesi,ayıklanması ve/veya yeniden ambalajlanması.

CLEARANCE 1.Gümrükleme 2.Aracın köprü veya tünel gibi geçiş limitli yerlerden rahatlıkla geçebilecek şekilde yüklenmesi.

CLEAT Yükün dayanıklılığını arttırmak için içine monte edilen demir yada ahşap şeritler.

CLECAT Avrupa Forwarder,Gümrük Acenteleri ve Lojistik Birliği.1958 yılında kurulmuş,Avrupa ülkelerinde freight forwarder,gümrük acenteliği ve lojistik firmalarını temsil eden dernek ve federasyonların üyesi bulunduğu,AB Komisyonu nezdinde danışmanlık statüsüne sahip taşımacılık organizasyonu.

CLIP-ON İzole edilmiş konteynere takılabilen soğutma ekipmanı.

COASTWISE Sahil boyunca yapılan deniz taşımacılığı.

COD "Collect (cash) on Delivery" için kısaltma.Teslimde ödemeli satış şekli. COFC "Container On Flat Car" için kısaltma.Demiryolu taşımacılığında "Düz vagonla taşınan konteyner" anlamında kullanılan kısaltma.

COGSA "Carriage of Goods by Sea Act" için kısaltma.ABD'de denizyolu taşımacılığında taşıyıcının konşimentodan doğan sorumluluklarını düzenleyen 1936 tarihli kanun.

COLLECTING BANK Havale edilen banka.Satıcının bankasının acentesi konumunda olan ve mal ve konşimento üzerinde hiçbir sorumluluk üstlenmeyen banka.

COLLECTION Satıcı tarafından kesilen,genellikle diğer taşıma evrakının eklendiği,ödemenin şekli için talimatları içeren çek/draft.

COMBINATION EXPORT MANAGER Birbirinin rakibi olmayan birden fazla üreticinin malını ihraç eden firma.

COMBINATION PASSENGER AND CARGO SHIPS Kombine yolcu ve kargo gemisi.13 veya daha fazla yolcu kapasiteli gemilerdir

COMBINATION RATE 2 ya da daha fazla faktörden oluşan oran,ücret.

COMMERCIAL INVOICE Ticari fatura.İhracatçıyla ithalatçı arasında tüm işlemlerin kaydedildiği,taşınan mal için düzenlenen evraklara temel teşkil eden fatura.

COMMODITY Yük.Taşınan mal. COMMODITY RATE Belirli yük kalemleri için uygulanan taşıma ücretini gösteren basılı tarife.

COMMON CARRIER Taşıyıcı,nakliyeci.Basılı tarifeler üzerinden mal taşımacılığı yapan kişi ya da firma.

COMMON LAW Örf ve adete dayanan,yazılı olmayan hukuk.

CONCEALED DAMAGE Gizli hasar.İlk tetkikinde veya malın ambalajı açılmadan fark edilemeyecek hasar.

CONFERENCE Aynı rotada hizmet veren armatör ve gemi sahiplerinin kurduğu ortak kural ve tarifeleri bulunan birlik.

CONFIRMED LETTER OF CREDIT Teyitli kredi mektubu,Akreditif.Yabancı banka tarafından düzenlenen,yerel banka tarafından onaylanan kredi mektubu.Teyitli kredi mektubuna sahip ihracatçı,yabancı alıcı veya bankasının kusuru bulunsa bile ödeme alma garantisine sahiptir.

CONFIRMING BANK Onaylayan/keşideci banka.Bir başka bankanın kredi mektubunu teyit eden ve kredi mektubunda belirtilen evrakın tesliminde ödeme yapmayı kabul eden banka. CONNECTING CARRIER İki taşıyıcı arasında bağlantı kuran taşıyıcı firma.

CONSIGNEE Alıcı,konsiye.Taşıma evraklarında,taşınan malları teslim almakla yetkili kılınan kişi yada firma.

CONSIGNEE MARK Alıcı sembolü.Tanımlama için paketlerin üzerine konan,genellikle üçgen,daire,kare vb. şekillerle boşaltma limanını belirten harflerin bulunduğu semboller.

CONSIGNMENT (1) Taşınmak üzere bir aracının belirttiği yere gönderilen,ancak hala üreticinin hak sahibi olduğu mal. (2) Malı alıcısına/konsinyeye ulaştırmak için yüklemek.

CONSIGNOR Konşimentoda malın göndericisi olarak belirtilen kişi.

CONSOLIDATION Aynı sevkıyata gidecek farklı kaynaklardan yüklerin birleştirilmesi.

CONSOLIDATOR Konsolide eden,konsolidasyon hizmeti veren kişi yada firma.

CONSTRUCTION DIFFERENTIAL SUBSIDY Yapım ücret farkı sübvansiyonu.

CONSUL Konsolos.

CONSULAR DECLERATION Gönderilen ülkenin konsolosu tarafından onaylanan yük detayları.

CONSULAR INVOICE Bazı ülkeler tarafından istenen,bir konsolosluk yetkilisi tarafından imzalanan belge.Genellikle malı ithal eden ülkenin gümrüğü tarafından malın değeri,cinsi ve özelliklerinin tespiti için istenir.

CONSULAR VISA Gönderilen ülkenin konsolosu tarafından evraklara eklenen imza yada mühür.

CONSUMPTION ENTRY (CE) ABD'ye ithal edilen malların deklarasyonu.

CONTAINER Konteyner.Çeşitli boy,genişlik ve yükseklikte,soğutmalı,havalandırmalı,üstü açık,dökme yük için vb. tipleri bulunan;gemi,uçak,tren ve kamyonla taşınabilen taşıma kabı.

CONTAINER BOOKING Konteyner rezervasyonu.Konteyner taşımacılığı yapan gemi hatlarında konteyner için yer rezervasyonu yaptırmak.

CONTAINER LOAD Konteyneri doldurmaya yeterli yük.

CONTAINER MANIFEST Konteyner manifestosu.Konteyner içindeki mal ve yükleme bilgilerini içeren evrak.

CONTAINER POLL Firmalar arasında konteynerlerin ortak kullanıma açılması sözleşmesi.

CONTAINER TERMINAL Konteyner terminali.Dolu veya boş konteynerlerin istifleme,yükleme,boşaltma,tamir ve bakımının yapıldığı kara,deniz,demiryolu bağlantıları bulunan alan.

CONTAINER YARD (CY) Konteyner alanı.Yüklü veya boş konteynerlerin elleçlendiği,yüklendiği,boşaltıldığı,depolandığı alan.

CONTAINERIZABLE CARGO Konteynerde boşluk bırakmayan ,yer kaybına yol açmayan ekonomik yük.

CONTAINERIZATION Değişik taşıma modları için genel veya özel amaçlı kargonun konteynere yüklenmesi.

CONTRABAND Yasak kargo.

CONTRACT Sözleşme,kontrat.İki yada daha fazla tarafın bir yükümlülüğü belirli bir değerde belirli bir süre içinde yerine getirmek üzerinde vardıkları yasal yazılı anlaşma.

CONTRACT CARRIER Sözleşmeli taşıyıcı.Bir sözleşme dahilinde mal yada yolcu taşımacılığı yapan kişi yada kuruluş.

CONTROLLED ATMOSPHERE Gazların karışımını kontrol eden bilgisayar kontrollü taşımacılık sistemi.

CORNER POSTS Konteynerin köşelerinde bulunan ve konteynerlerin taşıma aracının üzerine yerleştirilmesi veya taşıma aracından alınmasını kolaylaştıran dikey çerçeveler.

CORRESPONDANT BANK Muhabir banka.Yurtdışı bankanın işini idare eden yerel banka.

COST,INSURANCE AND FREIGHT (CIF) Navlun,sigorta,maliyet. Bkz.

CIF COUNTERVAILING DUTY Yerel ihracatı desteklemek için yabancı ithalatçıya uygulanan vergi.

CPT "Carriage Paid To" için kısaltma.Taşıma ücreti ödenmiş olarak-varış yeri belirtilmek suretiyle malların gidecek yere taşınması için nakliye ücretinin satıcı tarafından ödenmesi anlamına gelir.Malların taşıyıcıya aktarılmasından sonra mallarla ilgili kaybetme yada zedelenme riski,ayrıca bu teslim işleminden sonra meydana gelebilecek her türlü ek masraf alıcı tarafından ödenir.Eğer malların varış yerine ulaştırılması için başka taşıyıcılar kullanılıyorsa,malların bunlardan ilk taşıyıcıya aktarılmasıyla riskte bu taşımacıya geçer.CPT,satıcı tarafından ihraç çıkış işlemlerinin yapılmasını gerektirir.

CROSS MEMBER Konteynerin altına monte edilen,konteyneri sağlamlaştıran çapraz konstrüksiyon.

CU "Cubic " için kısaltma.Metrik sistemde "Küp" ün kısaltması. CUBE OUT Bir konteynerin hacminin yasal ağırlık limitlerinin altında dolması.

CUBE FOOT 1,728 inç..büyüklüğündeki hacim ölçüsü."Ayak Küp" olarak da bilinir.

CUSTOMHOUSE Gümrük Ofisi.

CUSTOMHOUSE BROKER Gümrük komisyoncusu.Müşterisi adına gümrük işlemlerini gerçekleştirmek için yetkili kılınan yasal aracı.

CUSTOMS Gümrük.

CUSTOMS BONDED WAREHOUSE Gümrüklü antrepo.Gümrüklenecek malların konulmasına izin verilen depo alanı.

CUSTOM ENTRY Gümrük girişi.Tüm ülkelerde ithalatçılardan ülke sınırı dahiline girişine izin verebilecekleri mallar için bir beyanda bulunması ve ithal malın gümrük vergilerini ödemesi istenir.İthalatçı gümrük beyanının taşıyıcının manifestosuyla (özet beyan) aynı olması malın kanunlara uygun biçimde ithal edildiğini gösterir.

CUSTOM INVOICE Gümrük faturası.Ticari fatura,menşe şahadetnamesi ve kıymet sertifikasındaki tüm verileri içeren form.Sadece birkaç ülkede istenir ve satıcının ticari faturası işlevini görür.

CUSTOM OF THE PORT Liman Teamülü.Malın gönderildiği ülke limanlarındaki taşıma masraflarını etkileyen yerel kurallar ve pratikleri belirtir.

CUT-OFF TIME Tren veya geminin kalkışından önce yüklerin terminale son teslim tarihi ve saati. CWT 100 pound biriminde ağırlık ölçüsü. CY Bkz."Container Yard".

D D&H "Dangerous & Hazardeous" için kısaltma.Tehlikeli ve taşınması özen ve dikkat isteyen kargo.

DAF "Delivered At Frontier" için kısaltma.Varış yeri belirtilmek suretiyle sınırda teslim.Belirtilen yerde malların gümrük çıkış işlemleri tamamlanmış olarak sınırda,ancak bitişik ülkenin gümrük sınırından önceki belirlenen yerde ve noktada teslime hazır hale getirilmesiyle satıcının yükümlülüklerinin sona ermesi anlamına gelmektedir.

D.O.T. "Department of Transport" için kısaltma.ABD Ulaştırma (Taşımacılık) Bakanlığı.

DDC "Destination Delivery Charge"için kısaltma.Varışta teslim masrafı.Konteyner büyüklüğüne bağlı olarak birçok kargo tarifesine uygulanan masraftır.Bu masraf tali masraf olarak temel deniz navlununa eklenir.Gemiden vinç boşaltmaları,terminal içindeki ağır kamyon taşımaları ve terminal operasyonları için kapı ücreti dahildir.

DDP "Delivered Duty Paid" için kısaltma.Malların ithalatçı gümrük resmi ödenmiş olarak teslime varış yeri belirtilmek suretiyle malların ithalatçı ülkede belirlenen yerde hazır bulundurulmasıyla,satıcının teslim yükümlülüğünde yerine getirilmiş olacağını ifade eder.Satıcı malların giriş işlemleri tamamlanmış olarak tesliminde,gümrük resmi dahil olmak üzere vergiler ve öteki ücretlendirmeleriyle birlikte bütün risk ve masrafları üstlenir.EXW satıcı için en az sorumluluk ifade ederken,DDP en fazlasını ifade eder. DDU "Delivered Duty Unpaid" için kısaltma.Gümrük resmi ödenmeden teslim malların ithalatçı ülkede belirlenen yerde hazır bulundurulmasıyla,satıcının teslim yükümlülüğünü yerine getirmiş olacağını ifade eder.Satıcı,buraya kadar getirilirken malların masraf ve risklerinden (gümrük resmi,vergiler ve diğer ödenebilir ithalat ücretleri dışında) sorumludur.Alıcı,oluşabilecek herhangi artı masrafları ve gümrük çıkış işlemlerinde yetersizlikten dolayı oluşacak riskleri üstlenir.

DEADWEIGHT Bir geminin kargo,kuru ve likit yük toplam ton taşıma kapasitesini ifade eder.Geminin deadweight kapasitesi yüklüyken "yük çizgisine "batıncaya kadar aldığı su miktarından boşken aldığı su miktarının ton cinsinden farkı olarak hesaplanır.

DEADWEIGHT CARGO Gemi yükleme birimi.40 fit alana istiflenebilen kargonun ton ağırlığını ifade eder.

DECONSOLIDATION POINT Dağınık veya konteynere yerleştirilmemiş kargonun teslimat için yeniden yüklendiği yer.

DEFICIT WEIGHT Eksik tonaj.Olması gerekenden eksik ağırlık. DELIVERY INSTRUCTIONS Teslim talimatları.Belirtilen adresten malın alınıp dağıtım iskelesine teslim talimatı.Genellikle bu tip talimatlar ihracatçı tarafından kara taşımacılığı operatörüne veya kara taşımacılığını tümleyen demiryolu taşıma operatörüne verilir."Shipping Deliver Order" (Yükleme Teslim Talimatı) olarak da bilinir.

DEMDES "Demurrage/Despatch" için kısaltma.Malın gemiden yüklemenin veya boşaltmasının öngörülenden daha hızlı veya daha yavaş gerçekleştirilmesinde ödenen para. DENSITY Yoğunluk.Beher metreküp veya başka hacim birimi başına yük ağırlığı.

DEPOT,CONTAINER Konteyner Deposu.Boş konteynerlerin alınıp bırakıldığı boş alan.

DEQ "Delivered Ex Quay,(Duty Paid)" için kısaltma.Rıhtımda teslim.Varış limanı belirtilmelidir.Malların gümrük giriş işlemleri tamamlanmış olarak,ismi geçen uygun rıhtımın üzerindeki limanda,DDU'nun yerine getirilmesi manasına gelir.Satıcının malların teslimine kadar olan gümrük resimlerini,vergilerini ve diğer ücretleri de içeren tüm masraf ve riskleri taşıması gerekir.

DES "Delivered Ex Shıp" için kısaltma.Gemide teslim.Varış limanı belirtilmek suretiyle malları gümrük işlemleri tamamlanmadan,gemi üzerinde teslim yükümlülüğünü yerine getirmesidir.Satıcı,belirlenmiş limana gelene kadar geçen sürede mallara gelebilecek riskleri ve masrafları karşılamak zorundadır.

DESTINATION Varış yeri,istikamet,destinasyon.Taşıyıcının malı alıcı veya acentesine teslim edeceği yer.

DETENTION 1.Verilen müsait zaman dışına taşarak taşıyıcının ekipmanının gecikmesine sebep olan gönderici veya alıcıya verilen para cezasıdır.Demurraj yüke,detention ise ekipmana uygulanır. 2.Aracın ve yükün çeşitli nedenlerle devlet tarafından alıkonulması.

DEVANNING Konteynerin yada kargo vanının boşaltılması.

DF CAR "Damage-free Car" için kısaltma.Hasara karşı özel ekipmana sahip yük vagonu.

DISCREPANCY LETTER OF CREDIT İhtilaflı kredi mektubu/akreditif.Sunulan dökümanlar Kredi Mektubunun gerekliliklerine uygun olmadığı taktirde "ihtilaflı" olarak muamele görür.Bankalar ihtilaflı akreditiflerle muamele gerçekleştiremezler.Durumu alıcı veya satıcıya bildirip talimat beklerler.

DISPLACEMENT Geminin ağırlığı.Geminin taşırdığı suyun metreküpünün deniz suyunun ortalama yoğunluğu olan 1,025 ton/m.'e bölünmesiyle hesaplanır.

DIVERSION Transit halindeki malın veya tüm geminin rotasındaki değişiklik.

 

DIVISION Taşıyıcının ortak yüklemelerden elde edilen geliri bölüşme uygulaması.

DOCK Rıhtım.Kara taşımacılığında bir endüstriyel bölge veya taşıyıcı terminalindeki yükleme ve boşaltma platformu.

DOCK RECEIPT Rıhtım irsaliyesi.Malın teslim alındığına dair belge.Çoğunlukla deniz konşimentosunun hazırlanmasında kullanılır.

DOCUMENTS AGAINTS ACCEPTANCE (D/A) Alıcının ödemeyi yapması halinde evrakın teslimine ilişkin bankaya verdiği talimattır.

DOLLY Konteynerin ön tarafını destekleyen tekerlek seti.Konteyner bir çekiciye bağlı olmadığı zaman kullanılır.

DOOR TO DOOR Kapıdan kapıya taşıma.Eşyanın göndericiden alıcıya kadar tüm taşıma işlemlerinin gerçekleştirilmesi.Evden eve nakliye olarak da bilinir.

DRAFT Bir tarafın,(drawer-keşideci) bir başka tarafı (drawee-muhatap) yazılı olarak gönderdiği,muhatabın belirli bir tarihte belirli miktarda ödeme yapması yönünde koşulsuz talimatıdır. DRAFT,BANK Bir satıcının alıcıya genellikle bir banka aracılığıyla gönderdiği çek,poliçe ya da senet.

DRAFT,CLEAN Hiçbir evrakın ekli olmadığı çek,poliçe yada senet.

DRAFT,DATE Kabul tarihine bakılmadan belirli bir tarihte vadesi dolan çek,poliçe ya da senet.

DRAFT,DISCOUNTED Bir kredi mektubu altındaki kabul edilmiş ve bir banka tarafından iskontolu olarak satın alınmış vadeli çek,poliçe ya da senet.

DRAFT,SIGHT Talep edildiğinde vesaik karşılığı ödenebilen çek,poliçe ya da senet.

DRAFT,TIME Vesaik karşılığında veya kabulü rücuundan sonra belirli bir tarihte vadesi dolan çek,poliçe ya da senet.

DRAWBAG Bir ithalat harcının kısmi geri ödemesidir.Geri ödemeler genellikle yapılır çünkü mallar harcın tahsil edildiği ülkeden yeniden ihraç edilir.

DRAWEE Muhatap.Bir draft'ı düzenleyen kişi ya da firmadır.Bu nedenle ödemeyi alan taraftır.

DRAYAGE Ağır yük taşıtı ya da kamyonla yapılan yerel taşımalar için alınan ücret."Cartage" ile aynı anlamı taşımaktadır.

DRSF "Destination Rail Freight Station" için kısaltma."Varış yeri demiryolu yük taşıma istasyonu".

DRY CARGO Sıvı olmayan kargo.Genellikle ısı kontrolü gerekmez.

DRY -BULK CONTAINER Kuru dökme yük konteyneri.Küçük taneli,toz ve katı akışkan malları dökme halinde taşımak için yapılmış konteyner.Özel bir şasi veya platforma sahiptir. DUMPING İndirim,fiyat kırma.Bir malı bir ülkenin ortalama piyasa fiyatının altında ithal etmeye çalışmaktır.Genellikle ihracatçı ülkenin sübvansiyonu vardır.

E E.C.M.C.A. "Eastern Central Motor Carriers Association" için kısaltma.ABD Doğu Yakası Motorlu Taşıyıcılar Birliği.

E.W.I.B. "Eastern Weighing and Inspection Bureau" için kısaltma.ABD Doğu Yakası Ağırlık Ölçüm ve Muayene Merkezi.

EDGE PROTECTOR Kasa,koli,kutu vb.taşıma kaplarında metal şeritlerin malın ambalajına zarar vermesini engelleyen üçgen şeklinde koruyucu.

EDI "Electronic Data Interface" için kısaltma.Elektronik Veri Değişimi (E.V.D.).Bilgisayar sistemleri arasında ticari bilgi akışını güvenli biçimde sağlayan veri değişim sistemi.

EDIFACT "United Nations Electronic Data Interchange for Adminstration,Commerce and Transport"için kısaltma.Yönetim,ticaret ve taşımacılık için elektronik bilgi alışverişi standartlarını belirleyen kuruluş.Birleşmiş Milletler tarafından desteklenmiş,geliştirilmiş,Türkiye Gümrüklerinde de uygulanan ticari elektronik ileti sistemi.

UN/EDİFACT olarak da bilinmektedir.

ELEVATING Tahıl ürünlerinde tahıl asansörleri ile taşınması hizmetine biçilen değer.

ELKINS ACT ABD Kongresi'nin 1903 yılında çıkardığı,yapılan muhasebe uygulamalarında belli standartlar getiren ve yanlış uygulamalara ceza sistemi uygulayan kanun.

EMBARGO Ambargo.Bir ülkenin belirli bir ülkeden çıkan tüm mallara ya da menşeine bakmadan belirli malın taşınmasına getirilen yasak.

EMINENT DOMAIN Kamulaştırma.Devletin kamu yararına özel mülkiyete ait mallara makul bir tazminatla el koyması.

EMPTY REPO Boş konteynerin taşınması ve bu taşımaya ilişkin kontrat.

ENDORSEMENT Ciro.Çek/bono/konşimento gibi kıymetli evrakın arkasına atılan imza.Ciro,kıymetli evraka konu olan değerin hamiline devredildiğini gösterir.

ENTRY Giriş evrakları.İthal edilen malın ülke içi pazarlara girişinden önce gümrük işlemlerinin gerçekleştirilmesi için gümrük tarafından istenen belgeler.

EQUALIZATION Yükleyici ya da alıcıya,kargoyu konşimento üzerinde belirlenen noktadan farklı bir yerden teslim almak için verilen resmi izin.

EQUIPMENT INTERCHANGE RECEIPT (EIR) Ekipman değişim belgesi.Konteynerin bir taşıyıcıdan diğerine veya bir terminalden diğerine taşınması için istenen evrak.

ETA "Estimated Time of Arrival" için kısaltma.Tahmini varış zamanı.

ETHYLENE Etilen.Birçok meyve ve sebze tarafından salgılanan,olgunlaşmayı hızlandıran gaz.Bazı ülkeler kullanımına sınırlamalar getirmektedir.

EX-"FROM" Satış terimi olarak"Bir yerden"."Ex" ya da "From" ibaresi malın çıkış noktasındaki satış değerini belirtir.Örn:"ex Factory" malın fabrika çıkış fiyatını belirtir."Ex Dock" ise malın çıkış limanındaki fiyatını ifade eder.

EX DEC "Shipper's Export Declaration" anlamında bir terim.Göndericinin İhracat Beyannamesi.

EXCEPTION İstisnalar.Taşıyıcının kendi terminalinde veya yükleme limanında malı teslim aldığında görünür zarar veya kayıpları konşimento üzerine not etmesi.

EXIM BANK "Export-Import Bank" için kısaltma.İthalat ve ihracatı teşvik etmek için kurulan,ihracatçıya kredi garantisi ve verdiği ihracat kredilerine geri ödeme sigortası sağlayan kamu bankası.

EXPIRY DATE Vade sonu.Kredi mektubu,çek,bono,akreditif,tarife vb.için son geçerlilik tarihi.

EXPORT İhracat,Dışsatım.Belirli bir ülkede üretilmiş,yeniden işlenmiş malların üçüncü ülkelere satılması.

EXPORT DECLERATION İhracat Beyannamesi.Malların yabancı sevkinden önce devlet tarafından istenen belge.

EXPORT LICENCE İhracat izin belgesi.Sahibine belirtilen malların,belirtilen yöne ihracatı gerçekleşmesine izin veren belge.

EXPORT RATE Yerel limandan yabancı ülkeye gönderilen yük için uygulanan fiyat.

EXW "Ex Works" için kısaltma.İş yerinde teslim.Satıcı tarafından,satıcının kendi kuruluşunda (fabrika,depo vb.)alıcı için malları hazır hale getirmesiyle satıcının yükümlülüklerinin sona ermesi demektir.Aksi bir hüküm bulunmuyorsa satıcı,malları alıcı tarafından sağlanan araca yüklemek ya da gümrük çıkış işlemlerini yerine getirmek zorunda değildir.Malların satıcının kuruluşundan alınarak istenilen yere götürülmesiyle ilgili bütün masraf ve riskleri alıcıya aittir.Bu terim,satıcı açısından asgari yükümlülük içeren bir nitelik taşır.

F F.D.A. "Food and Drug Administration" için kısaltma.ABD Gıda ve İlaç İdaresi. FACTOR Faktör.Satış alacaklarını hesaplamakta kullanılan oran.

FAF "Fuel Adjustement Factor" için kısaltma.Bkz.BAF

FAK "Freight All Kinds" için kısaltma.Genel kargo.Farklı alıcıların mallarının karma şekilde bulunduğu tam yüklenmiş konteyneri ifade eder.

FALSE BILLING Yükleme evrakında ağırlık veya navlunun yanlış beyan edilmesi.

FAS "Free Alongside Ship" için kısaltma.Geminin Bordasında Teslim.Belirlenen yükleme limanında malların gemi doğrultusunda rıhtım ya da mavnaya yerleştirilmesiyle satıcının teslim yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelir.Bu andan itibaren mallarla ilişkin herhangi bir kaybolma ya da hasar ile tüm masraf ve riskler alıcı tarafından üstlenilir.

FCA "Free Carrier" için kısaltma.Taşıyıcıya masrafsız.Malların ihracat işlemleri tamamlanmış olarak alıcı tarafından belirtilen yerde,onun tarafından belirtilen taşıyıcıya teslim edilmesiyle birlikte,satıcının yükümlülüğünün de yerine getirilmiş olması anlamına gelir.Eğer alıcı tarafından teslim için belirli bir nokta belirtilmemişse,bu durumda satıcı,daha önce sınırları belirlenmemiş bir alan içinde veya yerde malları taşıyıcıya devredeceği noktayı kendisi seçebilir.

FCL "Full Container Load" için kısaltma.Tek bir müşteri tarafından doldurulan konteyner.

FD "Free Discharge" için kısaltma.Serbest tahliye.

FEEDER SERVICE Uzak mesafelere gidecek olan kargonun yerel limanlardan merkezi aktarma limanına tahliyesi hizmeti.

FEEDER VESSEL Aktarma servisleri için kullanılan küçük kapasiteli kısa mesafe gemileri.

FEU "Forty-Foot Equivalent Units" için kısaltma.40 feet boyundaki konteyner standardı.20 feetlik konteyner TEU olarak adlandırılır.2 TEU 1 FEU'ya eşittir.

FIATA "Federastion International des Associations de Trasitaires et Assimillés" için kısaltma.Uluslararası Freight Forwarder Dernekleri Federasyonu.Merkezi Zürih'te bulunan,93 ulusal taşımacılık,freight forwarder,gümrük acenteleri ve lojistik dernek ve federasyonun üye bulunduğu birlik.

FIFTH WHEEL Kamyonun çekicisini şasiye bağlayan ve kilitleyen yarım daire şeklinde çelik parça.

FIO "Free In and Out"için kısaltma.Gemiden ve gemiye yükleme ya da boşaltma için gereken liman masraflarının maliyetlerin içinde olmadığını ifade eder."Liner In and Out"un tersidir.

FIRKIN 1Varilin 1/4'üne eşit hacim ölçü birimi.

FIXED COSTS Sabit maliyetler.faaliyete bağlı olmayan masraflar.Taşımacılıkta terminal,depo,antrepo vb.kiraları,emlak vergisi ve diğer sabit vergiler bu tür masraflardır.

FLAT CAR Tavanı ve duvarları olmayan demiryolu vagonu.

FLAT RACK/FLAT BED CONTAINER İçine yandan ve üstten mal yüklenebilen kenar ve duvarları olmayan platform şeklindeki konteyner.

FMC (F.M.C.) "Federal Maritime Commission" için kısaltma.ABD Ulusal Denizcilik Komisyonu.

FOB "Free on Board" için kısaltma.Gemide masrafsız.Belirtilen yükleme limanında teslim.Satıcının malları belirtilen yükleme limanında,gemi bordasına teslimi ile yükümlülüklerinin tamamlamış olduğunu ifade eder.Alıcı bu noktadan itibaren malların kaybolma ve hasarı ile ilgili tüm masraf ve riskleri üstlenir.FOB,satıcı tarafından ihraç çıkış işlemlerinin yapılmasını gerektirir.

FOB FREIGHT ALLOWED FOB satış şartlarına ek olarak alıcının malın çıkış noktasında gemi bordasına kadar olan dahili taşımayı üstlenmesi.Bu satış türünde satıcı dahili taşıma masrafını faturasından düşer.

FOB FREIGHT PREPAID FOB satış şartlarında malın çıkış noktasından gemi bordasına kadar olan dahili taşımayı satıcının üstlenmesi.FOB ibaresinin yanına dahili taşıyıcının adı ilave edilir.

FOB NAMED POINT OF EXPORTATION FOB satış şartlarında satıcının belirtilen noktaya kadar malı teslim etme yükümlülüğünü ifade eder.

FOB VESSEL FOB satış şartlarında satıcının gerçekten gemi bordasına kadar masrafların ve ihracat dökümanlarını hazırlama yükümlülüğünü ifade eder. FOR "Free on Rail" için kısaltma."Demiryolunda teslim"i ifade eden kargo satış terimi.

FORCE MAJEURE Zorunlu haller.Savaş,doğal afet,deprem vb. gibi sözleşme taraflarının yükümlülüklerini yerine getirmelerine engel denetimleri dışındaki olayları özetleyen ifade. FORK LIFT Palet,kızak ve sandıkların kaldırılıp indirilesi için kullanılan iş makinesi.

FOUL BILL OF LADING Taşıyıcı tarafından malların hasarlı yüklendiğini gösteren konşimento."Clean Bill of Lading"in karşıtı.

FOUR-WAY PALLET Dört taraftan iş makinesinin çatallarına girebilecek şekilde dizayn edilmiş olan palet.

FREE ASTRAY Kaybolmuş bir malın bulunarak doğru destinasyona bedelsiz gönderilmesi.

FREE IN AND OUT (FIO) Geminin yükleme ve boşaltma masraflarının kiracı veya yükleyici tarafından ödenmesi durumu.

FREE PARTICULAR AVERAGE (FPA) Sigortalayanın batma,yangın,çarpışma ve karaya oturma gibi haller dışında kısmi ziyan veya hasarı ödememesi halini ifade eden bir deniz sigorta terimi. FREE OUT Geminin boşaltma masraflarının kiracı tarafından ödenmesi durumu.

FREE PORT/FOREIGN TRADE ZONE Liman Serbest Bölgesi.Gümrükten muaf malların elleçlendiği liman.

FREE TIME Serbest,ücretsiz süre.Yükleme/boşaltma ekipmanlarının ücretsiz olarak kullanılabileceği ilave zaman.

FREE TRADE ZONE Serbest Ticaret Bölgesi.Bir ülkenin devleti tarafından yasaklanmamış malların gümrükten muaf olarak girebileceği liman bölgesi.Bu bölgede mallar yüklenebilir,depolanabilir,imal edilebilir ve yeniden ihraç edilebilir.

FREIGHT Navlun.Hem yük hem de tük taşıma bedelini ifade eden terim.

FREIGHT BILL Navlun faturası.

FREIGHT FORWARDER Taşıma işleri organizatörü.

FREIGHTERS Yük gemileri.Soğuk hava depolu veya ambalajlı mal gemileri;konteyner,kısmi konteyner taşıma gemileri ve mavna taşıyıcıları.

FTL "Full Truck Load" için kısaltma.Tek başına yükleyici ve tek bir alıcı için yüklenen kamyon.

FULL CONTAINERSHIP Kalıcı konteyner hücreli veya diğer tip kargolar için boş alanı olmayacak şekilde teçhizatlandırılmış gemilerdir.

G GATEWAY Geçiş noktası.Taşımacılık hatları arasında kargonun geçiş yaptığı nokta.

GATT "General Agreement on Tariffs and Trade" için kısaltma.Ülkeler arasında ticaretin kolaylaştırılması ve hacmin artırılması için çok taraflı imzalanan uluslar arası anlaşma.GATT 1994 yılında yerini Dünya Ticaret Örgütüne (WTO) bıraktı. GBL "Government Bill of Lading" için kısaltma.Devlet Konşimentosu.

GDSM "General Department Store Merchandise" için kısaltma.Genellikle kitle üretimi yapan firmaların mallarının dahil olduğu yükleri ifade eden terim.Bu ifade genellikle hizmet sözleşmelerinde kullanılır.

GENERAL CARGO SHIP Karışık yük gemileri.Ambalaj şilepleri;otomobil,canlı hayvan,palet ve kereste taşıyıcıları bu kapsama girer.

GENERAL SET (GEN SET) Soğuk hava tertibatlı (Reefer) konteynere monte edilen ve transit süresi içersinde soğutmayı sağlayan portatif jeneratör.

GO-DOWN Uzakdoğu'da malların depolanıp dağıtımının yapıldığı depoya verilen ad.

GOODSNECK Konteynerin traktöre bağlanması için şasinin yükseltilmiş tarafı. GRI "General Rate Increase" için kısaltma.Genel fiyat artışı.Genellikle bir konferansa üye deniz hat taşımacılarının genel taife üzerinde yaptığı zammı ifade eder.

GROSS TONAGE (GT) Gemilerde (0,2+0,02 Log 10V) şeklinde ampirik formülle yaklaşık olarak hesaplanan brüt ağırlık (V=Geminin toplam hacmi).

GROSS WEIGHT Brüt ağırlık.Malların,paletlerin,konteynerin,paketlerin ve vagonların toplam ağırlığı.

GROUPAGE Grupaj,konsolidasyon.Küçük ambalajlardaki parsiyel yüklerin büyük taşıma kaplarına aktarılarak birleştirilmesi servisi.

GVW "Gross Vehicle Weight" için kısaltma.Brüt araç ağırlığı.

H HARBOR MASTER Liman Kaptanı.Bir limanda gemilerin yanaşma,manevra ve demirleme gibi işlerine nezaret eden kişi.

HATCH Bir güverte ambar kapakları.Kargo girişlerinin yapıldığı ambar ağzı.

HAZ MAT "Hazardeous Materials" için kısaltma.Tehlikeli madde.

HEAVY LIFT CHARGE Bir geminin normal yükleme ekipmanlarının taşıyamayacağı kadar ağır olan yüklerin kaldırılması için alınan ücret.

HIGH-DENSITY COMPRESSION Metreküp ağırlığı 14,5 kilogram olan standart bir pamuk balyasının kompresyonu.Genellikle deniz yoluyla ihraç edilen pamuk yüklerinde kullanılır.

HITCHMENT Bağlama Hizmeti.Değişik yerlerden gelen,bir göndericiden bir alıcıya tek bir konşimento altında nakledilen malın parçalarını birleştirme hizmeti.

HOPPER BARGE Gemi yükleme ve boşaltmalarında kullanılan dibi açılır büyük kova biçiminde mavna.

HOUSE-TO-HOUSE Kapıdan kapıya taşımanın diğer adı.

HOUSE TO PIER Kapıdan iskeleye.Taşıyıcı gözetiminde taşıyıcı tarafından bir konteynere yüklenen kargo.Kargo ihraç edildiğinde yabancı varış iskelesinde boşaltılır.

HUMPING Bir hareketli demiryolu vagonunu bir katar oluşturmak amacıyla demiryolu sınıflandırma alanında hareketsiz demiryolu vagonuyla birleştirme işlemi.Vagonlar yer çekimi sayesinde bir kamburdan ya da tepecikten uygun raya taşınır.

I IATA "Internatıonal Air Transport Organisation" için kısaltma.Uluslararası Hava Taşımacılığında Yolcu ve Kargo Taşımacılığın tariflerini ve yetkilendirilmelerini denetleyen örgüt.

I/A "Indepedent Action" için kısaltma.Konferans üyelerinden birinin anlaşmanın genel oran ve kurallarından yola çıkarak başka bir tarife veya kural yazma hakkıdır. I.C.C "Internatıonal Chamber of Commerce" için kısaltma.Milletlerarası Ticaret Odası.

I.E. "Immediate Exit" için kısaltma.ABD Gümrüklerinde kullanılan,malların getirildiği ve hemen ABD sınırları içerisinde taşınmadan ihracat edildiği zaman gümrükleme acil çıkış formu.

I.M.C.O. "Internatıonal Maritime Consultative Oraganization" için kısaltma.Uluslararası Denizcilik Danışma Organizasyonu.Tüm ülkelerin katıldığı,tehlikeli mallar,dökme yük ve genel denizcilik kuralları hakkında tavsiye kararları alan forum.

I.M.D.G. CODE "Internatıonal Maritime Dangerous Goods Code" için kısaltma.Uluslararası Denizcilik Tehlikeli Maddeler Kodu (U.D.T.M. Kodu).IMO tarafından yayınlanan ve tehlikeli maddelerin uluslar arası taşıma kurallarını ve sınıflandırılmasını belirleyen kurallar. I.S.O. "Internatıonal Standarts Organization" için kısaltma.Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu.Donatımdan paketlemeye,etiketleme ve evrak tanzimine kadar her türlü konuda uluslararası standart oluşturan kuruluş.

I.T. "Immediate Transport" için kısaltma.Acil Taşımacılık.Taşıyıcı tarafından hazırlanan,taşıma ABD liman girişinden itibaren başlayarak son varış yerindeki gümrükleme işlemlerinin yapılmasında kullanılan belge.Taşıma son varış yerindeki gümrükleme işlemlerini sona erdirir.Aynı zamanda Aktarma-Girişi olarak adlandırılır.

IGLOO Hava taşımacılığında kullanılan ve uçak gövdesi şeklinde konteyner.

IMAGE PROCESSING Görüntü işleme.Bir şirketin belgelerinden elektronik fotoğraflar alması ve elektronik ortamda bu fotoğrafların sistemli olarak depolanması sistemi.

IMMEDIATE EXPOTATION Acil ihracat.Bir limana gelen yabancı malın aynı limandan gümrük vergisi ödemeden ihraç edilmesini sağlayan kayıt.

IMPORT İthalat,dışalım.Yabancı bir ülkede üretilmiş ürünün ülke gümrük sınırları içine satılmak üzere alınması.

IMPORT LICENCE İthalat Ruhsatı.Bazı devletlerce üstlenen ve düzenlenen malların ithalatı için gerekli evrak,lisans.

IN BOND Gümrük vergisi ödenmeden,gümrük kontrolü altında hareket eden kargo.

INBOND LOGISTICS Tedarik Lojistiği.Ana konuları etkin güzergahın ve programın belirlenmesi,aksam parçalarının teslim alışında zamanın programlanması,sevkıyat hareketlerinin uydudan izlenmesi,teslim-alma noktalarında barkod doğrulaması,tedarikçi koordinasyonu;malzeme yönetimi ve iade edilebilir konteyner kontrolü olan lojistik yönetim alanı.

IN GATE Kapıda.Konteynerin taşıyıcıdan tren istasyonunda ya da limanda indirildiği andaki alım-satım ya da değişim işlemleri.

IN TRANSIT Transit halde.

INCENTIVE RATE Ayrıcalıklı tarife.Yükleyici tarafından belirlenmiş hacimden daha fazla hacim fiyat tarifesi.Normal hacmi aşan bölüm için sunulur.

INCOTERMS Milletlerarası Ticaret Odası'nın (ICC) ticari satış terimleri için kullandığı kısaltmalar kataloğu.Satıcı ve alıcının taşıma,sigorta ve sorumluluk masraflarının hangi noktada el değiştirdiğini açıklayan dünyaca kabul görmüş satış şekilleri.Bu terimler en son 2000 yılında gözden geçirilmiştir.

INDEMNITY BOND Güvence bonosu.Taşıyıcıya bir zarar vermeden tutma sorumluluğunu üstlenen anlaşma.

INFOPARTNERING Bilgi ortaklığı.Perakendeciler,toptancılar ve üreticilerin nerede paylaşımlı "eyleme çevrilebilir bilgi"ye dayalı ortaklıklar geliştirebileceği ve gerçek-zamanlı iletişim bağlantıları kurabileceğini gösteren etkin bir tüketici tepkisi öğesi.

INDEPENDENT ACTION Konteyner taşımacılığında belirli bir hatta bir taşıyıcının kartel dışına çıkarak konferans dışı daha ucuz taşıma tarifesi uygulaması.

INDEPENDENT TARIFF Bağımsız tarife.Anlaşmanın ya da konferans sisteminin bir parçası olmayan her fiyat tarifesi.

INDUCEMENT Bir geminin önceden belirtilen rotasında olmamasına karşılık daha sonra bu limanda o geminin uğrama masraflarını karşılayacak miktarda yük çıkması ve bu limanın gemi güzergahına dahil edilmesi.

INHERENT VICE Ürünün iç özelliklerini belirten sigorta ve hukuk terimi.Bazı ürünler iç özelliklerinden dolayı durdukları yerde yanabilir,bozulabilir ve diğer ürünlere zarar verebilir.Sigorta poliçeleri bu ürünleri istisnai şartlara bağlar.

INLAND CARRIER Ülke içi liman ve noktalara taşıma organize eden taşıyıcı.Belirli olmayan limanlar veya noktalar arası ithalat ya da ihracat trafiğini kontrol eden taşımacı.

INSOURCING İç kaynak kullanımı.Outshurcing'in tersidir.Kurum içinde gerçekleştirilen hizmet.

INSPECTION CERTIFICATE Gönderilmekte olan malların kalitesini ve/veya sayısını onaylamakta olan firma veya SGS ve Lloyd's gibi bağımsız kuruluşların verdiği sertifika.Bu tip sertifika genellikle akreditif şartı olarak malların kalitesi hakkında güvence için istenir.

INSTALLMENT SHIPMENTS Bütünleyici yüklemeler.Bir akreditif şartları altında yükleme yapılmasıdır.Genellikle müsaade edilen ve verilen zaman içerisinde yapılmalıdır.

INSULATED CONTAINER Yalıtılmış konteyner.Duvarlarından,çatısından,tabanından ve kapısından açık hava,ısı,basınç,nem vb. değişimlerinden korumak için izole edilmiş konteyner.

INSULATED CONTAINER TANK Yalıtılmış Tank Konteyner.Sıvı,gaz ve kimyevi madde taşımacılığında kullanılan her türlü atmosfer olayından yalıtılmış tank biçiminde konteyner.

INSURANCE Sigorta.

INSURANCE ALL-RISK Muafiyet sınırı olmayan veya en azda olan sigorta.bu tip sigortalar taşıyıcıya transit sırasında meydana gelebilecek zararlara en geniş sigorta miktarı vaat eder."All Risk" kavramı her şeyi kapsadığı şeklinde yanlış yorumlanmamalıdır."All Risk" sigortalar iyi incelenmeli ve savaş,sel,deprem gibi durumları kapsayıp kapsamadığı sorulmalıdır.

INSURANCE,GENERAL AVERAGE Genel Avarya Sigortası.Deniz taşımacılığında gemide kalan kargonun güvenliği için kargonun bir kısmının bilinçli olarak zarara uğratılması.

INSURANCE LIQUIDATIONS Hasarlı Ürün Avcıları.sevkıyat sırasında hasar gören ve sigorta şirketlerince kayıp olarak nitelendirilen ürünleri satın alma konusunda uzmanlaşmış tali piyasa şirketleri.

INSURANCE,PARTICULAR AVERAGE Kişisel nakillerde tehlikelere karşı sigortalanmış mallardaki kayıp için kullanılan deniz sigortası terimi.Kısmi ortalama alınabilir ama bunun için zararın belirli bir yüzdeden fazla olması gerekir.Bu oran yükün değerinin genellikle %3-%5'tir.

INSURANCE WITH AVERAGE CLAUSE Eğer sigorta edilmiş kargoya olan zarar % 3'ü veya sigorta edilen malın değerinin yarısını geçerse bu madde uygulanır.Eğer taşıma aracı yanar,batar veya çarpışırsa tüm zarar ödenir.Deniz sigortasında ortalama (avarage) kelimesi kısmi zarar ya da kısmi kayba denilir.

INTEGRATED LOGISTICS Bütünleşik lojistik.Tüm tedarik zincirinin yönetim tarafından hammadde tedarikinden mamul ürünün dağıtımına kadar sistem çapında görülmesidir.İşlevlerin tek tek ayrı ayrı olarak yönetmekten ziyade tedarik zincirini tek bir varlık olarak oluşturan tüm işlevlerin yönetilmesi gerekir.

INTEGRATED OPERATOR Bütünleşik işletmeci.Yükün teslim alındığı andan teslim edildiği ana kadar olan tüm hareket sürecini kontrol eden bir servis.Daha sıkı bir programlama ve toplam kontrolün daha iyi bir hizmete götüreceği düşüncesidir."Integrated Operators" daha çok kendi araçlarını kullanırlar.

INTERCHANGE Aktarma yeri/istasyonu.Yükün hatlar arasında bir taşıyıcıdan diğer bir taşıyıcıya aktarılması.

INTERCHANGE POINT Yükün bir taşıyıcıdan diğer taşıyıcıya aktarıldığı yer.

INTERCOASTAL İki sahil arasındaki deniz taşıma hizmeti.

INTERLINE FREIGHT Aktarmalı yük.Çıkış noktasından varış yerine iki veya daha fazla ulaşım hattı üzerinde giden yük.

INTERMEDIATE POINT İki taşıma rotasının arasında bulunan nokta.

INTERMODAL Kargo konteynerinin farklı taşımacılık modları (deniz-kara-tren-hava) arasında hareketi.

INTERMODAL TRANSPORTATION Intermodal taşımacılık.Malları teslim etmek için birden fazla taşıma moduna başvurulması.Römorkların-konteynerin demiryolu artı en az bir başka taşıma şekli ile bu şekilde hareketi.

INTERPLANT LOGISTICS Tesis içi lojistik.Üretim ve depo tesisleri içinde gerçekleştirilen mini lojistik hareketleri ifade eder.

INTERSTATE COMMERCE ABD'de Eyaletler arası Ticaret.İki veya daha fazla eyaletteki alıcılar ve satıcılar arasındaki mal alışverişi.

INTERSTATE COMMERCE COMMISSION ABD'de Eyaletler arası Ticaret Komisyonu.ABD Kongresi'nin eyaletler arası ticaret yapan taşıyıcılar ile ilgili olarak kabul ettiği kanunları uygulamakla görevli federal organ.Doğrudan kongreye karşı sorumludur.

INTRASTATE COMMERCE ABD'de eyalet içi ticaret.Alıcı ile satıcı arasındaki tüm işlerin eyalet içinde yürütülmesi.

IN-TRANSIT COMMERCE (I.T.) Bir limana gelen yabancı malların diğer limana zabıt altında taşınmasına izin veren vesika.Diğer limanda da ilk malların yerini alabilen mallar geriye gönderilir. INVENTORY Envanter.

INVENTORY COST Envanteri bulundurmanın mali yükü.

INVENTORY TURNOVER Bir şirketin herhangi bir ürününde yıllık olarak envanterini kaç kere çevirdiği oranı.Şirketlerin envanter yönetimi başarısında en önemli kriterdir.

INVESTMENT RECOVERY Yatırımın geri kazanılması. INVOICE 1-Fatura. 2-Denizcilikte alıcıya gönderilmiş malların sayısını,fiyatını,deniz işlemleri vergilerini gösteren liste.

INWARD FOREIGN MANIFEST(IFM) Manifesto.Yükün tipi ve miktarı konusunda tüm detayların belirtildiği belge.Kargo kontrolünün ana kaynağıdır.Tüm dünya limanlarında istenir. IPI "Inland Point Intermodal" için kısaltma.Taşıyıcıların yükleme evrakında kullandıkları liman dışı kara noktalarına denir. IRREGULAR Standart dışı,düzensiz.

IRREVOCABLE LETTER OF CREDIT Gayrı Kabil-i Rücu Akreditif.Havale alan kimse tarafından tüm terimler ve şartlar yerine getirilmişse,banka tarafından belirtilmiş miktarda ödeme garantili akreditif.Bu tip akreditif satıcı ve alıcının karşılıklı rızası olmadan geçersiz kılınamaz. ISO 9000 ISO 9000 Standardı.Merkezi Cenevre'de bulunan Uluslar arası Standartlar Örgütü ISO'nun derlemiş olduğu bir dizi kalite güvence standardı.

ISO INTERNATIONAL STANDARTS ORGANIZATION Uluslar arası Standartlar Örgütü. Bkz.ISO ISSUING BANK Akreditifi açan,alıcının bankası.Gerekli evraklar teslim edildiği anda bağlı tuttuğu ürün bedelini satıcıya veya bankasına öder.

ISSUING CARRIER Taşıma evraklarını çıkaran ya da tarife basan taşıyıcı.

J JACKET Konserve kutusu ve şişelerin etrafına konulan ahşap ya da fiber koruyucu.

JACOB'S LADDER Borda etmek için kullanılan aracın yanından sarkan ip merdiven.

JETTISON Gemi tehlikede iken kargo veya alet malzemelerin (jetsam) gemiden atılmasına denir.

JIT "Just in Time" için kısaltma.Depolama maliyetini en düşük seviyeye getiren envanter kontrol metodu.Metodun başarıya ulaşması için konteynerlerin depolama alanına tam zamanında,ne erken ne de geç gelmesi gerekir.

JOINT RATE Birinci taşıma noktasından diğerine kadar uygulanan fiyat.Bu ulaşım sistemleri hatlar arasında anlaşılmış ve onaylanmış tek tarifedir.

K KILOGRAM Kilogram.1000 gr. veya 2.2046 pound eşitliğinde ağırlık birimi.

KING PIN Şasinin ön tarafına çekiciyle bağlantıyı sağlayan parça.

KNOCKED DOWN (KD) Ekonomik bir yükleme yapmak için yükün yeniden montajlanmak üzere parçalarına ayrılması.

KNOWN LOSS Bilinen kayıp.Teslimat anında veya öncesinde tespit edilen kayıp.

KT Kilo ton veya metrik ton.1000 kilo veya 2,204.6 pound

L L/C "Letter of Credit" için kısaltma.Akreditif,Kredi Mektubu.

LADEN Aracın veya geminin bordasına yüklü halde. LADING Yüklenen mal ve yük içeriğini ifade eder.

LANDBRIDGE Köprü ülke taşıması.Bir malın deniz yoluyla ikinci bir ülkenin kara veya demiryolu ile taşınarak üçüncü ülkelere taşınması.Asya çıkışlı bir malın ABD'de karada taşınıp deniz yoluyla Avrupa'ya aktarılmasında olduğu gibi.

LANDED COST Bir ürünün taşıma maliyetleri de dahil,alıcıya toplam maliyeti.

LANDING CERTIFICATE Bazı ithalatçı ülkenin konsoloslukları tarafından gümrüğe tabi mallar için ihraç noktası veya yerinde düzenlenen sertifika.

LANDING GEAR Şasinin ön tarafında çekiciden ayrıldığında dorseyi dengede tutmaya yarayan parça.

LASH "Lighter Aboard Ship" için kısaltma.Malları kaldırmak boşaltmak için bir vince sahip gemi.

LCL "Less than Container Load" için kısaltma.Parsiyel yükleme yapılan konteyner.Birden fazla yükleyici ve/veya birden fazla alıcısı olması gerekir. LESS THA TRUCKLOAD Bkz.

LCL LETTER OF CREDIT (LC) Akreditif,kredi mektubu.Malı ithal eden alıcı adına bir bankanın satıcıya belirli şartları yerine getirmesi ve belirli belgelerin teslimi şartıyla belirli miktarda ödeme yapması için verilen yetki.

LETTER OF CREDIT-REVOLVING Yenilenen akreditif.Belli miktardaki dönülmez akreditif,belirlenen bir vade sonunda aynı miktar için kendini yenilemektedir.

LETTER OF CREDIT-TRANSFERRABLE Devredilebilir akreditif.Lehdarı ödeme yapacak olan bankadan,akreditifin tamamını veya bir kısmını üçüncü bir şahsa devretmesini talep edebileceği akreditif türüdür.

LETTER OF IMDEMNITY Tazminat mektubu.Temiz bir konşimento (Clean Bill of Lading) elde etmek için malların muayenesinde hasar ve zarar tespit edilmesine rağmen bazen göndericinin imzalayıp taşıyıcıya verdiği belge.

LIGHTENING Geminin limana yanaşabilmesi için demirliyken yükünün bir bölümünü boşaltıp hafiflemesi.

LINE HAUL Hat taşıması.Yerel servisin dışında bir şehirden diğerine yapılan taşımalardır. LINER Düzenli olarak belirli limanlar arasında hat taşımacılığı yapan gemi.

LLOYD'S REGISTRY LLOYD Sicili.Gemilerin tetkik ve sınıflandırılmasını yapan ve böylece sigortacıların ve diğer ilgili kişilerin sigorta veya kullanıma sunulan gemilerin kalite ve durumu hakkında bilgilendiren kurum.

LOCAL CARGO Yerel yük.Yerel bölgede taşıyana teslim edilen veya taşıyandan nihai alıcıya teslim eden yük.

LOGISTICS Lojistik.Müşteri memnuniyetini sağlamak için üretimden tüketime kadar malların,hizmetlerin ve ilgili bilgilerin etkin ve verimli akışını ve depolanmasını sağlayan planlayan,uygulayan ve denetimi yapan tedarik zinciri parçası.

LONG TON Büyük ton.2,204 pound.

LONGSHOREMAN Liman işçisi.Limanda gemileri yüklemek ve boşaltmak üzere görevlendirilen kişi.

LOOSE Ambalajsız,paketlenmemiş mal.

M M.M.F.B. "Middlewest Motor Freight Bureau" için kısaltma.ABD'de Orta Batı Kargo Ofisi.

MALPRACTICE Yolsuzluk.Taşıyıcı tarafından müşterilere cazip kargolar için iskonto ya da navlun değer biçilen illegal düşük bedeller.Bu durumda düşük tarifeden değer biçilen malzemenin içeriği bildirilmez.

MANDAMUS Özel işlemler yapılabilmesi için mahkemeden gelen karar.

MANIFEST Manifesto.Taşıyıcı ve acentesi tarafından hazırlanan detayların listesini gösteren belgedir.Gemideki toplam kargonun özet detaylarıdır.Genellikle gümrük amaçlı kullanılır.

MARINE INSURANCE Deniz sigortası.Deniz riski sonucunda ortaya çıkabilecek kayıpları kapsamak üzere yapılan akdi bir sigorta türüdür.Tekne,P&I,Kargo"Hamule" vb.türleri vardır.

MARITIME Denizde ya da limanda denizcilik mahkemesinin yetkisi ile yapılan denizcilik veya ticaret işi.

MARKING Kargo paketlerinin üzerine tanınmayı kolaylaştırmak için yerleştirilen numara,belge veya diğer sembollerdir.Mark olarak da bilinir.

MARLINESPIKE İşaretlenmiş metal çubuk.Kıyı halatının bağlanması için kullanılır.

MASTER INBOND Amerikan Gümrüğünün,EDI BILGE sistemi olan AMS altında uyguladığı ve yabancı kargoların Amerika'da elektronik raporlamasına olanak sağlayan program.

MATE'S RECEIPT (Eskiden) Kargonun ikinci kaptan tarafından imza karşılığında alındığını gösteren makbuz.Makbuza sahip olan konşimentoya ve değiştirme hakkına sahiptir.

MBM 1000 board feet.1 MBM 2,265 cm.ye eşittir.

MCFS "Master Container Freight Station" için kısaltma.Ana konteyner kargo istasyonunun kısaltmasıdır.Bkz.CFS. MEASUREMENT CARGO Temel hacim ölçülerinden hesaplanarak ücretlendirilen kargo.

MEASUREMENT TON 400 feet3 eşitliğinde hacim birimi.

MECHANICALLY VENTILATED CONTAINER Havalandırmalı konteyner.

MOMERANDUM BILL OF LADING Şehir içi konşimento.Konşimento sureti.

METER Metre.Yaklaşık 39,37 inç ve 100 cm. karşılık gelen uzunluk birimi.

METRIC TONE 2,204.6 pound veya 1000 kg. eşiti ağırlık birimi.

MICROBRIDGE Kargonun çıkış noktasından yüklenip,nihai olarak boşaltıldığı yere kadar deniz taşımacısı tarafından sağlanan taşımadır.Bu esnada kargo ve navlun taşıyıcının sorumluluğundadır.

MILE Mil.Kara mili yaklaşık 1609 m.,bir deniz mili ise yaklaşık 1852 m.dir.

MINI LANDBRIDGE Konteynerin deniz yolu ile taşındıktan sonra demiryolu veya kamyon ile önceki limana sevk edildiği kombine taşımacılık sistemi.

MINIMUM BILL OF LADING Konşimento maddelerinden biri.En düşük fiyatın taşıyıcı tarafından uygulanmasını belirtir.Bu fiyatlandırma her ton için güncel fiyat ve kesin miktarda olabilir.

MINIMUM CHARGE Malın taşınması için değer biçilen en düşük ücret.

MIXED CONTAINER LOAD Değişik eşyaların konteynere tek yükleme içinde yüklenmesi.

MLB "Mini Landbridge" için kısaltma.İlgili maddeye bakınız. WODIFIED ATMOSPHERE Gaz karışımlarının konteyner içinde normal atmosfer basıncına değiştirilmesi.

MT "Metric Ton" için kısaltma.100 kg'ye eşit ağırlık birimi.

MULTIMODAL Kombine sistem.Konteynerin deniz yolu ile taşındıktan sonra demiryolu veya kamyon ile önceki limana sevk edilmesi.

MULTITANK CONTAINER İki ya da daha fazla likit tank ihtiva eden konteyner.

N N.C.I.T.D. "Natıonal Committee on International Trade Documentation" için kısaltma.ABD Uluslar arası Ticaret Belgelendirilmesi Ulusal Komitesi.

N.M.F.C. "Natıonal Motor Freight Classification" için kısaltma.ABD'de Ulusal Kara Kargo Sınıflandırması.

N.P.C.F.B. "North Pacıfıc Coast Freight Bureau" için kısaltma.ABD Kuzey Pasifik Kıyısı Kargo Ofisi.

NAUTICAL MILE Deniz mili.Yaklaşık 1852 metrelik deniz mesafe birimi.

NEC "Not Elsewhere Classified" için kısaltma."Başka yerde sınıflandırılmış" anlamında konşimento terimi.

NEGETIOABLE INSTRUMENTS Çek,senet,bono veya konşimento gibi ciro edilebilir belgeler.

NES "Not Elsewhere Specified" için kısaltma."Başka yerde belirtilmemiş" anlamında konşimento terimi.

NESTED Yer ve hacimden tasarruf sağlayan,bir malın diğeri içinde tamamen gömüleceği şekilde paketleme.

NET TARE WEIGHT Net dara ağırlığı.Taşıma birimlerinin kendi ağırlığı.

NET TONNAGE (NT) Net tonaj.Geminin sertifikasında yazan net ağırlığıdır.Bazı liman masrafları bu ağırlık üzerinden hesap edilir.

NET WEIGHT Net ağırlık.Herhangi bir paketleme olmadan malın özgül ağırlığıdır.

NEUTRAL BODY Üyelerinin deniz konferansı kararlarına uyarak kendine özgü politika ile vergi ihlallerini inceleyen ve taşıyıcı belgelerini kontrole almak için kurulan örgüt.İhlaller üyelere rapor edilir ve önemli cezalar verilir.

NO-SHOW Kargonun rezervasyonu yapıldığı halde denize açılmadan vaktinde yetişememesi ve bu yüzden yüklenmemesi.

NOI "Not Otherwise Indexed" için kısaltma."Endekste gösterilmemiş" anlamında konşimento terimi.

NOIBN "Not Otherwise Indexed By Name" için kısaltma."Aksi belirtilmedikçe isim tarafından gösterilmemiş" anlamında konşimento terimi.

NON-DUMPING CERTIFICATE Bazı ülkeler tarafından gemi ve diğer ürünlerin ucuza satılmasını önlemek için istenilen belge.

NON-VESSEL OPERATING COMMON CARRIER (NVOCC) Başkasının gemisini kullanan ve kendi namına konşimento düzenleyen;deniz taşıyıcısından yer alıp bunları ihracatçılara satan konsolidatör firmalar,taşıma işleri komisyoncuları.

NVOCC konşimento düzenler,tarif yayınlar ve hatta fiziki taşımayı gerçekleştirmeden taşıma işlerini organize ederler."Non-Vehicle Operation Common Carrier" olarak da geçmektedir.

NOR "Notice of Readiness" için kısaltma.Hazırlık mektubu.Geminin yüklenmeye hazır olduğuna dair bildiri.

NOS "Not Otherwise Specified" için kısaltma."Başka türlü belirtilmemiş" anlamında konşimento terimi.

NOSE Burun.Vagon veya konteynerin ön kısmı.

O O.E.C.D. "Organization of Economic Cooperation and Development" için kısaltma.Merkezi Paris'te olan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü".Dünyanın en büyük gayri safi milli hasılaya sahip ülkelerinin oluşturduğu örgüt. O.P.I.C. "Overseas Private Investment Corporation" için kısaltma.ABD'de Denizaşırı Özel Yatırım Örgütü.

OCEAN BILL OF LADING (OCEAN B/L) Deniz konşimentosu.İhracatçı ile taşıyıcı arasında taşıma sözleşmesidir.Taşıyıcının malzemeyi aldığının kanıtıdır.Ciro edilebilir türden ise kargo seyir halindeyken konşimento satılabilir,alınabilir veya takas edilebilir.

ODS "Operating Differential Subsidy " için kısaltma. ABD hükümeti tarafından taşıma firmalarına verilen nakit teşvike verilen ad.

ON BOARD Konşimento üzerinde kargonun gemiye yüklendiğini gösteren ifade.Akreditif şartları gerektiğinde konşimentoda belirtilir.

ON DECK Gemide konşimento üzerinde kargonun açık güverteye yüklendiğini gösteren ifade.

OPEN ACCOUNT Açık hesap.Malın yabancı alıcıya ödeme garantisi olmaksızın yüklendiğini gösteren ticari anlaşma.

OPEN INSURANCE POLICY Açık sigorta poliçesi.Deniz Taşımacılığında bir ihracatçının belirli bir vadede yapacağı taşımaların tümünü kapsayan sigorta.

OPEN TOP CONTAINER Yükleme ve boşaltmanın üstten yapılabildiği,üzeri sökülebilir tavan kapağı olan veya branda ile kaplı konteyner tipi.

OPERATING RATIO Taşıyıcının net satışı ile masraflarının karşılaştırılması.Operasyon verimliliğini ölçmede başvurulur.

OPTIMUM CUBE Konteyner yüklemesinde erişilen en yüksek hacim.

ORDER-NOTIFY (O/N) Malın gümrükten çekilmeden önce teslimini ifade eden konşimento terimi.Genellikle akreditifli mallar için geçerlidir.

ORFS "Origin Rail Freight Station" için kısaltma.Kargo treni çıkış istasyonu kısaltması.Malın çıkış tren istasyonu. ORIGIN Malın taşınmaya başladığı çıkış yeri.

ORIGINAL BILL OF LADING (OBL) Orijinal konşimento.Taşıyıcı sözleşmesinin tamamlanması için istenilen imzalı evrak.Konşimentoyu düzenleyen taşıyıcı evrak üzerine "original" ifadesi koymalıdır.

OS&D "Over,Short or Damaged" için kısaltma.Yükleme esnasında malın,"fazla,eksi veya hasarlı" bulunması halinde konşimento üzerine konan ifade.

OUT GATE Konteynerin tren veya gemi limanından ayrılışındaki işlemler.

OVERCHARGE Basılı tarifenin üzerinden ücretlendirme. OVERHEIGHT CARGO 8 feet'den daha yüksek olan,dolayısıyla standart konteynere yüklenemeyen kargo.

OWNERCODE (SCAC) "Standart Carrier Abbreviation Code" için kısaltma.Bireysel adi taşıyıcıyı tanımlar.

P P&I "Protection and Indemnity" için kısaltma.P&I sigortası,ortaya çıkacak yük ve çevre hasarlarının miktarının reasürans şirketleri tarafından karşılanamayacak kadar büyük miktarlarda olabildiği için gemi sahibi firmaların bir araya gelerek kurdukları sigorta klüpleridir.Küçük hacimli yerel taşımalar haricinde tüm uluslararası deniz taşımalarında gemini P&I sigortası sahibi olması şartı bulunur.

PACKING LIST Taşınan mal kalemlerinin tek tek birim/adet ve işaretlerinin belirtildiği ancak değerlerinin yer almadığı liste.

PADAG "Please Authorize Delivery Against Guarantee" için kısaltma."Lütfen garanti karşılığında mal teslimini sağlayınız".Alıcının elinde orijinal konşimentonun bulunmaması halinde ilgili acenteye talimat vermesi için kullanılır.

PAIRED PORTS ABD'de uygulanan bir gümrük programı.Belirlenmiş olan iki gümrük kapısından herhangi birine giriş evrakları olmadan kargo kabulü yapılabilmesini sağlayan elektronik sistem.

PAPER RAMP İki noktayı eşitlemekte kullanılan demiryolu rampası.

PAPER RATE Herhangi bir yüke uygulanmadığı için kağıt üzerinde kalmış taşıma ücreti.

PARCEL RECEIPT Bir taşıyıcının,tamamen kurallara ve yasalara uygun olarak,minimum konşimento fiyatının altında bir ücretle küçük paketleri taşıması halinde yük sahibine konşimento yerine verdiği evraka verilen ad.

PARTIAL CONTAINERSHIP Kısmi konteyner gemisi.Hem kalıcı konteyner hücreleri hem de parsiyel yük için bölmeleri olan gemi.

PARTIAL SHIPMENTS Parsiyel yükleme.

PARTICULAR AVERAGE Sigorta ile ilgili bir terim.Prim hesaplamasında kullanılır. PAYEE Belirli bir kıymetli evrakta adına ödeme yapılacak kişi,alacaklı.Akreditifte alacaklı çek/senet sahibi ya da bankası olabilir.

PER DIEM Günlük bazda sabitlenmiş bir ücret için Latince kökenli terim.

PERILS OF THE SEA Denizyolu taşımacılığında taşıyıcının yasal sorumluluğunun olmadığı riskler.

PHYTOSANITARY INSPECTION CERTIFICATE Bitki Sağlık Sertifikası.Başka bir ülkeye ihraç edilecek bir ürün için ve bu ülkenin talebi üzerine verilen ve tarım ürününün sağlık açısından zararlı olmadığını herhangi bir hastalık taşımadığını gösterir belge.

PICKUP Bir yüklemeye konu olan kargonun yükleyicinin fabrika veya deposundan kamyon ile teslim alınması.

PIER İskele,rıhtım.

PIER TO PIER Rıhtımdan rıhtıma taşıma.

PIGGY PACKER Konteynerleri demiryolu vagonlarına indirmeye/bindirmeye yarayan mobil vinç.

PIGGYBACK Kamyonun içinde yüküyle birlikte demiryoluyla taşınmasına verilen ad."Rail Pigs" de denir.

PLACE OF DELIVERY Teslim yeri. POD "Port of Discharge" veya "Port of Destination" için kısaltma.Boşaltma Limanı.

POINT OF ORIGIN Çıkış (orijin) yeri.Kargonun yükleyiciden teslim alındığı nokta. POL 1."Port of Loading" için kısaltma.Yükleme limanı. 2."Petroleum Oil and Lubrications" için kısaltma.Petrol ve diğer sıvı yakıtlar.

POMERENCE ACT ABD'de bir konşimentonun düzenlenebileceği durumları gösteren kanun.

PORT OF DISCHARGE (BILL OF LADING) Konşimentoda "Boşaltma Limanı" olarak gösterilen yer.

PORT OF ENTRY Kargonun boşaltıldığı ve ithalatçı ülkeye giriş yaptığı gümrük noktası.

PORT OF EXIT Kargonun yüklendiği ve ülkeden çıkış yaptığı gümrük noktası.

PRATIQUE CERTIFICATE İlgili ülkenin sağlık bakanlığı yetkilileri veya bakanlık tarafından bir geminin üzerindeki geçici karantinayı kaldırmak üzere verilen evrak.Gemicilik jargonunda "pratika" diye geçer.

PRE COOLING Narenciye ve benzeri bozulabilir yükler için uygulanan ve kargonun ani ısı değişimlerinden dolayı bozulmasını engelleyen önceden soğutma yöntemi.

PREPAID (Ppd.) Yükleyicinin taşıyıcının konşimentoyu serbest bırakmadan önce yaptığı ön ödemeler.

PRO FORMA INVOICE Proforma fatura.Bir tedarikçi tarafından alıcıya gönderilen tüm satış şartları,yüklenecek malın cinsi,miktarı ve değeri belirtilen fatura.

PRO RATE "Orantılı" anlamına gelen Latince bir terim.Özellikle gemicilikte astarya ve sürastarya hesaplarında müsaade edilen gün süresi aşıldığı ve önce tamamlandığı taktirde fark süre hesabında tam gün değil,geçen saat ve dakika oranı ile hesaplanacağını ifade eder.

PROJECT RATE Bir projeye ait çeşitli malların taşınması için bir seferde verilen fiyat.Genellikle inşaat projeleri için kullanılır.

PUBLISHING AGENT Ulaşım hatları tarafından,tarife ve fiyatları veya düzenleme ve kuralları yayımlama için yetki verilen kişi ya da kuruluş.

Q QUARANTINE Karantina.Halkın sağlığını korumak amacıyla giriş çıkışı izne bağlanan alan.Bir gemi sağlık nedenleriyle karantinaya alınabilir ve belirli bir bölgeden demir alması engellenir.Karantinaya alınan gemi üzerine büyük "Q" harfi bulunan bir bayrak çekilir.

QUOTA Kota.Belirli bir süre için ithal edilebilir mal miktarı.

QUOTATION Kotasyon.Bir malın belirli koşullarda ve belirli fiyatta satma önerisi.

R RAG TOP Üstü muşamba kaplı açık konteyner.

RAIL DIVISION Demiryollarına denizyolu taşıyıcısı tarafından ödenen taşıma ücreti.

RAIL GROUNDING Konteynerin trenden tahliyesi.

RAMP Demiryolu rampası.Konteynerin yüklenip boşaltıldığı demiryolu terminali.Eskiden bu işlem vagonların yanaştığı demiryolu rampasında gerçekleştiği için bu isimle anılıyor.Bu işlem günümüzde vinç ve diğer kaldırma/boşaltma araçlarıyla gerçekleştiriyor.

RAMP YO DOOR Rampadan müşterinin istediği adrese taşıma.

RAMP TO RAMP Bir demiryolu terminalinden diğerine taşıma.

RATE BASIS Fiyatlandırma esnasında,formüllerin dahilindeki faktörler bütünü.

REASONABLENESS Taşıma ücretinde makul olması prensibi.Milletlerarası Ticaret Odası ve hukuki mevzuata göre taşıma ücreti taşıyıcıya trafik ve taşıma maliyetinin karşılayacak ve taşıyıcıya makul bir kar bırakacak seviyede olmalıdır.

REBATE Fiyatların tarifelerin altında haksız rekabet yaratacak seviyeye indirilmesi.

RECONSIGNEMENT Mallar transit haldeyken konşimento üzerindeki alıcı veya varış limanını değiştirmek.Bkz.DIVERSION RECOUSE Garantörlerden borç ya da fatura için hak talep etme.

READ LABEL Alev alabilecek tehlikeli maddelerin üzerine yapıştırılması gereken kırmızı etiket.

REFFER Soğutucu konteyner.

RELATED POINTS Bir grup nokta için fiyatları aynı ya da gruba bağlı olan noktalar.

RELAY Sahibi aynı olan taşıma araçları arasında konteyner nakli.

REMITTANCE Para havalesi.

RESTRICTED ARTICLES Sınıflandırılmış,belli koşullar sağlanınca taşınabilir maddeler.

REVENUE TON (RT) Bir ton taşıma başına elde edilen gelir.

REVERSE IPI ABD'nin iç kısımlarında bir yere taşınacak konteynerin doğu limanlarına bırakılması.

RFQ "Request for quatation" için kısaltma.Aktarma talebi.

RO/RO "Roll on/Roll of Vessels"için kısaltma.Ro/Ro taşıması.Tekerlekli araçların vinç olmadan gemiye binebildiği taşıma şekli.

ROLL Kargo için bir sonraki gemide yeniden rezervasyon yapma. ROLLING Geminin alabandadan alabandaya hareketi.

ROLL-ON/ROLL-OF VESSELS Bkz.RO/RO.

RUNNING GEAR Konteyneri taşımak için kullanılan tamamlayıcı alet.

RVNX "Released Value Not Exceeding" için kısaltma.Taşınan mal bedelinin sınırlandırılması.

S SANCTION Yaptırım.Bir hükümet tarafından başka bir ülkeye karşı yapılan bir ambargo

SCAC CODE Bkz."Owner Code".

SEA WAYBILL Deniz konşimentosu.Genellikle şirketin kendi için yaptığı taşımalarda kullandığı malın gemi bordasına yüklendiğini gösterir belge.

SEA-BEE VESSEL Asansörlü veya kaldıraçlı gemi.Arka bölümünde su altında kalabilir ağır iş yüklü hidrolik kaldıraç veya asansör kurulmuş açık deniz gemileri."See Bee" mavnaları LASH mavnalarından daha büyüktür."Sea-Bee" sistemleri çok uzun süre kullanılmaz. SEA PROTEST Bkz.Captain Protest.

SEAWORTHINESS Sefer uygunluğu,denize elverişlilik.Kullanılış maksadına göre bir geminin uygunluğu geminin her yönden öngörülen sefer için uygun olması.

SED "Shipper's Export Declaration" için kısaltma.ABD Ticaret Bakanlığı'nın düzenlediği taşıtıcı İhracat deklarasyonu.

SERVICE 1-Hizmet,servis. 2-Belirli bir yolculuk yapan ve belirli bir Pazar hizmeti veren gemi filosu.

SERVICE CONTRACT Hizmet sözleşmesi.Taşıtıcı/gönderici ile taşıyıcı arasında yapılan sözleşme.Bu sözleşmede satıcı belirli bir süre için taşıyıcıya kargo sağlamayı ya da navlun ödemeyi taahhüt ederken,taşıyıcı ise belirli tarife karşılığı göndericiye belirli servis kalitesi,yük yeri ve seyir süresi garantisi vb. güvenceler sunar.Sözleşmede ayrıca tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde başvurulacak yaptırımlar da yer alır.

SHEX "Sunday and Holidays Excluded" için kısaltma.Pazar ve tatil günleri hariç.

SHINC "Sunday and Holidays Included" için kısaltma.Pazar ve tatil günleri dahil.

SHIP CHANDLER Gemi malzemecisi.Gemiler için teçhizat ve araç gereç satan kişi ya da şirket. SHIP DEMURRAGE Gemi ardiye ücreti.Demuraj/İstarya ücreti.Bir yük geminin geciktiği için taahhüt edilen bir sürenin aşılmasıyla ödenilen bedel. SHIPMENT Yük.Br göndericinin bir alıcıya bir seferde gönderdiği,konşimento üzerinde belirtilen kargonun tamamı.

SHIPPER Taşıtıcı/gönderici/konsinye.Taşınan malın sahibi veya acentesi.

SHIPPERS ASSOCIATION Taşıyıcılar birliği veya taşımacılık derneği.Taşıyıcıların menfaatlerini temsil eden kar gütmeyen birlik.

SHIPPERS INSTRUCTIONS Taşıtıcı talimatları.Taşıtıcısının veya acentesinin taşıyıcıya gönderdiği malın taşınması,teslimi,konşimento biçimi vb. konulardaki talimatlar.

SHIPPER'S LETTER OF INSTRUCTION FOR ISSUING AN AIR WAYBIL Taşıyıcı veya freight forwarder acentesinin taşıtıcı namına hava konşimentosu düzenleyebilmesi ve imzalaması için yetki istediği evrak.

SHIPPER'S LOAD&COUNT (SL&C) Taşıtıcı Yüklemesi ve Sayımı.Taşıtıcı tarafından yüklenen ve onaylanan ve taşıyıcılar tarafından kontrol ve tasdik edilmemiş sevkıyat.Yükleme ve adet sayım bilgileri mal sahibinin sorumluluğundadır.

SHIPPING ORDER Taşıyıcı talimatı.Taşıyıcının taşıyıcıya malın gönderilmesine ilişkin emri.Genellikle konşimentonun üçüncü nüshasıdır.

SHIP'S BELL Kampana.Gemide zaman ölçer.Bir çan sesi her bir yarım saat içindir.12:30'da bir çan,1:00 de iki,1:30'da üç çan ve böylece 4:00 kadar sekiz çan çalar.4:30'da çerim bir çanla yeniden başlar.

SHORE Destek payandası.Batmayı veya eğilmeyi önlemek için bir şeyin karşısına veya altına bir direk veya destek yerleştirmek.

SHORT TON 2000 pound veya 2000 libre.Amerikan tonu olarak da bilinir.

SHIP'S MANIFEST Gemi özet beyanı/Manifestosu.Belirli bir seferdeki yüklerin detaylarının yer aldığı liste.

SHRINK WRAP Koruyucu ambalaj.Birkaç ünite etrafında bir zarf içinde ısı işleminden geçirilmiş ve sıkıştırılmış polietilen veya benzer malzeme.Palet üzerindeki yükleri korur.

SIDE LOADER Yanal yükleyici.Konteyneri kaldırmak için bir köşesinden kaldırma aparatı yerleştirilmiş bir kaldırma tamponudur.

SIDE DOOR CONTAINER Yanal kapalı konteyner.Bir arka kapı ve minimum bir kenar kapıyla donatılmış bir konteyner.

SIGHT DRAFT Muhatabın/alıcının başvurusuyla ödenebilen çek,senet gibi kıymetli evrak.

SKIDS Kızak,kalastra.Kutuların altına yerleştirilen veya paketleri daha yükseğe kaldırmak için forkliftlerin veya diğer kaldırma ekipmanlarının kolayca erişmelerini sağlamak için yapılmış takozlar,seri paralel kızaklar.

SLEEPERS Demiryolunda taşınan içeriği raporlarda yer almamış yüklü konteyner.

SPINE CAR Özel konteyner elleçleme aracı,staker.Mafsallı 5 platformlu otoray taşıt."Stack car"ın kullanılmasının yükseklik ve ağırlık limitinin sınırlandığı yerlerde kullanılır. SPOTTING Konteynerin yüklenip boşaltılacağı yere yerleştirilmesi.

STABILITY 1-İstikrar. 2-Bir gemiyi alabora olduğunda yükseğe kaldıran veya yukarıya döndüren kuvvet.En alt kaldırma ağırlığı stabiliteyi artırır.Bir gemi yüksek stabilitede serttir,düşük stabilitede yumuşaktır.

STACK CAR Konteyner elleçleme aracı,staker.Mafsallı,5 platformlu,konteynerlere çift destek sağlayan otoray taşıtıdır.

STACKTRAIN Raylı konteyner elleçleme aracı,staker.

STANDART INDUSTRIAL CLASSIFICATION Amerikan hükümeti tarafından kullanılan ürünlerin ve hizmetlerin açıklandığı bir standart sayısal koddur.

STANDART INDUSTRIAL TRADE CLASSIFICATION Birleşmiş Milletler tarafından uluslar arası ticarette kullanılan malların sınıflandırılması için geliştirilen bir standart sayısal kod.

STARBOARD Gemide sancak tarafı. STATUE OF LIMITATION Zaman aşım süresi.(Bir taşıma sözleşmesi hakkında) İddialar için mahkemeye başvurma hakkının dolduğu süre.

STC "Said to Contain" için kısaltma.Ambalaj için kısaltma.Ambalaj içinde gönderici tarafından bulunduğu beyan edilen mal için taşıyıcı tarafından konşimentoya konulan not.

STCC "Standart Transportation Commodity Code" için kısaltma.Mal cinsine göre "Standart Nakliye Kodu."

STEAMSHIP CONFERENCE Gemi Operatörleri Konferansı.Gemi işletmecilerinin taşıma tarifelerini oluşturmak için oluşturdukları kartel.

STEAMSHIP GUARANTEE Gemi teminatı.Bir banka vasıtasıyla taşıyıcılara çıkartılan bir tazminat;herhangi bir kayba karşı veya alınan bir partide malların kurtarılmasından kaynaklanan zararların artmasına karşı taşıyıcılar korur.

STERN Geminin arkası.Başın karşıtı.

STEVEDORE Limanlarda yükleme boşaltma işlemlerini yürüten özel firmalar ve onun işçileri.

STORE-DOOR PICK-UP DELIVERY Depodan son kullanıcıya hızlı teslim.Taşıyıcının göndericiden malı teslim alıp nihai tüketim noktasına tüm taşıma hizmetlerini sunması.

STRAIGHT BILL OF LADING Nama yazılı konşimento.Ciro edilemeyen konşimentolara verilen ad.Emre yazılı olan doğrudan konsiye/adına çıkarılan ve böylece başka taraflarca kullanılmayan konşimento.Üzerine "Non-Negociable" (ciro edilemez) kaşesi veya yazısı konulabilir.

STRADDLE CARRIER Konteyner taşıma,yükleme ve boşaltmalarda kullanılan tekerlekli büyük kamyon.

STRIPPING Konteynerden yük boşaltmak.Bkz.Devanning

STUFFING Konteyneri yüklemek. STW "Said to Weight"için kısaltma.Taşıtıcının ağırlık beyanını kontrol etmeyen taşıyıcı tarafından konşimentoya konulan not.

SUBROGATE Birinin yerine geçme,diğerinin yerine koymak anlamında sigorta deyimi.Örneğin,deniz sigortasında tazminatı ödeyen sigortacının parayı ödeyen sigortacının haklarını kazanması.

SUFFERANCE WHARF Gümrük iskelesi.Gümrüğe tabi malların çıkarıldığı yer.Müşteri yetkisi ve iştiraklanmış bir iskeledir.Gümrük yetkililerinin hazır bulunduğu ve gümrük yetkililerince onaylanan iskele.

SUPPLY CHAIN Tedarik zinciri.Hammadde tedarikinden,imalat ve üretime oradan nihai tüketime kadar tüm aktiviteleri kapsayan lojistik yönetimi sistemi."Just in Time" (tam zamanında) bir tedarik zinciri yönetimi örneğidir.

SURCHARGE Tarifenin üzerinde veya ekstra ödemeler.

SURTAX Ek vergi.

T T&E "Tranportation and Exportation" için kısaltma.Taşımacılık ve ihracat.Malın liman girişinden çıkışına kadar olan kargo hareketlerini kontrol eden gümrük formu.

TAIL Kuyruk.Konteynerin veya römorkun arka tarafı.Burun ya da ön tarafın zıt tarafı.

TANKERS Tanker.Ham petrol ve petrol ürünleri;kimyasal,sıvılaştırılmış gaz (LNG,LPG,şarap,pekmez ve benzer ürün tankerleri gibi,sıvı kargo taşımak için tanklarla donatılmış gemilerdir.

TARE WEIGHT Dara ağırlığı.Vagon veya konteyner taşımacılığında,vagonun veya konteynerin boş ağırlığı.

TARIFF Tarife.Taşımacı şirketlerin uyguladıkları fiyat teklifleri,kurallar.

TBN "To Be Nominated" için kısaltma.Henüz geminin veya diğer taşıma aracının isminin ya da kodunun bilinmediği zaman konşimentoya konulan not.

TELEX Teleks.İletilerin diğer şirketlere ulaştırılması için kullanılır.Faks veya internet bu sistemin çoğu yerde yerini almıştır.Ancak uluslar arası ticarette halen mahkemede tek geçerli yazılı haberleşme yöntemidir.

TEMPERATURE RECORDER Isı kayıt cihazı.Kargo yoldayken konteynerdeki ısıyı kaydeden cihaz.

TENDER Fiyat teklifi.Eşya taşımacılığı,araç parkı veya konteyner yükleme boşaltma için fiyat teklifi.

TENOR Çekte öngörülen ödemedeki tarih ve vade.

TERMINAL Gemi,tren,kamyon veya uçağa yüklenecek konteynerlerin hazırlanması veya bu araçlardan indirilecek konteynerin derhal istiflenmesi için tahsis edilmiş alan.

TERMINAL CHARGE Terminal ücreti.Taşıyıcıların terminal alanlarındaki hizmetler için uygulanan fiyat.

TERMS OF SALE Satış terimleri.Milletlerarası Ticaret Odası'nın en son 2000 yılında belirlediği taşımada alıcı ve satıcının sorumlulukların belirten kargo satış terimleri.Bunlar EXW,FCA,FAS,CFR,CIF,CPKT,CIP,DAF,DES,DEA,DDU ve DDF'dir. TEU "Twenty Foot Equivalent Unit" için kısaltma.20 Feet'lik konteyner.

TROUGH RATE Tek fiyat.Çıkış noktasından nihai varış noktasına kadar ki toplam fiyat. TROUGHPUT CHARGE Konteyner indirme/bindirme ücreti.Konteynerin,konteyner alanına veya gemiye taşınmasındaki ücretlendirme.

TIME CHARTER Kontrat süresi.Gemi sahibi ve kiracı arasındaki kira kontratı.Kira kontratının süresi yıllara göre ya da yapılan gemi yolculuğuna göre olabilir.

TIME DRAFT Çek vadesi.Vadesi gelmiş çek ya da belirlenmiş süreyi aşmış zaman.

TIR "Transport International par la Route" için kısaltma.Uluslararası Karayolu Taşımacılık Anlaşması.Amerika ve Avrupa hükümetleri arasında yapılan uluslar arası karayolu taşımacılığı anlaşması.Mühürlenmiş konteynerlerin TIR karneleri göstererek milli sınırları geçmesini sağlar. TL "Trailer Load" için kısaltma.Dolu kamyon yükü.

TOFC "Trailer on Flat Car" için kısaltma.Bindirmeli taşıma.Açık yük vagonu üzerinde römork şeklinde taşıma."Piggyback" olarak da bilinir.

TON_MILE Mil başına taşınan yükün ton ağırlığı.Taşımacılıkta gelir ve giderleri karşılaştırmada kullanılır.1 ton yükün 1 mil taşınmasındaki getiri.

TONNAGE Tonaj.100 feet3 ölçüsündeki hacim birimi.

TOP AIR DELIVERY Konteynerdeki hava sirkülasyonu tipi.Hava sirkülasyon ünitesinde,havanın konteynerdeki en dip kısma kadar,evaparator aracılığıyla filtre edilerek oluklardan konteynerin en üst kısmına kadar ulaştırılmasıdır.Bu tarz akım özel yöntemler içerir.

TOWAGE Yedek gemi tarifesi.Yedeğe çekilen gemilere uygulanan ücret tarifesi.

TRACTOR Çekici,traktör.Bir ya da birden çok römorku çeken karayolu aracı.

TRADE ACCEPTANCE Ödeme vadesi kabulü.Alıcı tarafından kabul edilen ödeme zaman veya gün vadesi.

TRAFFIC Trafik.Nakil hattı üzerinde taşınan insanlar veya mallar.

TRAMP LINE Düzensiz hat.Deniz taşıma şirketleri,gemilerini düzgün ve periyodik rotalarda kullanmaz.Nerede yüklenecek kargo varsa gemilerinin oraya yönlendirir.

TRANSPORT Taşıma,nakliyat.Yükün bir yerden bir yere nakli.

TRANSPORTATION & EXIT (T&E) Yabancı malların taşınması için bir limana ulaşması ve aynı ülke üzerinde başka bir limana gümrük vergisi ödemeden ihracı.

TRANSSHIP Aktarma.Malların bir nakil hattından diğer bir hatta transfer edilmesi veya bir gemiden diğer bir gemiye nakledilmesi.

TRANSSHIPMENT PORT Aktarma limanı.Yükün bir taşıyıcıdan başka bir taşıyıcıya aktarıldığı yer.

TRUST RECEIPT Bankanın himayesi altındaki malların alıcıya devretmesi,kendi himayesinden çıkarması.

TURNAROUND Bekleme süresi.Deniz ulaşımında,geminin limana ulaşması ve ayrılması arasındaki zaman.

TWIST-LOCK Kilit.Konteynerleri güvenli bir şasi üzerine oturtmak için kullanılan dört adet kıvrılabilen süngü şeklindeki aparat.

TWO-WAY PALLET Çift yönlü palet.Çatallı forkliftlerin sadece iki yanından kavrayabileceği şekilde dizayn edilmiş palet.

U U.S.CONSULAR INVOICE ABD Konsolosluk belgesi.Amerika'ya ithal edilmiş mallara gereken konsoloslukla ilgili belge.

UCP "Unıform Customs and Practice for Dokumentary Credits" için kısaltma.Milletlerarası Ticaret Odası tarafından yayınlanan,uluslar arası ticaret için en sık kullanılan ödeme standardı.Akreditif ödemeleri gibi,taşımacılık ve bankacılık alanındaki yeni değişimleri güncelleyen yayın.

UFC "Uniform Freight Classifications" için kısaltma.Taşımacılık standartları.

ULLAGE Aleç.Konteynerin tam dolu olmadığında mevcut olan boş yer.Boş alan,içi sıvı dolu olan varil veya tanklarla doldurulamayacak alan.

UNCLAIMED FREIGHT Alıcısı tarafından istenmeyen,soruşturulmayan veya teslim alınmayan yük.

UNDERCHARGE Gerçek tutarından daha az ücretlendirmek.

UNIT LOAD Birim yük.Paletlere,sandıklara yüklenen,taşınmaya hazır paketler,yükler.

UNIT TRAIN Gidileceği yönü belirlenmiş ya da rotada yapılan değişikliklerde kullanılmak üzere belirlenmiş yaklaşık 100 adet vagon.

UNITZATION Konsolidasyon.Palet gibi,birden fazla yükü toparlayıp tek parça haline getirmek.

UNLOADING Boşaltmak.Gemideki malları indirmek.

V VALIDATED EXPORT LICENCE ABD'de "İhracat İzin Belgesi".

VALIDATION Konşimentoyu onaylamak.Konşimentonun doğruluğunu kanıtlamak,belgelemek.

VANNING Malın konteynere istiflenmesi.

VARIABLE COST Değişken maliyetler.Fiyatların kısa zaman içinde yapılan faaliyetlere göre değişmesi.Örneğin kargoyu ülke sınırları içinde tren veya kamyonla ulaştırmayı içeren fiyatlar,bazı limanlardaki yapılan işler ve kısa süre için kiralanan teçhizatların masraflarındaki değişiklikler.

VENTILATED MANIFEST Gemi manifestosu.Uluslararası taşıyıcı,geminin hem ayrıldığı hem de vardığı limanda mürettebatın ve içerdiği malların hakkında bilgi vermek zorundadır.Gemi gümrük beyannamesi konşimento numarası ile birlikte her yükleme ile ilgili çeşitli detaylar içerir.

VESSEL SUPPLIES FOR IMMEDIATE EXPORTATION Malların gemiye,uçağa v.b.tek bir limandan,merkezden yüklenmesini ihracatında aynı limandan veya merkezden yapılmasını sağlayan gemi. VIZ "İsmen" anlamında Latince bir kısaltma.Ürünleri gümrük vergilerinde açık bir şekilde belirtmekte kullanılır.

W WAR RISK (Sigortacılıkta) Savaş Riski.Herhangi bir savaş durumunda mallarda olabilecek kayıpların sigortalanması.

WAREHOUSE Depo.Yüklerin kabul edildiği,konsolidasyonun yapıldığı,sevk edildiği ve stoklandığı alan.

WAREHOUSE ENTRY Depo giriş belgesi.Depoya yerleştirilen ithal edilmiş malları tanımlamaya yarayan belge.Görevi,mallar depodayken değil,dağıtım için depodan çıkartıldığında ve tüketilmeye başlandığı zaman vergilerini toplamaktır.

WAREHOUSE WITHDRAWAL FOR TRANSPORTATION (WDT) Gümrük antreposundaki ticari malların,yerine yeni gelen başka malların bir limandan diğer bir limana taşınması. WAREHOUSE WITHDRAWAL FOR TRANSPORTATION EXPORTATION Gümrük antreposundaki malların,bir limandan ihracat için başka bir limana ABD üzerinden vergi ödemeden taşınması. WAREHOUSE WITHDRAWAL FOR TRANSPORTATION IMMADIATE EXPORTATION (WDEX) Gümrük antreposundaki malların,doğrudan vergi ödemeden ihraç edilmesinin sağlanması.

WAREHOUSING Depolama. WAYBILL (WB) Taşıma senedi,konşimento.Deniz taşımacılığında,taşımacılık hattı tarafından hazırlanan,harekete başlangıç noktasını,gidilecek yeri,rotayı,malı göndereni,alıcıyı,gemilerin tasvirini ve ulaştırma servisine uygulanan ücret miktarını gösteren bir belge.Bu belge beraber veya posta yoluyla acenteye gönderilir.

WEIGHT AND MESUREMENT Navlunun ağırlığına ve hacme göre hesaplanması. Ölçü tonu;40 feet3 yada 1 m3. Net ton ve eksik ton=2000 Ibs Grosston/longton=2,249 Ibs. Metrik ton, kilo ton=2204,3 Ibs. Metreküp=35,314 fit küp.

Y YARD Sınıflandırma, muayene ve depolama alanı.

YORK ANTWERP RULES OF 1974 1994'te son değişiklikleri yapılan,özellikle avaryaya konşimento veya C/P hükümlerine görene şekilde hesaplanacağına ilişkin kurallar bütünü.Tarafların anlaşması ile bu kurallar uygulamaya alınmış olup uluslar arası bir zorlayıcılığı yoktur.

Z ZULU TIME Greenwich'e saat ayarı.

ULUSLAR ARASI TİCARİ KISALTMALAR

A

 

Always Afloat

Daima yüzer halde

 

Ante diem/before date

Gününden önce/vadesi gelmiş

 

Advance Freight

Peşin avans navlun

 

After Hatch

Kıç ambar ağzı

 

Additional Premium

Ek prim

a/c

Account

Hesap, hesaba

A/C

Account current

Cari hesap

A/d

After date

Vadesinden sonra

A/S

Alongside

Bordada

A/S

Account sale

Satış hesabı

a/s

At sight

 

A/S

Account Sales/After sight

Satış hesabı/Görüldükten sonra

A/V

Ad valorem

Kıymet üzerinden

Acc

Accepted, acceptance

Kabul edilmiştir, kabul

ad/advt

Advocate

Avukat

 

Affidavit

Yeminli yazılı ifade

 

Afloat

Yüzer halde

AI

First class

 
 

Alternate

Yedek/Vekil

 

Amount

Miktar

 

Anno

Yılda

 

Anchorage

Demir yri

 

Arbitration/Arbitrator

Tahkim (arbitraj) Hakem

 

Article

İstatistik pozisyonu/Madde

 

Assessed

Tahakkuk etmiş

 

Assignment

Devir, temlik

 

Association

Dernek, birlik

 

Attorney

Vekil/Dava vekili

 

Attorney General

Başsavcı

awb

Airwarybill

(Hava) konşimento

 

B

 

Bill Book

Borç senedi defteri

 

Before Breaking Bulk

Yükü (dökme) boşaltmaya başlamadan önce

 

Bar Draught

Şığlıkta gerekli min.su çekimi

 

Bills discounted/Bank draft

İskonto edilmiş senet/Banka keşidesi

 

Both Dates Inclusive

Her iki tarih dahil

 

Both ends, at both load/discharge ports

 
 

Bill of Health/Bulkhead

Sağlık sertifikası/Dökme yük için gerekli düşey bölme

 

Buyer's option

Alıcı opsiyonu

 

Board of Trade

Ticaret Heyeti

 

By procuration (power of attorey)

Vekaleten imzaya yetkili

 

Berth terms

Yükleme ve boşaltma kuralları

B/C

Bills for collection

Tahsile verilen senetler

b/d

Brought down

Nakil yekün

B/E

Bill of Exchange

Poliçe, ciro ile devrolunan kıymetli evrak

B/G

Bonded goods

Gümrüğü ödenmemiş transit mal

B/N

Banknote

Banknot

B/P

Bills payable

Borç senedi

B/P

Bill payable

Ödenecek senetler

B/R

Bills receivable

Alacak senedi

B/S

Bill of Sale

Gemi mülkiyetini devreden vesika

B/S (b.s)

Bill of Sale/Balance Sheet

Satış faturası/Bilanço

 

Balance

Denge

 

Bond

Tahvil

 

Boards

Tahta, mukavva

 

Bankrupt

Müflis

 

Barrel

Varil

Bs/c

Bills of collection

Tahsil senetleri

 

C

c

Currency/Cents/Case

Para/Sent/Durum

C and D

Collection and Delivery

Senet tahsili ve teslim

 

Cash against Documents

Vesaik mukabili ödeme

 

Cash Credit

Para olarak verilen kredi

 

Cash beore delivery

Teslimden önce ödeme

 

Cash discount/Certificate of deposit

Kasa iskontusu/Teminat makbuzu

 

Cumulative dividend

Birikmiş temettü

 

Cost and Freight

Mal Bedeli ve NAvlu

 

Coast Guard

Sahil koruma

 

Cargo's proportion of General Average

Büyük avaryadan yükün hissesine düşen

 

Custom House

Gümrük Dairesi

 

Cost, Insurance, Freight

Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun

 

Cost insurance, Freight, Commission and Interest

Mal Bedeli, Sigorta, Navlun, Komisyon ve Faiz

 

Cash in advance

Peşin para

 

Carload Lot

Alıcının bulunduğu istasyona teslim

 

Cash on Delivery

Teslimat anında ödeme

 

Custom of the Port

Liman teamülü, usulü

 

Charterers Pay Dues

Vergi, rüsum gemi kiralayana ait

C/A

Capital account

Sermaye hesabı

c/f

Carried forward

Nakli yekün

C/H

Clearing House

Takas Dairesi

c/m

Certificate of manufacture

İmalat belgesi

C/N

Credit Note

Alacak dekontu

C/N

Credit Note

Kredi dekontu

C/O

Certificate of Origin Menşe Şahadetnamesi

Menşe Şahadetnamesi

c/o

Care of/Cash order

Aracılğı ile (eliyle) Peşin para ile sipariş

C/P

Charter Party

Gemi kira kontratı

cash b/I

Cash against bill of lading

Konşimento karşılığı peşin ödeme

 

Cashier

Kasiyer, veznedar

 

Conditional sale

Şartlı satış

 

Charges prepaid

Önceden ödenen masraflar

 

Cheque

Çek

 

Clean bill of lading

Temiz, eklentisiz konşumento

 

Collect/collection

Senet tahsili/tahsil etme

 

Cartage

Nakliye Ücreti

 

D

 

Despatch half Demurrage

Surastarya yarısı kadar dispeç

 

Deposit account

Mevduat hesabı

 

Documents against discretion of collecting bank

Tahsilatı yapan bankanın takdiri karşılğında vesaik

 

Delivery at Frontier

Hudutta teslim

 

Drawback

Gümrük resmi iadesi, reddi rüsum

 

Despatch Discharging only

Yalnız boşaltmada dispeç

 

Deposit pass-book

Mevduat cüzdanı

 

Days after sight

İbrazından sonraki günler

D/A

Documents against Acceptance

Kabul karşılğı vesaik

D/D

Demand Draft

Görüldüğünde ödenecek poliçe

D/D

Demand draft

İbrazında ödenecek poliçe

D/N

Debit Note

Borç Dekontu

D/N

Debit note

Borç dekontu

D/O

Delivery Order

Teslimat emri

D/P

Documents againts Palment

Ödeme karşılığı vesaik

D/P

Documents against payment

Vesaik mukbili ödeme

D/r

Deposit receipt

Teminat makbuz

D/y

Delivery

Teslimat

 

Debit

Borç zimmet

 

Declaration/Declared

Beyanname/deklare edilmiş

 

Defendant

Müdafi, savunucu

 

Depreciation

Amortisman

 

Draft

Poliçe/kambiyo senedi

dft/a.

Draft attached

Poliçe eklenmiş

dft/c

Clean draft

Belgesiz poliçe

 

Discount

İskonto, indirim

 

Distribute/Distributor

Dağıtma/Distiribütör

 

Dividend/Division

Temettü/Taksim

do

Ditto

Aynı, aynen

 

Drawer

Keşide eden

ds dft

Sight draft/Date draft

İbrazından ödenecek poliçe/vadeli poliçe

 

E

 

Errors and omissions excepted

Hata ve noksanlar hariç

 

Errors excepted

Hatalar hariç

 

Excess Profit Duty

Olağanüstü Kazanç Vergisi

 

Enclosure

Ekleri

 

Endorsed/endorsement

Ciro edilmiş/ciro

 

Exchange

Kambiyo/Döviz Kuru/Borsa

 

Ex dividend (um)

Kar hissesi olmadan, temettüsüz

 

Ex interest

Faiz hariç

 

Exlusive, excluding

Hariç, müstesna

 

F

 

Freight bill

Navlun senedi, faturası

 

Free In and Out, Stowed

 
 

Free In and Out, Stowed and Trimmed

 
 

Free of interest

Faizsiz

 

Floating (open) policy

Serbest (açık) poliçe

 

Freight ton

2240 (veya 2000) libre ağırlığında hacim birimi Navlun ton-1.016 kg.

 

Full Terms

Tüm komisyon veya indirimler navluna dahildir.

 

Free of Turn

Yanaşma yeri olsun, olmasın gemi varışından sonra astorya günleri sayılır.

 

Free Trade Wharf

Serbest Ticaret Limanı

 

Foreign exchange

Döviz

 

Freight forward

Navlun vadeli

 

Freight

Navlun

 

Freightcolleckt

Navlun tahsil edilecek

 

Freight prepaid

Navlun peşin ödenmiş

 

G

 

Good merchantable brand

İyi kalite

 

Gross Register Tonnage

Sicile kayıtlı gros ton

 

Gross

Brüt

 

Gross weight

Brüt ağırlık

Gtee

Guarantee

Garanti, teminat

 

Gurantee/Guaranteed

Garanti/garanti edilmiş

 

H

 

Head Office

Merkez (büro)

 

Horse Power

Beygir gücü

 

High Water Mark

Yüksek su çizgii

 

Hours

Saat

 

I

 

Invoice Book

Fatura defteri

 

I owe you

size borcum, borç senedi

I/c

In charge of

Görevli, nezaretçi olarak

I/F

Insufficient funds

Yetersiz karşılık, fon

I/F

Insufficient funds

Yetersiz karşılık

I/I

Indorsement irregular

Gayri muntazam ciro

 

Included, inclusive

Dahil edilmiş, dahil

 

Instant (present month)

cari ay

 

Irredeemable

İtfa edilemez

 

Irrevocable

Rücu edilemez (gayrikabilirücu)

 

J

 

Joint account

Müşterek hesap

 

L

 

Letter of advice

İhbar mektubu

 

Life Boat

Can Filikası

 

Telegram Country Destination

Telgraf gönderildiği ülke dilinde

 

Telegram Country Origin

Telgraf-çekildiği (gönderen) ülke dilinde

 

Lower Hold

Dip ambar

 

Letter of hypothecaion

İpotek mektubu

 

Length Overall

Geminin tam boyu

L/C

Letter of Credit

Akreditif

L/C

Letter of Credit

Akreditif

L/D

Letter of deposit

Rehin senedi

 

Ledger

Defterikebir

 

Liquidation, liquidated/liquid

Tasfiye, tasfiye edilmiş/likid

 

Limited

Sınırlı

 

M

 

Month's date/months after date

Ayın tarihi/tarihten sonraki aylar

 

Marine Insurance Policy

Deniz sigortası poliçesi

 

Money Order

Havale emri

 

More or Less In Owner's Option

Çoğu/azı armatör opsiyonunda

 

Months after payment

Ödemenden sonraki aylar

 

Months after sight, month's sight

İbrazından bir ay sonra

M/R

Mate's Receipt Ordino

Yükleme ordinosu

 

Margin

Marj

 

Maturity

Vade

 

Memorandum

Muhtıra

 

Mortgage

Rehinli

 

Month

Ay

 

N

 

Not Always Afloat

Daima yüzer halde değil

 

Not dated

Tarih konmamış

 

Notice of Readiness

Hazırlık Mektubu

 

Not otherwise stated, not otherwise specified

Aksi ifade edilmemiş ise

 

Net proceeds

Nt hasılat, gelirler

 

Net Register Tonnage

Net tescil tonu

n/a

No account

Hesabı yok

n/e.

Not exceeding

Geçmeyecek

n/f.

no funds

Karşılıksız

 

National

Ulusal

 

Negotiable

Ciro ve devredilebilir

Net Terms.

Free of Charterer's commission

Kiralayan komisyonu hariçYükleme/boşaltma masrafları gemiye ait değil.

 

O

 

on demand/overdraft

Talep halinde/Kredi Liminitin aşma

 

Open policy

Açık Poliçe

 

One price only

Tek fiyat

 

Owner's Risk

Armatör riskinde

 

Outstanding

Kapanmamış (hesap)

 

Open Shelter Decker

Açık barınak güverteleri barınak güverteleri

O/a.

On acceptance/On account

Kabul halinde/namına, hesabına

o/c.

Overcharge

Fazla masraf yükleme

o/n.

Order notify

Sipariş ihbarı

O/o.

Order of

Emrine

on cons.

On consignment

Konsiye olarak

 

Option, optional

Opsiyon, opsiyona bağlı

 

P

 

Power of Attorney/Private account

Vekaletname/Özel hesap

 

Profit and loss

Kar ve zarar

 

Pass Book

Tassarruf Cüzdanı

 

Port of Call

Uğranılacak liman

 

Port of Refuge

Sığınılacak liman

P/N (p.N.)

Promissory note

Emre yazılı senet

 

Purchase

Satınalma

 

Per procuration

Vekaleten imzaya yetkili

 

Premium

Prim

 

Q

 

Quantity in Owner's Option

Miktar armatör opsiyonunda

 

R

 

Running days

Astarya günlerinde tatiller dahil sayılan günler

r/a. (R.A.)

Refer to acceptor

Muhataba müracaat

R/C

Re-credited

Tekrar kredi verilmiş

r/d

Refer to drawer

Keşideciye müracaat

r/e

refer to endorser

Cirantaya müracaat

  

Para transferi, havalesi

 

Receipt

Makbuz

 

Revision

Tashih, revizyon

 

Revenue account

Gelir hesabı

 

S

 

Sales Book

Satış Defteri

 

Salvage charges

Kurtarma masrafları

 

Stowage Factor

İstif Faktörü

 

Sundays and Holidays Excepted

Pazar ve tatiller hariç

 

Sundays and Holidays Included

Pazar ve tatiller dahil

 

Shipowner's Liability

Armatör yükümlülükleri

 

Supra under protest

Senedi protesto ettikten sonra kabul etme, protestolu senet

 

Sundry Persons" account

Muhtelif şahıs hesabı

 

Shipper's Weights

Yükleyici (sevkiyat) ağırlıkları

s/a

Subject to approval

Onaya bağlı

s/d b/L

Sight draft with bill of lading attached

Konşimento eklenmiş ibrazında poliçe

S/N

Shipping Note

Sevkiyat bildirisi

 

Superintendent

şef, yetkili memur

 

Sundry Creditors

Muhtelif alacaklılar

 

sundry debtors

Muhtelif borçlular

 

T

 

Trial Balance

Mizan

 

Tweendeck

Gladora

 

Turnover

Ciro

 

Trust receipt

Zilyetlik makbuzu

 

Telegraphic transfer

Telgrafla para havalesi

T/C

Time Charter

Zamanla sınırlı gemi kiralama sözleşmesi

 

Tarif

Gümrük tarifesi

 

U

 

Ültimo, last month

Geçen ay

 

V

 

Value as in original Policy

Kıymet (değer) orjinal poliçedeki gibi

V/A

Voucher attached

Vesika, senet etkili

 

W

 

With Average

Avarya dahil

 

Water Ballast

Boş gemiye denge arttırmak için alınan safra

 

Whether in Berth or Not

Yanaşmış olsun veya olması

 

Rates, Extras and Demurrage per World Scale

Fiat, ektra ve sürastarya enternasyonal ölçülere göre

 

With Vessel's Natural Segregations

(yükün) geminin doğal şekline göre ayrıp, yerleştirilmesi

 

Weather Working Days

Hava şartları uygun çalışma günü

w/m

Without margin

Marjsız

w/w

Warehouse warrant

Antrepo makbuzu

 

Wharf

Rıhtım

 

Wholesale

Toptan satış

 

X

 

Ex interest

 

 

 [CP1]Konşimentolara göre gemide tutulan yük defteri ve mahreç limanlardaki yetkili mercilerce tasdik edilmiş olan yük beyannamelerdir. Bu belgeler mahallindeki Türkiye Konsolosluklarına ilgilerce tasdik ettirilir. Manifestolarda eşyanın cinsi, kapların adedi, nevi markası, numarası ve gayrisafi ağırlığı ile konşimento veya yük senetlerini numaraları ve milletlerarası anlaşmalar ve gelenekler de göz önünde tutulmak suretiyle Gümrük Müsteşarlığının tespit edeceği diğer bilgiler gösterilir. (Gümrük ve dış ticaret terimleri sözlüğü-1999)

 [CP2]Gemiye veya yüke, kendi yıpranmalarından, buz, sis  gibi doğa olaylarından, mürettebatın eylemlerinden veya savaş halinde uluslararası deniz ticaret hukukunun içerdiği özel kuralların ihlal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan maddi hasarlar ve olağanüstü giderler.(Gümrük ve dış ticaret terimleri sözlüğü-1999)

 [CP3]Kendi adına beyanda bulunan kişiyi veya adına beyanda bulunulan kişiyi ifade eder. (G.K. 3/17 maddesi)

 [CP4]Gümrük idarelerinde gümrük işlemlerinin yürütüldüğü yerel veya geniş alan ağı ile birbirine bağlı entegre bilgisayar sistemini anlamına gelir.(G.Y. 3/I maddesi)

 [CP5]Eşyanın gümrük sahasına girişinden çıkışına kadar tüm gümrük işlemlerinin gerçek zamanlı olarak bilgisayar ortamında yürütülmesine ilişkin olarak kullanılan bir yazılımdır.(Gümrük Web sayfası/modernizasyon projesi/BİLGE yazılımı)

 [CP6]Kabul görmüş mesaj standartlarına göre yapılandırılmış verilerin bir bilgisayar sistemi ile diğer bir bilgisayar sistemi arasında elektronik olarak aktarımını ifade eder. (G.Y. 3/İ maddesi)

 [CP7]Gümrük gözetimi altındaki eşyanın asli niteliklerini değiştirmeden istiflenmesi, yerinin değiştirilmesi, büyük kaplardan küçük kaplara aktarılması, kapların yenilenmesi veya tamiri, havalandırılması, kalburlanması, karıştırılması ve benzeri işlemleri ifade eder. (G.K. 3/22 maddesi)

 [CP8]Her türlü madde, ürün ve değeri ifade eder. (G.K. 3/23 maddesi)

 [CP9]Eşyanın gümrük idaresine ya da gümrükçe tayin edilen veya uygun görülen herhangi bir yere getirilmesi üzerine, belirlenen usul ve esaslara uygun olarak, gümrük idarelerine yapılan bildirime denir. (G.K. 3/18 maddesi )

 [CP10]a) Bir gümrük rejimine tabi tutulmasını,

b) Bir serbest bölgeye girmesini,

c) Türkiye Gümrük Bölgesi dışına yeniden ihracını,

d) İmhasını,

e) Gümrüğe terk edilmesini;

ifade eder. (G.K. 3/14 maddesi )

 [CP11]Eşyanın tabi tutulduğu gümrük rejimi ile öngörülen amaçlar doğrultusunda gümrük idareleri tarafından ilgilisine teslimini ifade eder. (G.K. 3/19 maddesi)

 [GG12]Eşyanın gümrük muayene memurları veya muayeneye yetkili diğer görevliler tarafından fiziksel özelliklerine göre yapılan muayenesidir (Gümrük ve Dış ticaret terimleri sözlüğü-1999).

 [CP13]Serbest dolaşımda bulunan eşyanın işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilmesi halinde, bu eşyanın serbest dolaşıma girişi esnasında tahsil edilmiş olan ithalat vergileri, dahilde işleme rejimi kapsamında geri verilir. Eşyanın bu şekilde dahilde işleme rejiminden yararlanmasına geri ödeme sistemi denir. (4458 G.K. madde 108-2)

 [CP14]Belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasına denir. (G.K. 3/16 maddesi)

 [CP15]gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak diğer hükümlere uyulmasını sağlamak üzere eşyanın muayenesini, belgelerin varlığının ve gerçekliğinin kanıtlanmasını, işletme hesaplarının, defterlerinin ve diğer yazılı belgelerin tetkikini, nakil araçlarının kontrolünü, bagajların ve kişilerin yanlarında ya da üstlerinde taşıdıkları eşyanın kontrolünü, idari araştırmalar ve benzeri diğer işlemlerin yapılması gibi özel işlemlerin yerine getirilmesini ifade eder. (G.K. 3/13 maddesi )

 [CP16]Gümrük birliklerinde, birliğe üye olmayan ülkelerden gelen eşyaya uygulanan ortak tarifedir. (gümrük terimleri sözlüğü-TDK)

 [CP17]gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak diğer hükümlere uyulmasını sağlamak üzere gümrük idareleri tarafından genel olarak uygulanan işlemleri ifade eder. (G.K. 3/12 maddesi )

 [CP18]Gümrük mevzuatında belirtilen işlemlerin kısmen veya tamamen yerine getirildiği merkez veya taşra teşkilatındaki hiyerarşik yönetim birimlerinin tamamını ifade eder. ( G.K. 3/2 maddesi)

 [CP19]Eşyanın giriş, çıkış, aktarma, transit ve diğer Gümrük işlemlerini sahipleri adına, Gümrük Kanununun  uygulanmasında vekilleri sayılarak kovalayan ve Gümrükler Genel Müdürlüğü’nce tescil edilerek kendilerine fotoğraaflı bir kimlik belgesi verilen serbest meslek sahipleridir. Detaylı bilgi için Gümrük Kanununun 225-230 maddelerine bakınız.

 [CP20]a) Serbest dolaşıma giriş rejimini,

b) Transit rejimini,

c) Gümrük antrepo rejimini,

d) Dahilde işleme rejimini,

e) Gümrük kontrolü altında işleme rejimini,

f) Geçici ithalat rejimini,

g) Hariçte işleme rejimini,

h) İhracat rejimini ifade eder. (G.K. 3/15 maddesi)

 

 [CP21]Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşıma girmiş olup olmadığı yönünden durumunu ifade eder. (G.K. 3/7 maddesi)

 [CP22]Yürürlükteki hükümler uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü ifade eder. (G.K. 3/8 maddesi )

 [CP23]GİMOP Projesi çerçevesinde, Türkiye genelinde tüm gümrük idarelerinde operasyonel olarak girilen ithalat, ihracat, transit ve kaçakçılık olaylarına ilişkin bilgilerin Gümrük Müsteşarlığı bünyesinde merkezde oluşturulan bir veri tabanında toplanarak, karar vericilere bilginin hızlı ve sağlıklı iletilmesini sağlayan sisteme denir. (Gümrük Web sayfası/Modernizasyon projesi/Veri ambarı)

 [CP24]- Eşyanın ihracatında öngörülen gümrük vergileri ve eş etkili mali yükleri,

- Tarım politikası veya işlenmiş tarım ürünleriyle ilgili özel düzenlemeler çerçevesinde alınan ihracat vergilerini ifade eder. (G.K. 3/10 maddesi)

 [CP25]Işleme faaliyetleri sonucunda elde edilen tüm ürünler anlamına gelir (Gümrük Kanununun 108/4 maddesi)

 [CP26]“İşleme faaliyetleri” deyimi ;

a) Eşyanın montajı, kurulması ve diğer eşya ile birleştirilmesi dahil olmak üzere işçiliğe tabi tutulması,

b) Eşyanın işlenmesi,

c) Eşyanın yenilenmesi ve düzenli hale getirilmesi dahil olmak üzere tamir edilmesi,

d) İşleme sırasında tamamen veya kısmen tüketilseler dahi, işlem görmüş ürünler içinde bulunmayan ancak, bu ürünlerin üretilmesini sağlayan veya kolaylaştıran önceden belirlenmiş bazı eşyanın kullanılması,

anlamına gelir. (4458 sayılı G.K. 108/3 maddesi)

 [CP27]- Eşyanın ithalinde öngörülen gümrük vergileri ve eş etkili vergileri,

- Tarım politikası veya işlenmiş tarım ürünleriyle ilgili özel düzenlemeler çerçevesinde alınan ithalat vergilerini ifade eder. (G.K. 3/9 maddesi )

 [CP28]Kendisine bir izin verilen kişiyi ifade eder. (G.K. 3/21 maddesi)

 [CP29]Gümrük beyanını yapan veya hesabına gümrük beyanı yapılan kişi veya bu kişiye ait bir gümrük rejimi ile ilgili hakların ve yükümlülüklerin devredildiği kişiyi ifade eder. (G.K. 3/20 maddesi)

 [CP30]Serbest dolaşımda olmayan eşya, işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra Türkiye Gümrük Bölgesinden yeniden ihraç edilmesi amacıyla, gümrük vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın ve vergileri teminata bağlanmak suretiyle, dahilde işleme rejimi kapsamında geçici olarak ithal edilebilir. Eşyanın işlem görmüş ürünler şeklinde ihracı halinde, teminat iade olunur. Eşyanın bu şekilde dahilde işleme rejiminden yararlanmasına şartlı muafiyet sistemi denir. (4458 sayılı  G.K. 108/1 maddesi)

 [GG31]İthal eşyasının Gümrük kıymetinin fiilen ödenen kıymet esas alınarak belirlenmesidir. Yani Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satış sırasında ortaya çıkan ve ithal eşyası ile ilgili olan tüm unsurların kıymetlerini de kapsayan gerçekte ödenen veya ödenecek fiyattır (Gümrük ve Dış ticaret terimleri sözlüğü-1999).

 [CP32]Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalara ait hükümler saklı kalmak kaydıyla, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutularak Türkiye Gümrük Bölgesine giren eşya ile üretiminde kullanılan girdilerin yerli olup olmadığına bakılmaksızın,18 ve 19 uncu madde hükümlerine göre Türk menşeli sayılan eşyayı ifade eder. (G.K. 4/6 maddesi)

 [CP33]Gümrük sınırı dışında sayılan ve belli ölçülerde gümrükçe denetlenen limana denir. (Gümrük terimleri sözlüğü-TDK)

 [CP34] Hariçte işlemi kapsamında yurt dışına gönderilen eşya karşığılında geri getirilen eşyanın aynı tarife numarası, aynı ticari kalite ve aynıi teknik karakterde olması halinde gümrük vergileri alınmamasıdır. (Gümrük ve Dış ticaret terimleri sözlüğü-1999)

 [CP35]Malların girişinde alınan Gümrük vergisinden başka vergiler gibi, Gümrük tarifesinin etkisini taşıyan engellerdir. (Gümrük terimleri sözlüğü-TDK)

 [CP36]Giriş kısıntı ve yasakları, tekeller, giriş işlemleri, giriş izni vb. gibi, uluslararası tecimde uygulanan gümrük tarifelerinde ya da tarife etkisini taşıyanlardan başka engellerdir. (gümrük terimleri sözlüğü-TDK)

 [CP37]Gözetim veya korunma önlemleri, miktar kısıtlamaları ve ithalat veya ihracat yasaklamaları gibi eşyanın ithal ve ihracı ile ilgili hükümlerle belirlenmiş tarife dışı önlemleri ifade eder. (G.Y. 3/)

 [CP38]a) Bu bölgede kanuni ikametgâhı olan bütün gerçek kişileri;

b) Bu bölgede kayıtlı işyeri, kanuni iş merkezi veya şubesi bulunan bütün tüzel kişi veya kişiler ortaklığını ifade eder. (G.K. 3/4 maddesi)

 [GG39]AB üyesi ülkeler dışındaki ülkeler ile Türkiye gümrük bölgesi üzerindeki serbest bölgeler Gümrük ve Dış ticaret terimleri sözlüğü-1999).

 [CP40]Elektronik veri değişimi standart mesajlarının gümrük idareleri ile değişimini ve/veya gümrük işlemlerinin tamamlanması için gerekli bilgilerin gümrük idaresinin bilgisayar sistemine girilmesini ifade eder. (G.Y. 3/j maddesi)

 [CP41]Belirli miktardaki ithal eşyasının işlenmesi sonucunda elde edlien işlem görmüş ürünlerin miktarı veya yüzde oranı anlamına gelir (4458 sayılı G.K. 108/8 maddesi )

 [CP42]Gümrük yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumlu bütün kişileri ifade eder. (G.K. 3/11 maddesi )

Uluslararası Terim ve Kısaltmalar

A

 

Always Afloat

Daima yüzer halde

 

Ante diem/before date

Gününden önce/vadesi gelmiş

 

Advance Freight

Peşin avans navlun

 

After Hatch

Kıç ambar ağzı

 

Additional Premium

Ek prim

a/c

Account

Hesap, hesaba

A/C

Account current

Cari hesap

A/d

After date

Vadesinden sonra

A/S

Alongside

Bordada

A/S

Account sale

Satış hesabı

a/s

At sight

 

A/S

Account Sales/After sight

Satış hesabı/Görüldükten sonra

A/V

Ad valorem

Kıymet üzerinden

Acc

Accepted, acceptance

Kabul edilmiştir, kabul

ad/advt

Advocate

Avukat

 

Affidavit

Yeminli yazılı ifade

 

Afloat

Yüzer halde

AI

First class

 
 

Alternate

Yedek/Vekil

 

Amount

Miktar

 

Anno

Yılda

 

Anchorage

Demir yri

 

Arbitration/Arbitrator

Tahkim (arbitraj) Hakem

 

Article

İstatistik pozisyonu/Madde

 

Assessed

Tahakkuk etmiş

 

Assignment

Devir, temlik

 

Association

Dernek, birlik

 

Attorney

Vekil/Dava vekili

 

Attorney General

Başsavcı

awb

Airwarybill

(Hava) konşimento

 

B

 

Bill Book

Borç senedi defteri

 

Before Breaking Bulk

Yükü (dökme) boşaltmaya başlamadan önce

 

Bar Draught

Şığlıkta gerekli min.su çekimi

 

Bills discounted/Bank draft

İskonto edilmiş senet/Banka keşidesi

 

Both Dates Inclusive

Her iki tarih dahil

 

Both ends, at both load/discharge ports

 
 

Bill of Health/Bulkhead

Sağlık sertifikası/Dökme yük için gerekli düşey bölme

 

Buyer's option

Alıcı opsiyonu

 

Board of Trade

Ticaret Heyeti

 

By procuration (power of attorey)

Vekaleten imzaya yetkili

 

Berth terms

Yükleme ve boşaltma kuralları

B/C

Bills for collection

Tahsile verilen senetler

b/d

Brought down

Nakil yekün

B/E

Bill of Exchange

Poliçe, ciro ile devrolunan kıymetli evrak

B/G

Bonded goods

Gümrüğü ödenmemiş transit mal

B/N

Banknote

Banknot

B/P

Bills payable

Borç senedi

B/P

Bill payable

Ödenecek senetler

B/R

Bills receivable

Alacak senedi

B/S

Bill of Sale

Gemi mülkiyetini devreden vesika

B/S (b.s)

Bill of Sale/Balance Sheet

Satış faturası/Bilanço

 

Balance

Denge

 

Bond

Tahvil

 

Boards

Tahta, mukavva

 

Bankrupt

Müflis

 

Barrel

Varil

Bs/c

Bills of collection

Tahsil senetleri

 

C

c

Currency/Cents/Case

Para/Sent/Durum

C and D

Collection and Delivery

Senet tahsili ve teslim

 

Cash against Documents

Vesaik mukabili ödeme

 

Cash Credit

Para olarak verilen kredi

 

Cash beore delivery

Teslimden önce ödeme

 

Cash discount/Certificate of deposit

Kasa iskontusu/Teminat makbuzu

 

Cumulative dividend

Birikmiş temettü

 

Cost and Freight

Mal Bedeli ve NAvlu

 

Coast Guard

Sahil koruma

 

Cargo's proportion of General Average

Büyük avaryadan yükün hissesine düşen

 

Custom House

Gümrük Dairesi

 

Cost, Insurance, Freight

Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun

 

Cost insurance, Freight, Commission and Interest

Mal Bedeli, Sigorta, Navlun, Komisyon ve Faiz

 

Cash in advance

Peşin para

 

Carload Lot

Alıcının bulunduğu istasyona teslim

 

Cash on Delivery

Teslimat anında ödeme

 

Custom of the Port

Liman teamülü, usulü

 

Charterers Pay Dues

Vergi, rüsum gemi kiralayana ait

C/A

Capital account

Sermaye hesabı

c/f

Carried forward

Nakli yekün

C/H

Clearing House

Takas Dairesi

c/m

Certificate of manufacture

İmalat belgesi

C/N

Credit Note

Alacak dekontu

C/N

Credit Note

Kredi dekontu

C/O

Certificate of Origin Menşe Şahadetnamesi

Menşe Şahadetnamesi

c/o

Care of/Cash order

Aracılğı ile (eliyle) Peşin para ile sipariş

C/P

Charter Party

Gemi kira kontratı

cash b/I

Cash against bill of lading

Konşimento karşılığı peşin ödeme

 

Cashier

Kasiyer, veznedar

 

Conditional sale

Şartlı satış

 

Charges prepaid

Önceden ödenen masraflar

 

Cheque

Çek

 

Clean bill of lading

Temiz, eklentisiz konşumento

 

Collect/collection

Senet tahsili/tahsil etme

 

Cartage

Nakliye Ücreti

 

D

 

Despatch half Demurrage

Surastarya yarısı kadar dispeç

 

Deposit account

Mevduat hesabı

 

Documents against discretion of collecting bank

Tahsilatı yapan bankanın takdiri karşılğında vesaik

 

Delivery at Frontier

Hudutta teslim

 

Drawback

Gümrük resmi iadesi, reddi rüsum

 

Despatch Discharging only

Yalnız boşaltmada dispeç

 

Deposit pass-book

Mevduat cüzdanı

 

Days after sight

İbrazından sonraki günler

D/A

Documents against Acceptance

Kabul karşılğı vesaik

D/D

Demand Draft

Görüldüğünde ödenecek poliçe

D/D

Demand draft

İbrazında ödenecek poliçe

D/N

Debit Note

Borç Dekontu

D/N

Debit note

Borç dekontu

D/O

Delivery Order

Teslimat emri

D/P

Documents againts Palment

Ödeme karşılığı vesaik

D/P

Documents against payment

Vesaik mukbili ödeme

D/r

Deposit receipt

Teminat makbuz

D/y

Delivery

Teslimat

 

Debit

Borç zimmet

 

Declaration/Declared

Beyanname/deklare edilmiş

 

Defendant

Müdafi, savunucu

 

Depreciation

Amortisman

 

Draft

Poliçe/kambiyo senedi

dft/a.

Draft attached

Poliçe eklenmiş

dft/c

Clean draft

Belgesiz poliçe

 

Discount

İskonto, indirim

 

Distribute/Distributor

Dağıtma/Distiribütör

 

Dividend/Division

Temettü/Taksim

do

Ditto

Aynı, aynen

 

Drawer

Keşide eden

ds dft

Sight draft/Date draft

İbrazından ödenecek poliçe/vadeli poliçe

 

E

 

Errors and omissions excepted

Hata ve noksanlar hariç

 

Errors excepted

Hatalar hariç

 

Excess Profit Duty

Olağanüstü Kazanç Vergisi

 

Enclosure

Ekleri

 

Endorsed/endorsement

Ciro edilmiş/ciro

 

Exchange

Kambiyo/Döviz Kuru/Borsa

 

Ex dividend (um)

Kar hissesi olmadan, temettüsüz

 

Ex interest

Faiz hariç

 

Exlusive, excluding

Hariç, müstesna

 

F

 

Freight bill

Navlun senedi, faturası

 

Free In and Out, Stowed

 
 

Free In and Out, Stowed and Trimmed

 
 

Free of interest

Faizsiz

 

Floating (open) policy

Serbest (açık) poliçe

 

Freight ton

2240 (veya 2000) libre ağırlığında hacim birimi Navlun ton-1.016 kg.

 

Full Terms

Tüm komisyon veya indirimler navluna dahildir.

 

Free of Turn

Yanaşma yeri olsun, olmasın gemi varışından sonra astorya günleri sayılır.

 

Free Trade Wharf

Serbest Ticaret Limanı

 

Foreign exchange

Döviz

 

Freight forward

Navlun vadeli

 

Freight

Navlun

 

Freightcolleckt

Navlun tahsil edilecek

 

Freight prepaid

Navlun peşin ödenmiş

 

G

 

Good merchantable brand

İyi kalite

 

Gross Register Tonnage

Sicile kayıtlı gros ton

 

Gross

Brüt

 

Gross weight

Brüt ağırlık

Gtee

Guarantee

Garanti, teminat

 

Gurantee/Guaranteed

Garanti/garanti edilmiş

 

H

 

Head Office

Merkez (büro)

 

Horse Power

Beygir gücü

 

High Water Mark

Yüksek su çizgii

 

Hours

Saat

 

I

 

Invoice Book

Fatura defteri

 

I owe you

size borcum, borç senedi

I/c

In charge of

Görevli, nezaretçi olarak

I/F

Insufficient funds

Yetersiz karşılık, fon

I/F

Insufficient funds

Yetersiz karşılık

I/I

Indorsement irregular

Gayri muntazam ciro

 

Included, inclusive

Dahil edilmiş, dahil

 

Instant (present month)

cari ay

 

Irredeemable

İtfa edilemez

 

Irrevocable

Rücu edilemez (gayrikabilirücu)

 

J

 

Joint account

Müşterek hesap

 

L

 

Letter of advice

İhbar mektubu

 

Life Boat

Can Filikası

 

Telegram Country Destination

Telgraf gönderildiği ülke dilinde

 

Telegram Country Origin

Telgraf-çekildiği (gönderen) ülke dilinde

 

Lower Hold

Dip ambar

 

Letter of hypothecaion

İpotek mektubu

 

Length Overall

Geminin tam boyu

L/C

Letter of Credit

Akreditif

L/C

Letter of Credit

Akreditif

L/D

Letter of deposit

Rehin senedi

 

Ledger

Defterikebir

 

Liquidation, liquidated/liquid

Tasfiye, tasfiye edilmiş/likid

 

Limited

Sınırlı

 

M

 

Month's date/months after date

Ayın tarihi/tarihten sonraki aylar

 

Marine Insurance Policy

Deniz sigortası poliçesi

 

Money Order

Havale emri

 

More or Less In Owner's Option

Çoğu/azı armatör opsiyonunda

 

Months after payment

Ödemenden sonraki aylar

 

Months after sight, month's sight

İbrazından bir ay sonra

M/R

Mate's Receipt Ordino

Yükleme ordinosu

 

Margin

Marj

 

Maturity

Vade

 

Memorandum

Muhtıra

 

Mortgage

Rehinli

 

Month

Ay

 

N

 

Not Always Afloat

Daima yüzer halde değil

 

Not dated

Tarih konmamış

 

Notice of Readiness

Hazırlık Mektubu

 

Not otherwise stated, not otherwise specified

Aksi ifade edilmemiş ise

 

Net proceeds

Nt hasılat, gelirler

 

Net Register Tonnage

Net tescil tonu

n/a

No account

Hesabı yok

n/e.

Not exceeding

Geçmeyecek

n/f.

no funds

Karşılıksız

 

National

Ulusal

 

Negotiable

Ciro ve devredilebilir

Net Terms.

Free of Charterer's commission

Kiralayan komisyonu hariçYükleme/boşaltma masrafları gemiye ait değil.

 

O

 

on demand/overdraft

Talep halinde/Kredi Liminitin aşma

 

Open policy

Açık Poliçe

 

One price only

Tek fiyat

 

Owner's Risk

Armatör riskinde

 

Outstanding

Kapanmamış (hesap)

 

Open Shelter Decker

Açık barınak güverteleri barınak güverteleri

O/a.

On acceptance/On account

Kabul halinde/namına, hesabına

o/c.

Overcharge

Fazla masraf yükleme

o/n.

Order notify

Sipariş ihbarı

O/o.

Order of

Emrine

on cons.

On consignment

Konsiye olarak

 

Option, optional

Opsiyon, opsiyona bağlı

 

P

 

Power of Attorney/Private account

Vekaletname/Özel hesap

 

Profit and loss

Kar ve zarar

 

Pass Book

Tassarruf Cüzdanı

 

Port of Call

Uğranılacak liman

 

Port of Refuge

Sığınılacak liman

P/N (p.N.)

Promissory note

Emre yazılı senet

 

Purchase

Satınalma

 

Per procuration

Vekaleten imzaya yetkili

 

Premium

Prim

 

Q

 

Quantity in Owner's Option

Miktar armatör opsiyonunda

 

R

 

Running days

Astarya günlerinde tatiller dahil sayılan günler

r/a. (R.A.)

Refer to acceptor

Muhataba müracaat

R/C

Re-credited

Tekrar kredi verilmiş

r/d

Refer to drawer

Keşideciye müracaat

r/e

refer to endorser

Cirantaya müracaat

  

Para transferi, havalesi

 

Receipt

Makbuz

 

Revision

Tashih, revizyon

 

Revenue account

Gelir hesabı

 

S

 

Sales Book

Satış Defteri

 

Salvage charges

Kurtarma masrafları

 

Stowage Factor

İstif Faktörü

 

Sundays and Holidays Excepted

Pazar ve tatiller hariç

 

Sundays and Holidays Included

Pazar ve tatiller dahil

 

Shipowner's Liability

Armatör yükümlülükleri

 

Supra under protest

Senedi protesto ettikten sonra kabul etme, protestolu senet

 

Sundry Persons" account

Muhtelif şahıs hesabı

 

Shipper's Weights

Yükleyici (sevkiyat) ağırlıkları

s/a

Subject to approval

Onaya bağlı

s/d b/L

Sight draft with bill of lading attached

Konşimento eklenmiş ibrazında poliçe

S/N

Shipping Note

Sevkiyat bildirisi

 

Superintendent

şef, yetkili memur

 

Sundry Creditors

Muhtelif alacaklılar

 

sundry debtors

Muhtelif borçlular

 

T

 

Trial Balance

Mizan

 

Tweendeck

Gladora

 

Turnover

Ciro

 

Trust receipt

Zilyetlik makbuzu

 

Telegraphic transfer

Telgrafla para havalesi

T/C

Time Charter

Zamanla sınırlı gemi kiralama sözleşmesi

 

Tarif

Gümrük tarifesi

 

U

 

Ültimo, last month

Geçen ay

 

V

 

Value as in original Policy

Kıymet (değer) orjinal poliçedeki gibi

V/A

Voucher attached

Vesika, senet etkili

 

W

 

With Average

Avarya dahil

 

Water Ballast

Boş gemiye denge arttırmak için alınan safra

 

Whether in Berth or Not

Yanaşmış olsun veya olması

 

Rates, Extras and Demurrage per World Scale

Fiat, ektra ve sürastarya enternasyonal ölçülere göre

 

With Vessel's Natural Segregations

(yükün) geminin doğal şekline göre ayrıp, yerleştirilmesi

 

Weather Working Days

Hava şartları uygun çalışma günü

w/m

Without margin

Marjsız

w/w

Warehouse warrant

Antrepo makbuzu

 

Wharf

Rıhtım

 

Wholesale

Toptan satış

 

X

 

Ex interest

 

 




TÜM SORULAR

Ceyhun Atuf Kansu Cad. No: 120 Balgat / Çankaya ANKARA

+90 (312) 447 27 40 / +90 (533) 039 95 96 (Mesai saatleri dışında)

info@oaib.org.tr

+90 (312) 446 96 05