Aranacak kelimeyi girin ve "enter" tuşuna basın.

Abone Ol
E-mail
RSS HABERLERE ABONE OL
MAIL ADRESİNİZ TANIMLANMIŞTIR.
Artık bültenimizi mail adresinizden de takip edebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İhracat Kontrolleri ve İhracı Yasak Ön İzne ve Kayda Bağlı Mallar Hakkında Bilgi Verebilir misiniz

İhracat Kontrolleri ve İhracı Yasak, Ön İzne ve Kayda Bağlı Mallar Hakkında Bilgi Verebilir misiniz?

İhracat Kontrolü Nedir?

    İhracat kontrolleri, ülkelerin ulusal güvenlik kaygısıyla oluşturdukları iç düzenlemeler olmakla birlikte, aynı zamanda uluslararası sorumlulukların ve işbirliklerinin de bir gereği olarak dış ticarete konu olan her hangi bir mal, hizmet veya teknolojinin transferinde uygulanan kontrollerdir. Temel olarak üç tür uluslararası düzenleme ihracat kontrolünü zorunlu kılmaktadır. Bunlar, uluslararası ambargo kararları, uluslararası anlaşmalar ve çok taraflı ihracat kontrol rejimleridir.

    Uluslararası ambargo kararları Birleşmiş Milletler, AGİT veya Avrupa Birliği gibi örgütlerin aldığı ve üyelerinin uymak zorunda bulundukları ambargo kararlarıdır. Böyle bir durumda üye devletler, kendi iç düzenlemelerini ambargo kararlarının uygulanmasını temin edecek şekilde oluşturmak ve gerekli ihracat kontrollerini yapmak zorundadır.

    Ülkelerin ulusal güvenlik kaygısı veya uluslararası toplumla işbirliği amacıyla taraf oldukları uluslararası anlaşmalar da ihracat kontrolünü gerekli kılabilmektedir. İhracat kontrolleri ile ilgili söz konusu anlaşmaların başlıcaları, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NSYÖA), Biyolojik ve Toksin Silahlar Sözleşmesi ile Kimyasal Silahlar Sözleşmesi’dir.

    Çok taraflı ihracat kontrol rejimleri ise ülkelerin taraf oldukları uluslararası anlaşmaların bir adım ötesinde, anlaşma konusu alanda gönüllü bilgi paylaşımını ve çok yoğun işbirliğini öngören  organizasyonlardır. Bu organizasyonlar, Wassenaar Düzenlemesi (Wassenaar Arrangement/WA), Nükleer Tedarikçiler Grubu (Nuclear Suppliers Group/NSG), Avustralya Grubu (Australian Group/AG), Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi (Missile Technology Control Regime/MTCR) ve Zangger Komitesi (Zangger Committee/ZC)’dir.

KİTLE İMHA SİLAHLARI (KİS)’NIN YAYILMASININ ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TÜRKİYE’NİN TARAF OLDUĞU ULUSLARARASI ANTLAŞMA, SÖZLEŞME VE REJİMLER 

Türkiye, NATO, Birleşmiş Milletler (BM), Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gibi uluslararası ve bölgesel örgütler çerçevesinde, gerek konvansiyonel ve gerekse KİS konusundaki girişimlere aktif olarak katılmak suretiyle, global ve bölgesel barış ve istikrarın geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır. 

   1. KİS’in Yayılmasının Önlenmesine Yönelik Uluslararası Antlaşmalar: Türkiye, halihazırda KİS yayılmasının önlenmesine ilişkin uluslararası antlaşma ve rejimlerin üyesi ve bu yöndeki uygulamaların takipçisidir. Türkiye'nin taraf olduğu KİS yayılmasını önlemeye ve bu silahlar ile bunların fırlatma vasıtalarının üretiminde kullanılabilecek çift-kullanımlı malzeme ve teknolojilerin transferlerini denetlemeye yönelik belli başlı antlaşma ve rejimlere ilişkin son durum aşağıda özetlenmiştir : 

 a. Kimyasal Silahlar Sözleşmesi (KSS): Türkiye, 1993 yılında imzaya açılan ve 1997 yılında yürürlüğe giren sözleşmeye, 12 Mayıs 1997 tarihinde taraf olmuştur. Sözleşme uyarınca, Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü tarafından Türkiye’de altı olağan denetim gerçekleştirilmiştir. Söz konusu denetimler olumlu sonuçlanmıştır. Sözleşmeye taraf ülke sayısı 178’dir.

  1. Biyolojik Silahlar Sözleşmesi (BSS): BM çerçevesinde hazırlanarak 1972 yılında imzaya açılan ve 1975 yılında yürürlüğe giren sözleşmeye,Türkiye 25 Ekim 1974 tarihinde taraf olmuştur. 171 ülkenin imza koyduğu sözleşme, 155 ülkede onaylanmıştır. Silahsızlanma Konferansı çerçevesinde, 1994 yılında Cenevre’de oluşturulan bir Ad Hoc Grup bünyesinde, KSS’de olduğu gibi, denetim ve doğrulama mekanizması getirilerek etkinliğinin artırılması için çalışmalar devam etmektedir.
  2. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NSYÖA): BM çerçevesinde 1968 yılında imzaya açılan ve 1970 yılında yürürlüğe giren NSYÖA'nı Türkiye, 1980 yılında onaylamıştır. NSYÖA, nükleer silahların yayılmasını engellemeyi hedefleyen ve bu alandaki en kapsamlı antlaşma olup; bu antlaşmanın son gözden geçirme konferansı 2000 yılında yapılmıştır. Kuzey Kore’nin çekilmesi sonrası, antlaşmaya taraf ülke sayısı 188’dir. 

ç. Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması (NDYA): 24 Eylül 1996 tarihinde imzaya açılan NDYA, her türlü nükleer denemenin yapılmasını engellemeyi amaçlamaktadır. Şu anda yürürlükte olmayan NDYA’yı Türkiye 1999 yılında onaylamıştır.   

  1.  

 a. Wassenaar Düzenlemesi (WD):  WD, 1996 yılında kurulan, konvansiyonel silahlar ile çift kullanımlı malzeme ve teknolojilerin ihracatını kontrol altında bulundurmayı amaçlayan 40 üyeli bir rejimdir. Türkiye, WD’nin kurucu üyelerindendir. 

  1. Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi (FTKR): KİS’e ilişkin insansız taşıma sistemlerinin (balistik füzeler, Cruise füzeleri ve insansız hava araçları) ve bunlarla ilgili teknoloji ve malzemenin yayılmasının önlenmesi maksadıyla 1987 yılında kurulan ve “gönüllülük” esasına dayalı rejime, Türkiye 25 Nisan 1997 tarihinde taraf olmuştur. FTKR’nin 34 üyesi mevcuttur. 
  2. Avustralya Grubu (AG): KİS yayılmasını önlenmeyi amaçlayan çabalar kapsamında, KSS ve BSS’den daha sıkı bir ihracat kontrol rejimidir. Biyolojik ve kimyasal silahlar ile anılan silahların üretiminde de istifade edilebilecek çift kullanımlı malzeme ve teknolojilerin ihracatını denetleyen gönüllü bir örgüttür. Türkiye 2000 yılında AG üyeliğine kabul edilmiştir. AG’nin Avrupa Birliği dahil 40 üyesi bulunmaktadır.

ç. Nükleer Tedarikçiler Grubu (NTG): 1974 yılında kurulan NTG, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı bünyesinde, nükleer teknolojide kullanılan maddelerin ve çift kullanımlı malzemelerin ihracatını belirli denetim ilkelerine bağlamak amacıyla faaliyet göstermektedir. 2000 yılında üye olduğumuz ve gönüllülük esasına dayalı NTG’nin 45 üyesi bulunmaktadır.

  1. Zangger Komitesi: Nükleer madde, malzeme ve teknolojileri konu alan ihracatın kontrol altına alınması amacıyla, 15 devlet tarafından 1971 yılında kurulan komite; NTG’nin çift kullanımlı ürünler listesinin ikinci bölümü dışında kalan radyoaktif ve nükleer maddelerin ithal/ihraç listelerini hazırlamaktadır. 1999 yılında üye olduğumuz Zangger Komitesi’nin 35 üyesi bulunmaktadır. 

Ülkemizin ihracat Kontrol Uygulamaları

    Ülkemiz, kitle imha silahlarının ve bunların yapımında kullanılan hassas malzemelerin ihracatının denetimini öngören Wassenaar Düzenlemesi (WD), Kimyasal Silahlar Sözleşmesi (KSS), Füze Teknolojileri Kontrol Rejimi (FTKR), Avustralya Grubu (AG), Zangger Komitesi (ZK) ve Nükleer Tedarikçiler Grubu’na (NTG) taraftır. Bu çerçevede  ülkemiz, anılan organizasyonlar tarafından yayınlanan kontrole tabi listelerde yer alan ve dış ticarete konu tüm mal, hizmet veya teknolojinin transferinde, yine ilgili organizasyon tarafından öngörülen ihracat kontrolünü yapmakla yükümlüdür.

    İhracat kontrol uygulamalarının en önemli ayağını ihracat izni, bir başka deyişle lisans prosedürü oluşturmaktadır. Ülkemiz uygulamasında üç ana lisansör kurum bulunmaktadır. Genel hatlarıyla, askeri malzeme ve ekipmanın ihracat kontrolleri Milli Savunma Bakanlığı, nükleer ve nükleer çift kullanımlı malzemenin ihracat kontrolleri Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), diğer çift kullanımlı malzemelerin ihracat kontrolleri ise Ekonomi Bakanlığı (DTM) sorumluluk alanına girmektedir.

    Çift kullanımlı ve hassas maddelerin ihracat kontrolleri, Ekonomi Bakanlığı tarafından 2003/12 Sayılı “Çift Kullanımlı ve Hassas Maddelerin İhracatının Kontrolüne İlişkin Tebliğ” ve 2002/12 Sayılı “Kimyasal Silahlar Sözleşmesi Ekinde Yer Alan Kimyasal Maddelerin İhracatına İlişkin Tebliğ” hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Uygulama kapsamında, ihracatçı firma lisans için İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine (İMMİB) başvurmaktadır. İhracatın gerçekleştirileceği ülke, alıcı, son kullanıcı ve son kullanım amacı ile ürünün teknik özelliklerine ilişkin bilgiler İMMİB tarafından değerlendirilmekte ve başvuru sonuçlandırılmak üzere Ekonomi Bakanlığına iletilmektedir. Dışişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı’nın görüşlerinin alınmasını müteakip Ekonomi Bakanlığı’nın nihai kararı, başvuru sahibi firmaya bildirilmek üzere İMMİB’e gönderilmektedir.

    Transit ticarette uygulanan ihracat kontrollerinde ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayınlanan genelge kapsamında; Füze Teknolojisi Kontrol Rejimine tabi malların transit ticaretine ilişkin taleplerde, üzerinde İMMİB'nin anılan satışın kayda alındığına dair notunun bulunduğu formun; Avustralya Grubu Kimyasal Prekürsörler Listesinde yer alan maddelerden Kimyasal Silahlar Sözleşmesi Eklerinde yer alan maddelerin dışında kalan kimyasal maddelerin transit ticaretine ilişkin taleplerde İMMİB'nin satışın kayda alındığını belirten yazısının; Kimyasal Silahlar Sözleşmesi eklerinde yer alan maddelerin transit ticaretine ilişkin taleplerde İMMİB'nin uygunluk/ izin yazısının ibrazı gerekmektedir.

    4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 3. maddesinde, "İhracı lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tâbi olan eşyayı, belirlenen kayıt ve koşullara uymaksızın veya gerçeğe aykırı her türlü beyanname ve belge ibrazı ile gümrüğü yanıltarak işlemini yaptırmak suretiyle ihraç etmek" kaçakçılık olarak tanımlandığından, bu çerçevede yapılan ihracat kontrollerine, tüm ihracatçıların dikkat etmesi önem arz etmektedir.

Ayrıntılı bilgi için;

http://www.ihracatkontrol.org/web/index.php?option=com_contact&Itemid=3

 İhracı Yasak ve Ön İzne Bağlı Mallar

Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar ve madde politikalarının bir gereği olarak, bazı malların ihracı yasaktır veya ön izne tabidir.

İlgili Mevzuat;

İhracı Yasak ve Ön İzne Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ (İhracat: 96/31)

http://www.ekonomi.gov.tr/index.cfm?sayfa=mevzuat&icerik=732E1E2F-D8D3-8566-452090C0F8C0D66E

İhracı Yasak ve Ön İzne Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ (İhracat: 96/31)

İhracı Yasak ve Ön İzne Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ (96/31)19/9/1996 tarih ve 22762 sayılı Resmi Gazete

Madde 1- 22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejimi Kararı'nın 4 üncü maddesi uyarınca; kanun, kararname ve uluslararası anlaşmalarla ihracı yasaklanmış veya belli kamu kurum ve kuruluşlarının ön iznine bağlanmış olan mallar, bu Tebliğ'in Ek'inde yer alan listede sıralanmıştır.

Madde 2- 6.1.1996 tarih ve 22515 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İhracı Yasak ve Ön İzne Bağlı Mallara İlişkin İhracat 96/2 sayılı Tebliğ, bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 3- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

İhracatı Kayda Bağlı Mallar

Bazı malların ihracatındaki gelişmeler, takip konusu malların madde ve ticaret politikası açısından taşıdığı stratejik önem, uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan yükümlülüğün takibi ve ihracatçı firmalarımızın ticari menfaatlerin daha etkin korunması vb. amaçlarla kayda alınarak takip edilmektedir.

İhracı kayda bağlı mallara ilişkin tebliğ kapsamındaki malların ihracından önce gümrük beyannamelerinin elektronik ortamda, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliklerine  uğramadan kayda alınması gerekir. 

İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ (İhracat: 2006/7)

(6/6/2006 tarihli ve 26190 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.)

İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ (İhracat 2006/7)

MADDE 1- (1) 22/12/1995 tarihli ve 95/7623 sayılı İhracat Rejimi Karan'nın 3 üncü maddesinin (c) bendine istinaden, ihracı kayda bağlı  mallar, bu Tebliğin ekinde yer alan listede sıralanmıştır.

MADDE 2- (1)Bu Tebliğin ekinde yer alan listede sıralanmış bulunan malların ihracı, İhracat Yönetmeliğinin 7 nci maddesi hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir.

Yürürlük

MADDE 3-  (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 4- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ekonomi Bakanı yürütür.

EK  

İHRACI KAYDA BAĞLI MALLAR LİSTESİ

1- Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu primi kesintisine tabi maddelerin ihracı,

2- Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu'ndan ödeme yapılan maddelerin ihracı,

3- Ülkemizde kredi karşılığı kurulan tesislerin bedelinin malla geri ödenmesine ilişkin özel hesaplar çerçevesinde ihracat,

4-Ülkemiz ile Rusya Federasyonu arasındaki doğalgaz anlaşması çerçevesinde ihracat,

5- Ülkemiz ihraç ürünlerine miktar kısıtlaması uygulayan ülkelere yapılan kısıtlama kapsamındaki maddelerin ihracı,

6- Birleşmiş Milletler Kararları uyarınca ekonomik yaptırım uygulanan ülkelere ihracat,

7-18/12/1994 tarihli ve 22145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitkisel ve Hayvansal Ürünlerin Ekolojik Metotlarla Üretilmesine İlişkin Yönetmelik kapsamında sertifikayı haiz mallar,

8-İşlem görmemiş zeytinyağı ve işlem görmüş dökme veya varilli zeytinyağı,

9-Meyan kökü,

10-Ham lületaşı ve taslak pipo,

11-Ozon tabakasının korunmasına dair Viyana Sözleşmesi ile bu sözleşmeye ait Protokoller ve değişiklikler kapsamındaki malların sadece söz konusu düzenlemelere taraf ülkelere yönelik ihracatı,

12-Torba, çuval ve kutulu halde işlem görmemiş zeytin,

13-Orijinal bağırsak,

14-Canlı koyun, kıl keçisi, büyükbaş hayvan,

15-Dökme halde kapya cinsi kırmızı biber (konik biber),

16-Ham zeytin (fermantasyonu tamamlanmamış),

17- Bakır ve çinko hurda ve döküntüleri,

18-Beyaz Mermer (Ham ve Kabaca Yontulmuş- 2515.11.00.00.11), Renkli ve Damarlı Mermer (Ham ve Kabaca Yontulmuş- 2515.11.00.00.12), Oniks (Ham ve Kabaca Yontulmuş- 2515.11.00.00.13), Traverten (Ham ve Kabaca Yontulmuş- 2515.11.00.00.14), Diğerleri (Ham ve Kabaca Yontulmuş-2515.11.00.00.19),

19-Çimento (2523.21, 2523.29, 2523.30, 2523.90), 

20- Kornişonlar (0707.00.90.00.00),  

21- Çam Fıstığı (İç Çam Fıstığı Hariç),

22-Buğday ve mahlut (GTİP No:10.0l), Kara Buğday (GTİP No:1008.10), Buğday ve çavdar melezi (GTİP No: 1008.90.10),    

23-Mercimekler (GTİP No:0713.40),

24-  (Değişik 30/09/2010-27715 RG) Arpa (GTİP No: 1003), Mısır (GTİP No: 1005),

25- (Değişik 21/04/2011-27912 RG) Geri Kazanılmış Kağıt veya Karton Döküntü, Kırpıntı ve Hurdaları (GTİP No: 4707), Alüminyum Döküntü ve Hurdaları (GTİP No: 7602).

26 – Kromlu deriler (GTİP No: 4104.11, 4104.19, 4105.10, 4106.21)

Çift Kullanımlı ve Hassas Maddelerin İhracatının Kontrolüne İlişkin Tebliğ (İhracat:2003/12)

http://www.ekonomi.gov.tr/index.cfm?sayfa=mevzuat&icerik=73424786-D8D3-8566-4520763B4B31F57A

Kitle imha silahlarının geliştirilmesinde kullanılabilecek malzeme ve teknolojinin ihracatının denetlenmesi amacıyla denetim mekanizması oluşturulmuştur ve ülkemizin taraf olduğu uluslararası düzenleme ve rejimler kapsamında kontrole tabi olan, hem sivil hem de askeri amaçla kullanılma özelliğine sahip çift kullanımlı ve hassas maddelerin ihracatı, 06.01.1996 tarihli ve 22515 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İhracat Rejimi Kararı'nın 3. maddesi uyarınca bu tebliğ düzenlenmiştir. 

Kimyasal Silahlar Sözleşmesi Ekinde Yer Alan Kimyasal Maddelerin İhracatına İlişkin Tebliğ (İhracat:2002/12)

http://www.ekonomi.gov.tr/index.cfm?sayfa=mevzuat&icerik=7302F1C5-D8D3-8566-45200C739D9470E4

4/4/1997 tarihli ve 4238 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan ve 29/4/1997 tarihli ve 97/9320 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan “Kimyasal Silahların Geliştirilmesinin, Üretiminin, Stoklanmasının ve Kullanımının Yasaklanması ve Bunların İmhası ile İlgili Sözleşme” hükümleri uyarınca, söz konusu Sözleşme eki Liste-1, Liste-2 ve Liste-3’te yer alan kimyasal maddelerin ihracatı ve kontrolü bu tebliğ ile düzenlenmiştir. 

Konuyla İlgili Mevzuatlar




TÜM SORULAR

Ceyhun Atuf Kansu Cad. No: 120 Balgat / Çankaya ANKARA

+90 (312) 447 27 40 / +90 (533) 039 95 96 (Mesai saatleri dışında)

info@oaib.org.tr

+90 (312) 446 96 05