Aranacak kelimeyi girin ve "enter" tuşuna basın.

Abone Ol
E-mail
RSS HABERLERE ABONE OL
MAIL ADRESİNİZ TANIMLANMIŞTIR.
Artık bültenimizi mail adresinizden de takip edebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Dış Ticarette Kullanılan Ödeme Şekilleri Hakkında Bilgi Verebilir misiniz

Dış Ticarette Kullanılan Ödeme Şekilleri

Uluslararası ticarette ödeme türleri kambiyo ve gümrük mevzuatı açısından önem taşımakta ve ödemeler, ithalatçı ve ihracatçı arasında yapılan anlaşma ile bankacılık uygulamaları çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılan ödeme türlerine aşağıda yer verilmiştir.                     

 

Ödeme Yöntemi Seçimi ile İlgili Temel Noktalar : 

 

  • Her ödeme yöntemi ithalatçı ve ihracatçı için değişik risk değerlerine sahiptir.
  • İhracatçılar açısından ödemesi alınmamış bir yükleme ithalatçıya verilmiş bir hediye niteliğindedir. 
  • Bu yüzden ihracatçılar ödemenin mümkün olan en kısa zamanda ellerinde olmasını isterler. İhracatçılar için en makbul ödeme yöntemi sipariş verilir verilmez veya yükleme yapılmadan önce alabildikleri ödeme yöntemidir.
  • İthalatçılar açısından ise ürünler gelmeden önce yapılmış olan her ödeme bir nevi ihracatçıya yapılmış bağış niteliğindedir. 
  • Dolayısı ile ithalatçılar için ürünleri bir an önce alıp ödemeyi mümkünse ürünleri sattıktan sonra yapmaya çalışmak kendi çıkarları açısından en uygun davranıştır. 

 

1) Peşin Ödeme (Cash Payment / Advance Payment / Prepayment / Cash Before Delivery)

İthalatçının mal bedelini ihracatçıya fiili ihraçtan önce ödediği ödeme şeklidir. Bu ödeme şeklinde ihracatçı herhangi bir risk üstlenmemekte, ithalatçı ise malların gönderilmemesi yada malların sipariş evsafına uygun olmaması gibi nedenlerden dolayı zarara uğrama riski taşımaktadır.

Peşin ihracat bedelleri, bankalar aracılığıyla havale şeklinde, ithalatçı, ihracatçı veya bunlar adına hareket ettiğini beyan eden üçüncü kişilerce çek ve efektif olarak, döviz satan kişinin yurt dışında yerleşik olduğunun tevsiki veya kredi kartının yurt dışından verilmiş olduğunun tespiti halinde kredi kartıyla tahsil edilebilir.

2) Mal Mukabili Ödeme (Cash Against Goods)

İhraç edilen malın bedelinin malın ithalatçı tarafından teslim alınmasından sonra ödendiği ödeme şeklidir. İhracatçı malını sevk ettikten sonra, sevkiyata ilişkin vesaiki doğrudan veya bedelsiz teslim edilmek kaydıyla bir banka aracılığı ile ithalatçıya gönderir. İhracatçının en çok risk üstlendiği ödeme şeklidir. Mal bedelinin ödenmesi malların teslim alınmasından sonra gerçekleştiğinden, mal bedelinin ödenmemesi riski mevcuttur.

3) Vesaik Mukabili Ödeme (Cash Against Documents / Documentary Collections)

İhracatçının ithalatçı ile yaptığı satış sözleşmesine uygun olarak malları sevk etmesinden sonra bunları temsil eden sevk vesaiklerinin ödeme veya poliçe kabulü veya bono düzenlenmesi karşılığında banka aracılığı ile ithalatçıya teslimine imkan veren bir ödeme şeklidir. Banka ihraç bedelini tahsil ettikten sonra vesaikleri ithalatçıya teslim eder.

 

4) Kabul Kredili Ödeme (Acceptance Credit)

Mal bedelinin belirli bir vadede ödenmesini taahhüt eden ve bu ödemeyi bir poliçenin araç olduğu ödeme şeklidir.

  • Kabul Kredili Akreditif: Uluslararası kurallara ve mevzuata göre açılan akreditiflerde sevk belgelerinin, bu belgelerle birlikte sunulan poliçenin ithalatçının bankası veya muhabir bankaca kabulünü takiben serbest bırakılarak bedellerinin poliçe vadesinde ödenmesine imkan veren bir ödeme şeklidir.
  • Kabul Kredili Vesaik Mukabili: Bankanın sevk belgelerini bu belgelerle ekli poliçenin ithalatçı tarafından kabulünü takiben ithalatçıya teslim etmesinden sonra poliçe vadesinde mal bedelinin ihracatçıya ödendiği bir ödeme şeklidir.
  • Kabul Kredili Mal Mukabili: İhraç edilen malın bedelinin malın ithalatçı tarafından teslim alınmasından ve poliçeyi kabul etmesinden sonra poliçe vadesinde ödemenin gerçekleştiği bir ödeme şeklidir.

5) Akreditifli Ödeme (Letter of Credit)

İthalatçının talep ve talimatı üzerine veya bizzat kendi adına işlem yapan bir bankanın akreditif şartlarına uyulması kaydıyla ve akreditifte şarta bağlanan vesaikin ibrazı karşılığında,

  • İhracatçıya veya onun emrine ödeme yapacağı veya ihracatçının çekeceği poliçeleri kabul edeceği ve ödeyeceği, veya
  • Böyle bir ödemeyi yapması veya çekilen poliçeleri kabul etmesi için diğer bir bankayı yetkili kıldığı, veya  
  • Diğer bir bankayı iştira işlemi yapmaya yetkili kıldığı bir düzenlemedir.

Kısaca, ithalatçının verdiği talimat doğrultusunda, ithalatçının çalıştığı bankanın belirli bir meblağa kadar ve belirli bir vade için istenilen koşulların yerine getirilmesi ve ihracatçı tarafından ihraç edilen malların ihracına ilişkin belgelerin ibrazı karşılığında ihracatçıya ödeme yapılacağını taahhüt eden ödeme şeklidir.

Akreditifler, Milletlerarası Ticaret Odası’nın akreditifli ödemelerde yeknesaklığı temin etmek üzere yayınladığı ''Vesikalı Krediler için Yeknesak Teamüller ve Uygulamalar-UCP 500” broşüründe yer alan kurallar çerçevesinde açılmaktadır.

Dış Ticarette Ödeme Yöntemleri ve Taraflar Açısından Taşıdıkları Riskler

 

6) Dış Ticarette Yeni Bir Ödeme ve Finansman Şekli : BPO (Bank Payment Obligation)

Günümüzde dış ticaret işlemlerinde çoğunlukla kullanılan ödeme şekli mal mukabili, vesaik mukabili, peşin, akreditif vb. unsurlarla karşımıza çıkmaktadır. Bu yöntemlerde alıcı ve satıcı için risk ne kadar artarsa operasyonel güçlük ve maliyet de doğru orantılı olarak artmaktadır. Örneğin akreditif işlemi için sunulması gereken operasyonel yük ve maliyet, riski düşürse de işlemin son maliyetini etkileyen ölçülebilen ve/veya ölçülemeyen noktaları beraberinde taşımaktadır. Bu noktada bankacılık sisteminin ürettiği son çözüm; BPO (Bank Payment Obligation – Banka Ödeme Yükümlülüğü) seçeneğidir.

Dış ticarette halen en yaygın uygulanan yöntem, açık hesap çalışmadır. Bunun riskleri de diğer seçeneklere göre yüksek kalıyor. Banka Ödeme Yükümlülüğü sistemi hem riski azaltan, hem de operasyonel yük ve maliyeti düşüren bir unsurdur. Aslında akreditifle mal mukabilinin karışımı diyebiliriz. Garanti unsurunu kaybetmeyip, işlem kolaylığını da ortaya koymaktadır. İşlem öncesinde veya sonrasında sağlanabilen finansman imkanı da artı değer sunan bir özelliğidir.

Sistemin işleyişi akreditif gibi görünse de operasyon belgeler üzerinden değil, merkezi sistem tarafından online yapılmaktadır. Satıcı işleme ait evrakları alıcıya gönderiyor. Evraklarda yer alan verileri Lehdar Bankaya bildiriyor. Banka herhangi bir evrak transferi yapmak zorunda kalmıyor. Lehdar Banka verileri BASELINE sistemine yüklüyor. Bu aşamada alıcı da Yükümlü Banka’ya işlemin şartlarını veri olarak bildiriyor. Yükümlü banka da bu verileri aynı BASELINE sisteme yüklüyor. Veritabanındaki şartlar, ilk veriler ile uyuşuyorsa yükümlü banka ödeme yapmayı taahhüt ediyor. Böylelikle daha hızlı ve güvenli bir sistem içinde dış ticaret işlemi gerçekleştiriliyor.

Finansman anlamında da Lehdar Banka Satıcıya sevk öncesi veya sevk sonrası finansman imkanı sunuyor. Lehdar Bankanın güvencesi yükümlü bankanın veritabanındaki şartlar uyumlu olduğunda ödemeyi garanti etmesinden kaynaklanmaktadır. Yükümlü banka mutlaka alıcının bankası olması gerekmiyor, üçüncü bir banka da bu sistem içinde kullanılabilir. Ancak Lehdar Banka mutlaka satıcının bankası olmalıdır.

Bankaların bu sistemi uygulayabilmesi için bu veritabanını edinmesi ya da geliştirmesi gerekmektedir. Çünkü sistemin ana unsuru verilerin eşleştirilmesi olduğu için, bankaların aynı havuzda rapor üretebilmeleri gerekmektedir. Finansal kuruluşların üye oldukları bu havuz Trade Services Utility – TSU olarak adlandırılmaktadır.

Bu sistem önümüzdeki yıllarda daha da artan bir hacimle işlerliğini sürdürecektir. Dünya’da bir çok bankacılık grubu BPO’yu enstruman havuzlarına katmaya başladılar. Alıcı ve satıcı için güven – maliyet- finansman imkanı üçgeninde kolaylıklar sağlayan bu sistemin ülkemizde de hızla gelişeceği beklenmektedir

Konuyla İlgili Olarak aşağıdaki sunumu inceleyebilirsiniz.

http://www.tim.org.tr/files/downloads/sunumlar/teb_bpo_sunumu.pdf 

Dış ticarette ödeme şeklleriyle ilgili olarak

Hazine Müsteşarlığı İhracat ve İthalat Genelgesi nde ihracatta ve ithalatta ödeme şekilleri için Hazine Müsteşarlığı İhracat ve İthalat Genelgesi linkine tıklayınız

İlgili Linkler :

Dış Ticarette Kullanılan Ödeme Şekilleri Hakkında Bilgi Verebilir misiniz?

Akreditif Hakkında Bilgi Verebilir misiniz?

BPO (Bank Payment Obligation) Ödeme Şekli Hakkında Bilgi Verebilir misiniz?

http://www.deu.edu.tr/userweb/dilek.seymen/dosyalar/odeme%20yontemleri.pdf

http://www.ayman.com.tr/dosyalar/dis_ticarette_odeme_sekilleri.pdf

 




TÜM SORULAR

Ceyhun Atuf Kansu Cad. No: 120 Balgat / Çankaya ANKARA

+90 (312) 447 27 40 / +90 (533) 039 95 96 (Mesai saatleri dışında)

info@oaib.org.tr

+90 (312) 446 96 05